Ο θεσμός της οικογένειας. Πρόκληση στο μέλλον.

0

Οι σχέσεις των ανθρώπων από τα βάθη των χρόνων εξελίσσονται αλλά ποτέ δεν κατάφεραν να λύσουν καίρια θέματα .Η οικογένεια και η συμβίωση δύο ανθρώπων που φέρνουν στην κοινωνία τα παιδιά τους,επηρεάζονται από πολλές “συντεταγμένες¨που κάποιες εξελίσσονται στον χρόνο και κάποιες άλλες μένουν αναλλοίωτες και συμπαγείς,με την ίδια δυναμική σχεδόν κυριαρχούν στην σχέση και καταφέρουν πλήγματα ,η βοηθούν στην δημιουργία πραγματικής κι ολοκληρωμένης σχέσης των δύο φύλλων και των “συντεταγμένων”- επιρροών γύρω τους.

Μιλήσαμε με την ειδικό ,γιατί η θεωρεία πλέον δεν είναι αποτελεσματική. Στην σύγχρονη κοινωνία που ζούμε οι εξελίξεις μας προσπερνούν και εμείς μένουμε,λόγο της φύσης μας,πιο πίσω.

Η «σχέση μας» όμως τι κάνει ;

Πρέπει να ακολουθήσει την εξέλιξη γιατί μέρος της σχέσης είναι και το παιδί ,το πλέον εξελισσόμενο είδος (είναι αυτό που φέρνει την εξέλιξη) και εμείς οι γονείς του πρέπει να το τροφοδοτήσουμε με τα εχέγγυα για να έχει την προσαρμοστικότητα που χρειάζεται για να εξελιχθεί.

Όλα ξεκινούν και τελειώνουν στην σχέση των δύο αυτών “θεμέλιων λίθων” ,που μας έμαθαν στο σχολείο,αυτών που συγκρατούν και στηρίζουν την οικογένεια.

Η υπάρχουν και άλλοι σημαντικοί παράμετροι, όχι τόσο ορατοί ,άλλα ιδιαιτέρως καθοριστικοί.

Μία τέτοιου είδους παράμετρο θα σας μας εξηγήσει η κα  Μπαρώνη Οικογενειακή θεραπεύτρια και Κ.Λ. του Νοσοκομείου Λιβαδειάς.

Της Τσεπραηλίδου Χρυσάνθης

 

Θέλω να σας θέσω κα Μπαρώνη κάποια ερωτήματα που αφορούν τη σύγχρονη οικογένεια. Απ’ την κλινική σας εμπειρία στο νοσοκομείο αλλά κυρίως από την ιδιότητά σας ως οικογενειακή θεραπεύτρια έχει επηρεαστεί η οικογένεια από την κρίση;

Η κρίση που βιώνουμε είναι διάχυτη και δεν αφορά μόνο στην φτώχεια. Πολύ σωστά εντοπίζετε και τις κοινωνικές διαστάσεις της. Η κρίση καλύπτει κάθε πλευρά της καθημερινότητας και είναι προσωπική γιατί φέρνει μιζέρια, το ψυχολογικό μέγεθος της κρίσης. Μιζέρια με την έννοια ότι οι άνθρωποι έχουν χάσει το ενδιαφέρον για τη ζωή, δεν έχουν στόχους για το μέλλον, δεν είναι δημιουργικοί και δεν ζουν ευχαριστιακά. Οι λόγοι που έρχονται στο γραφείο του ειδικού είναι το αίσθημα αδικίας και η πίκρα απ’ τη συμπεριφορά των άλλων, παράπονα, θυμός, πόνος, θλίψη και γκρίνια για τη ρουτίνα και τις υποχρεώσεις του νοικοκυριού. Βγαίνει μια μεγάλη κούραση.

Έχει αλλάξει σήμερα η οικογένεια σε σχέση με τον παραδοσιακό της ρόλο;

Η πυρηνική και σήμερα η μεταμοντέρνα οικογένεια διαφοροποιείται βεβαίως από την παραδοσιακή. Ενώ η ευρύτερη οικογένεια παρείχε ασφάλεια και υπήρχε αρμονία και ισορροπία, αυτό διασφαλιζόταν με πολλούς συμβιβασμούς και υπήρχαν ανισότητες. Η δύναμη και οι αποφάσεις ήταν στα χέρια των γεροντότερων κι όχι στους νέους. Σήμερα τα πράγματα δεν είναι πιο εύκολα αλλά σαφώς καλύτερα. Ειδικά για μας τις γυναίκες που έχει αναβαθμιστεί ο ρόλος της γυναίκας κι έχουμε πολλές ευκαιρίες ανάπτυξης. Αλλά και στην επιλογή του συντρόφου είναι άλλα τα κριτήρια. Οι προσδοκίες στο γάμο είναι μια αυθεντική ισότιμη σχέση καθώς αναζητείται ερωτική, συναισθηματική και νοητική επικοινωνία.

Παρόλα αυτά φαίνεται ότι υπάρχει σύγχυση στους δύο ρόλους, του άνδρα και της γυναίκας.

Πράγματι οι ρόλοι του άνδρα και της γυναίκας από ξεχωριστοί και συμπληρωματικοί γίνονται επάλληλοι και συμμετρικοί και τα όρια είναι ασαφή. Βασικά δεν είναι ξεκάθαρος ο ρόλος του πατέρα. Είναι ο ισχυρός που διευθύνει ή ο απών και αδύναμος; Η οικογένεια και οι σχέσεις εξακολουθούν να θεωρούνται ο χώρος της γυναίκας η οποία διαμεσολαβεί στη σχέση των παιδιών με τον πατέρα τους τον οποίο υποτιμά. Ενώ οι γυναίκες έχουν κερδίσει χώρο επαγγελματικά και κοινωνικά, δεν νοιώθουν χαρούμενες. Απ’ την άλλη οι άνδρες δεν αντέχουν το παράπονο και τη γκρίνια και παραιτούνται από κάθε προσπάθεια. Δημιουργείται κλίμα έντασης που επιφορτίζει τα παιδιά που καλούνται να καλύψουν το κενό. Έτσι αναλαμβάνουν να φροντίσουν το γονιό που έχει ανάγκη με το να ακούν τα παράπονά του για τον άλλο, να είναι βολικά ή να έχουν καλές επιδόσεις για να τον ευχαριστούν. Όμως τα παιδιά διχάζονται καθώς δεν μπορούν να συνδεθούν με τον άλλο γονέα και μπλέκονται στη λερναία ύδρα της ενοχοποίησης καθώς αισθάνονται ότι εκείνα φταίνε.

Δηλαδή οι γονείς επηρεάζουν τον ψυχισμό και την ανάπτυξη των παιδιών τους;

Οι γονείς επηρεάζουν το μέλλον και τη μοίρα των παιδιών τους μέσα από την κούνια τους. Ο Ψυχαναλυτής Μπερτράν Κραμέρ αναφέρεται στον όρο ‘Επάγγελμα μωρό’

κι αναλύει τον τρόπο που το νεογέννητο ανταποκρίνεται στις επιθυμίες των γονιών του στο οποίο αποδίδονται κοινά χαρακτηριστικά με τα συγγενικά πρόσωπα πχ. ‘είναι ίδιος ο παππούς του’.

Το παιδί καλείται να παίξει το ρόλο που θα αναπαράγει το μοντέλο αυτό. Αυτός ο δοσμένος εαυτός μας ακολουθεί πάντα και τον καταλαβαίνουμε από τις αυθόρμητες αντιδράσεις μας στις διάφορες καταστάσεις. Όπως αναφέρει ο Ψυχίατρος Murray Bowen στο βιβλίο του

«Τα τρίγωνα στην οικογένεια το προχώρημα και η ωριμότητα συντελούνται με την διαφοροποίηση απ’ τα συναισθήματα του γονιού. Η διαφοροποίηση έχει να κάνει με την επίγνωση ότι τα συναισθήματα οι προσδοκίες και οι ρόλοι που βιώνει κάποιος αφορούν σε δικές του επιλογές και όχι σε άγραφους κανόνες, προσδοκίες και προβολές της οικογένειας».

Οι γονείς μπορούν να επηρεάσουν στην πορεία τα παιδιά τους στη φάση που έχουν δημιουργήσει δική τους οικογένεια;

Όπως ήδη ανέφερα οι γονείς είναι οι αρχιτέκτονες της οικογένειας. Όταν τα παιδιά όμως ενηλικιωθούν έχουν την απόλυτη ευθύνη να διαφοροποιηθούν από τους γονείς τους και έχουν την ευκαιρία να εξελιχθούν με τη δημιουργία μιας ερωτικής συντροφικής σχέσης, μιας νέας συναισθηματικής εγγύτητας. Ωστόσο η έλξη απ’ τα οικεία γονεικά πρότυπα είναι τόσο μεγάλη που παρά τις προσδοκίες του νέου ζευγαριού για ένα κοινό εαυτό, σύντομα οδηγούνται σε διαφωνίες απογοητεύσεις συγκρούσεις και οι μισοί γάμοι διαλύονται. Ο ψυχαναλυτής κος Ματθαίος Γιωσαφάτ αναφέρει στο βιβλίο του ‘Να παντρευτεί κανείς ή να μην παντρευτεί;΄ ότι ένα 5% με 10% είναι οι πραγματικά ευτυχισμένοι γάμοι. Απ’ την άλλη οι γονείς είναι τόσο προσκολλημένοι στη ζωή των παιδιών τους που και μετά την ενηλικίωσή τους είναι το μόνο νόημα στη ζωή τους. Έτσι με τη δυστυχία τους ή με την πρόφαση μιας ασθένειας, γυρίζουν τα παιδιά τους πίσω για να τους φροντίσουν. Έρχονται στο γραφείο μου νέοι που παρά την ευφυΐα τους δεν μπορούν να περάσουν στο πανεπιστήμιο ή να πάρουν το πτυχίο τους. Επίσης πολλές είναι οι περιπτώσεις που ταλαιπωρούνται από κρίσεις πανικού διότι, ενώ υπάρχει η επιθυμία δυσκολεύονται ν’ αναλάβουν την ευθύνη καθώς τα συμπτώματα του φόβου και της απώλειας ελέγχου εγκαθιδρύουν μια δικτατορία αδυναμίας. Όλα αυτά είναι αφορμή για προβληματισμό.

Τι είναι αυτό που πρέπει να κάνει το ζευγάρι για να έχει μια λειτουργική κι ευτυχισμένη ζωή;

Το ζευγάρι πρέπει να υπερασπιστεί την επιθυμία του να έχει μια χαρούμενη ερωτική συντροφική σχέση. Δεν είναι αυτονόητο ότι τα πράγματα θα πάνε καλύτερα και να βάλουμε τον αυτόματο πιλότο. Υπάρχει η φαντασίωση μιας ζωής χωρίς προβλήματα κι ότι οι άλλοι θ’ αλλάξουν για χάρη μας. Τέτοια φάση δεν θα υπάρξει ποτέ. Η ίδια η ζωή μας βάζει δυσκολίες, με τις αρρώστιες για παράδειγμα ή με φυσική εξέλιξη των γηρατειών. Καλούμαστε να παίζουμε αναπτυξιακά σε νέες και πιο δύσκολες πίστες. Αλλά αυτό είναι δημιουργικό, κινητοποιεί, δίνει ικανοποίηση κι ενισχύει την αυτοεκτίμηση. Η σωστή απάντηση είναι η ανάληψη της προσωπικής μας ευθύνης. Να οδηγούμε τη ζωή μας με τις δικές μας δυνατότητες και ικανότητες και να μη ζητάμε πλάτες απ’ τους γονείς. Η συντροφική σχέση και η δημιουργία οικογένειας είναι πρόκληση και στοίχημα σήμερα.

Όσον αφορά το ρόλο μας ως γονείς; Εκεί τι πρέπει να προσέξουμε;

Όσον αφορά τη στάση προς τα παιδιά δεν χρειάζεται κάποιος συμπεριφορικός κώδικας. Όπως το πρωτόγαλα που παίρνει το νεογνό μετά τον τοκετό του εξασφαλίζει βιολογικά την παθητική ανοσία, απαραίτητη για τη βιωσιμότητά του, έτσι είναι το γλυκό βλέμμα προς το παιδί, η πιο συγκλονιστική ιαματική εμπειρία που του εξασφαλίζει ψυχική υγεία. Είναι η ματιά του γονιού που αγκαλιάζει, που νοιάζεται, που αναδεικνύει και που συγχωρεί. Είναι το βιωματικό εργαστήρι της αγάπης που ελευθερώνει και ξεκουράζει, που επιτρέπει στο παιδί να πάρει το δικό του δρόμο.

Τι ακριβώς γίνεται στην οικογενειακή θεραπεία;

Η οικογενειακή θεραπεία απευθύνεται σε άτομα, ζευγάρια ή οικογένειες που ζητούν να ξεπεράσουν δυσκολίες όπως συγκρούσεις στο ζευγάρι, μια σωματική ή ψυχική ασθένεια ενός γονέα ή το σύμπτωμα ενός παιδιού. Η αντιμετώπιση δεν αφορά μόνο τον ταυτοποιημένο ασθενή αλλά όλα τα μέλη της οικογένειας. Ο θεραπευτής σε κλίμα σεβασμού κι εμπιστοσύνης ακούει όλες τις επιθυμίες, τις φαντασιώσεις και τις απογοητεύσεις. Σκοπός είναι η μετακίνηση από το πεδίο σύγκρουσης κι αλληλοκατηγοριών στην ανάπτυξη, στην ανάδειξη της δύναμης που κρύβει ο καθένας μέσα του. Με τη θεραπευτική διεργασία διερευνώνται τα επώδυνα τραύματα του παρελθόντος και οι ενδοψυχικές συγκρούσεις ώστε να ελευθερωθούν οι συνειδητές αποφάσεις και οι επιλογές και να δοθεί ένα νέο νόημα στη ζωή. Να μπορεί να πει κανείς ‘εγώ’ χωρίς ενοχή, ‘ναι’ χωρίς θυμό, ‘όχι’ χωρίς τύψεις.

Ως επιστέγασμα όλων αυτών θα μας πείτε κάτι για να κλείσουμε;

Θα πω κάτι που άκουσα απ’ το δάσκαλό μου στην Οικογενειακή Θεραπεία κο Δημήτρη Καραγιάννη στην παρουσίαση του νέου βιβλίου του «Αλλάζει ο άνθρωπος;»

«Να μην ξοδέψουμε τις ανάσας μας στη μιζέρια. Να προσφέρουμε στην οικογένεια μας ένα περιβάλλον επιπέδου πέντε αστέρων».

Σας ευχαριστώ.

Κοινοποίηση.

Αφήστε μια απάντηση