Άγνοιά μας η ίδια μας η παιδεία

0

Δυσκολεύομαι να συλλάβω το εάν οι μεγάλοι φιλόσοφοι Αριστοτέλης και Πλάτων, που χάραξαν την ιστορία του Πολιτισμού μας, «προφήτευαν» το πολιτικό μέλλον της χώρας ή εκπαίδευαν τους Αθηναίους για μία σωστή πολιτική παιδεία. Σε κάθε περίπτωση ωστόσο, φαίνεται πως παρότι έχουμε να κάνουμε με τον ίδιο ακριβώς λαό, τα μαθήματα μας μάλλον δεν τα πήραμε. Έχουν περάσει δυόμιση χιλιάδες χρόνια έκτοτε και όμως τα κείμενά τους είναι επίκαιρα. Στα χιλιάδες αυτά χρόνια που πέρασαν, η πολιτική σκηνή άλλαξε, μετατράπηκε, ο λαός δημιούργησε νέες ιδέες, πάλεψε γι’ αυτές και όμως η επικαιρότητα ενός κειμένου που βρίσκεται χρονικά χιλιάδες χρόνια πίσω μοιάζει σημερινό, τίποτα παραπάνω από άξιο απορίας είναι. Θαρρώ πως οι βάσεις μας στη πολιτική παιδεία θα έπρεπε να είναι θεμελιώδεις. Μία χώρα με προγόνους που «γέννησαν» τη δημοκρατία, δείχνει απαίδευτη απέναντι σε κάθε πολιτική επιλογή.

Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, για να μην αλλοιωθούν οι πολιτειακές μορφές σε τυραννία, ολιγαρχία και οχλοκρατία αντίστοιχα, θα πρέπει σκοπός των αρχόμενων να είναι το κοινό καλό και όχι το συμφέρον του ενός ή των λίγων.

Η προτίμηση του Αριστοτέλη στρέφεται στη «Μέση Πολιτεία», δηλαδή σ’ αυτό που σήμερα κατανοούμε ως δημοκρατικό πολίτευμα, όπου η μεσαία τάξη εξασφαλίζει την ισορροπία ανάμεσα στους φτωχούς και τους πλούσιους και κρατά το κέντρο βάρους στη μέση στις μεταξύ τους συγκρούσεις.

Στο έργο του Αριστοτέλη «Πολιτικά» μπορούμε να διαβάσουμε:

«Επιδίωξη της τυραννίας είναι να πτωχεύσουν οι πολίτες, αφενός για να συντηρείται με τα χρήματα τους η φρουρά του καθεστώτος και αφ ετέρου για να είναι απασχολημένοι οι πολίτες και να μην τους μένει χρόνος για επιβουλές.

Σε αυτό το αποτέλεσμα αποβλέπει τόσο η επιβολή μεγάλων φόρων, η απορρόφηση των περιουσιών των πολιτών, όσο και η κατασκευή μεγάλων έργων που εξαντλούν τα δημόσια οικονομικά».

Στο Α΄βιβλίο του Πλάτωνα «Πολιτεία» ή «Περί δικαίου» μπορούμε να διαβάσουμε:

«347 c: (Σωκράτης) «Η πιο μεγάλη τιμωρία είναι να διοικείται κανείς από τους χειροτέρους του

347 d: (Σωκράτης) Και εδώ ακριβώς μπορεί να γίνει φανερό ότι ο πραγματικός άρχοντας δεν έγινε για να επιδιώκει το δικό του συμφέρον αλλά των υπηκόων του».

Η ιστορία μας έχει καταδείξει πως δεν λάβαμε σοβαρά υπόψιν μας τα φιλοσοφικά έργα και μάλλον δεν διδαχτήκαμε σωστά από αυτά. Παρ’ ότι λοιπόν όλοι χρησιμοποιούμε το αρχαίο γνωμικό «το δις εξαμαρτείν, ουκ ανδρός σοφού», το οποίο περιλαμβάνεται σε έργο του Μένανδρου, επαναλάβαμε τα ίδια λάθη τρεις και τέσσερις φορές.

Κοινοποίηση.

Αφήστε μια απάντηση