Παντελής Μπάγκος: «Ο κόσμος πρέπει να αγκαλιάσει το πανεπιστήμιο»

Κοσμήτορας της Σχολής Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας & Διευθυντής Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών.

Ο Κοσμήτορας είναι ένα Πανεπιστημιακό αξίωμα, υπεύθυνο για την εκτέλεση καθηκόντων προϊσταμένου μιας Σχολής. Ο Παντελής Μπάγκος, σπούδασε Βιολογία στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), ενώ έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη Βιοστατιστική στο ίδιο πανεπιστήμιο, και σπουδές στην Εκπαίδευση Ενηλίκων στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (ΕΑΠ). Η διδακτορική του διατριβή έγινε στο Τμήμα Βιολογίας του ΕΚΠΑ με θέμα “Πρόγνωση δομής και λειτουργίας μεμβρανικών πρωτεϊνών”. Tα Στερεά Νέα είχαν την τιμή να μιλήσουν με τον Καθηγητή και Κοσμήτορα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και να έχουν μια εναργή εικόνα των απόψεών του τόσο για τη σπουδαιότητα των ακαδημαϊκών απαιτήσεων ενός προγράμματος σπουδών και επιστημονικής έρευνας, όσο και για τη μεγάλη διάκριση που έχει το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας να έχει στη λίστα του μια κορυφαία καθηγήτρια του επιστημονικού κόσμου, διάκριση που θα ζήλευαν πολλά πανεπιστημιακά ιδρύματα, αλλά και για τη σύσταση του νέου ερευνητικού ινστιτούτου του πανεπιστημιακού ερευνητικού κέντρου ΙΑΣΩΝ.

 

Ποιους στόχους έχετε θέσει αναλαμβάνοντας τα ηνία της Σχολής Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας;

Ο ρόλος του Κοσμήτορα είναι κυρίως οργανωτικός και συντονιστικός. Συντονίζει τα τμήματα της Σχολής στις κοινές εκπαιδευτικές και άλλες δράσεις τους, και οργανώνει τις υπόλοιπες λειτουργίες που συνήθως λαμβάνουν χώρα σε κτίρια τα οποία συστεγάζουν τα τμήματα της Σχολής. Επίσης, ο Κοσμήτορας εκπροσωπεί τη Σχολή σε μια σειρά από όργανα του ιδρύματος, όπως η Σύγκλητος, η Επιτροπή Μεταπτυχιακών Σπουδών και η Επιτροπή Δεοντολογίας. Όταν εκλέχτηκα Κοσμήτορας το 2018 (ήμουν ο πρώτος εκλεγμένος Κοσμήτορας της Σχολής) έπρεπε να διαχειριστούμε και το ζήτημα του νόμου Γαβρόγλου που έφερε τη συνένωση με το ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας και την ίδρυση δύο νέων τμημάτων, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Αυτό ήταν σε υψηλή προτεραιότητα, και θυμάμαι ότι το είχα επισημάνει στην επιστολή μου στους συναδέλφους, καθώς τα νέα τμήματα έπρεπε να αποκτήσουν προσωρινή διοίκηση, πρόγραμμα σπουδών, κτίρια, υπηρεσίες κλπ. Ήταν μια δύσκολη περίοδος, αλλά πιστεύω ότι ανταποκριθήκαμε καλά. Τα νέα τμήματα λειτούργησαν (και πολύ καλά μπορώ να πω) και στελεχώθηκαν, ενώ σε επίπεδο συντονισμού τα πάμε αρκετά καλά, καθώς υπάρχουν αρκετές συνέργειες σε επίπεδο διδασκαλίας μεταξύ των τμημάτων.

 

Από πόσα και ποια τμήματα αποτελείται η Σχολή Θετικών Επιστημών, της οποίας είστε κοσμήτορας; Υπάρχουν, αν δεν κάνω λάθος, και ολοκαίνουρια τμήματα;

Η Σχολή Θετικών Επιστημών (ΣΘΕ) συγκροτείται από 4 Τμήματα: Τμήμα Πληροφορικής με Εφαρμογές στη Βιοϊατρική το οποίο ιδρύθηκε το 2004 ως το πρώτο Τμήμα του Πανεπιστημίου Στερεάς Ελλάδας και υποδέχθηκε τους πρώτους φοιτητές κατά το ακαδημαϊκό έτος 2004-2005. Το 2013 εντάχθηκε στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Την ίδια χρονιά ιδρύθηκε και το Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών από την μετονομασία του Τμήματος Μαθηματικών-Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και την μεταφορά της έδρας του στην Λαμία, και ιδρύθηκε και η ίδια η ΣΘΕ. Το 2019 ιδρύθηκαν με το νόμο Γαβρόγλου τα Τμήματα Μαθηματικών και Φυσικής, τα οποία λειτούργησαν πρώτη φορά το ακαδημαϊκό έτος 2019-2020. Τα 3 πρώτα τμήματα, είναι αυτοδύναμα, ενώ το ίδιο αναμένεται να συμβεί και στο Τμήμα Μαθηματικών μέσα στην τρέχουσα χρονιά. Τα δύο νέα τμήματα (Μαθηματικών και Φυσικής) έχουν σύγχρονα προγράμματα σπουδών στα βασικά αυτά αντικείμενα, ισότιμα με τα ομοειδή τμήματα της χώρας, και έχουν στελεχωθεί από Καθηγητές του ΠΘ που μετακινήθηκαν από άλλες πόλεις, από Καθηγητές του πρώην ΤΕΙ, αλλά και από Καθηγητές που διορίστηκαν μετά από δύσκολη επιλογή μέσα από ανοιχτή διαδικασία (νέες θέσεις). Στη ΣΘΕ υπηρετούν αυτή τη στιγμή, ή αναμένουν διορισμό, 55 μέλη ΔΕΠ, 6 ΕΔΙΠ, 2 ΕΕΠ, 12 ΕΤΕΠ και 16 Διοικητικοί Υπάλληλοι. Εργάζονται επίσης 20 μεταδιδακτορικοί ερευνητές και 58 συμβασιούχοι διδάσκοντες (ΠΔ 407/80).

Εκτιμάτε ότι τα προγράμματα σπουδών της Σχολής καλύπτουν σήμερα τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς;

Τα προγράμματα σπουδών πρέπει πρώτα από όλα να καλύπτουν τις ανάγκες της επιστήμης. Υπήρχαν αρχικά τα πολύ επιτυχημένα τμήματα πληροφορικής με τις δύο διαφορετικές όσο και σημαντικές ειδικεύσεις τους στην βιοϊατρική και τις τηλεπικοινωνίες, τα οποία καλύπτουν πολύ μοντέρνους τομείς και έχουν σημαντικό αντίκρισμα και στην αγορά εργασίας. Όπως όμως είχαμε διαγνώσει από παλιότερα, μια Σχολή Θετικών Επιστημών δεν μπορεί να είναι ολοκληρωμένη χωρίς τμήμα Μαθηματικών και Φυσικής. Θέλαμε λοιπόν και τις βασικές επιστήμες γιατί αυτές αποτελούν τη βάση και το θεμέλιο για την περαιτέρω ανάπτυξη. Αυτό θεωρώ ότι το πετύχαμε με τα νέα τμήματα και θα πρέπει να το διατηρήσουμε. Μην ξεχνάμε κάτι: οι βασικές επιστήμες μοιάζουν λίγο απαρχαιωμένες σε κάποιους, αλλά δίνουν πολλές δυνατότητες εξειδίκευσης των αποφοίτων προς διαφορετικές κατευθύνσεις και αυτό το εκμεταλλευόμαστε πολλαπλά. Για παράδειγμα, ένας μαθηματικός ή ένας φυσικός, έχει πολλές επιλογές και μπορεί εκτός της εκπαίδευσης, άνετα να ακολουθήσει πορεία στην πληροφορική, τις τηλεπικοινωνίες, ή και στη βιοϊατρική, τη στατιστική και την οικονομία, και αυτή την δυνατότητα την καλλιεργούμε μέσα από τα προγράμματα σπουδών. Αλλά το ίδιο ισχύει και για τους καθηγητές μας και την έρευνα που γίνεται εδώ. Το Τμήμα Φυσικής έχει μία κατεύθυνση τηλεπικοινωνιών και ραδιοηλεκτρονικής και αναμένουμε να έχει συνέργειες με το Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών. Επίσης, το Τμήμα Μαθηματικών έχει μία κατεύθυνση υπολογιστικών και εφαρμοσμένων μαθηματικών, η οποία έχει συνέργειες με τα άλλα 2 τμήματα πληροφορικής και μάλιστα υπάρχει και σημαντικός αριθμός κοινών μαθημάτων. Πρέπει να πούμε επίσης, ότι σε όλα τα τμήματα λειτουργεί υπό τον συντονισμό της Σχολής πρόγραμμα Παιδαγωγικής και Διδακτικής Επάρκειας εγκεκριμένο με ΦΕΚ από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) και τη Σύγκλητο. Οι φοιτητές με την ολοκλήρωση ορισμένου αριθμού μαθημάτων παιδαγωγικής και διδακτικής, εντός του πτυχίου, αλλά και την ολοκλήρωση της πρακτικής άσκησης διδασκαλίας σε σχολείο (ΠΑΔ), αποκτούν το πιστοποιητικό με το οποίο μπορούν να διοριστούν στο δημόσιο σχολείο χωρίς την ανάγκη άλλης εξειδίκευσης (πχ ΑΣΠΑΙΤΕ). Τέλος, πολύ σημαντικό είναι το γεγονός ότι στα παλιότερα τμήματα λειτουργεί με επιτυχία και ο θεσμός της πρακτικής άσκησης σε επιχειρήσεις, κάτι που θα επεκταθεί τώρα και στα νέα τμήματα (όταν οι φοιτητές τους φτάσουν στο Δ’ έτος). Με όλα αυτά θέλω να πω, ότι προσπαθούμε να συνδυάσουμε με τον βέλτιστο τρόπο τις ακαδημαϊκές απαιτήσεις ενός προγράμματος σπουδών και την επιστημονική έρευνα αιχμής, με τα απαραίτητα εφόδια που θα χρειαστούν στους αποφοίτους στην αγορά εργασίας ή σε μεταπτυχιακές σπουδές.

 

«Δύο νέα μεταπτυχιακά έχουν εγκριθεί και θα ξεκινήσουν τον Σεπτέμβριο»

 

Πόσα προγράμματα μεταπτυχιακών σπουδών λειτουργούν στη Σχολή Θετικών Επιστημών;

Αυτή τη στιγμή λειτουργεί (εδώ και χρόνια) ένα μεγάλο διατμηματικό πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών στο οποίο έχω την τιμή να είμαι και διευθυντής. Έχει τίτλο «Πληροφορική και Υπολογιστική Βιοϊατρική» και αποτελεί συνεργασία των δύο παλιών τμημάτων πληροφορικής, με τρεις κατευθύνσεις: α) «Υπολογιστική Ιατρική και Βιολογία», β) «Πληροφορική με εφαρμογές στην Ασφάλεια, Διαχείριση Μεγάλου Όγκου Δεδομένων και Προσομοίωση» και γ) « Πληροφορική και Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών (Τ.Π.Ε.) στην Εκπαίδευση». Είναι ένα πολύ επιτυχημένο πρόγραμμα με δεκάδες μεταπτυχιακούς φοιτητές από την περιοχή μας και όχι μόνο. Πραγματικά ερχόμαστε σε δύσκολη θέση όταν δεχόμαστε πολλές περισσότερες αιτήσεις από όσες μπορούμε να ικανοποιήσουμε. Αυτό δείχνει ότι υπάρχει μεγάλη ζήτηση στην περιοχή για μεταπτυχιακές σπουδές, ο κόσμος «διψάει» για αυτό. Ελπίζουμε σιγά σιγά να φανεί και η ίδια προτίμηση των Λαμιωτών και στα προπτυχιακά μας προγράμματα (εννοώ να τα δηλώνουν τα παιδιά σε ψηλή προτίμηση στο μηχανογραφικό). Από κει και πέρα, υπάρχουν δύο νέα μεταπτυχιακά που έχουν εγκριθεί και θα ξεκινήσουν τον Σεπτέμβριο: «Πληροφορική και Τηλεπικοινωνίες» και «Ρομποτική», ενώ γνωρίζω ότι είναι σε διαδικασία έγκρισης και άλλα μεταπτυχιακά (Εφαρμοσμένη Φυσική και άλλα που θα ανακοινωθούν σύντομα). Γενικά είμαστε και σε αυτό το θέμα σε φάση ανάπτυξης για να ανταποκριθούμε τόσο στις ακαδημαϊκές ανάγκες των τμημάτων όσο και στην ζήτηση που ανέφερα παραπάνω και θα παρουσιάσουμε πολλά ενδιαφέροντα πράγματα στο επόμενο διάστημα.

 

Πόσο και με ποιον τρόπο έχει επηρεάσει η πολύχρονη οικονομική – και τώρα – υγειονομική κρίση τη λειτουργία της Σχολής;

Η οικονομική κρίση έχει πλήξει πολλαπλά τα πανεπιστήμια, και ειδικά τα περιφερειακά. Ειδικά τα πρώτα χρόνια μετά το 2010 είχαμε τεράστια προβλήματα χρηματοδότησης τα οποία σιγά σιγά αμβλύνθηκαν, χωρίς όμως να εξαφανιστούν πλήρως. Με την κατάσταση της πανδημίας τα πράγματα έχουν γίνει πιο περίεργα, καθώς πλέον εδώ και ένα χρόνο οι φοιτητές είναι εκτός του φυσικού τους χώρου, του πανεπιστημίου. Πολλοί αντιμετωπίζουν, επίσης, και οικονομικά προβλήματα, αυτοί και οι οικογένειές τους, αρκετοί μετακόμισαν πίσω στο πατρικό τους σπίτι και άδειασαν τα σπίτια τους εδώ, καθώς όλα πλέον γίνονται με τηλεκπαίδευση. Ευτυχώς, στη δική μας την περίπτωση, η μεγάλη πλειοψηφία των μαθημάτων και των εργαστηριακών ασκήσεων μπόρεσαν κάπως να καλυφτούν χωρίς να αφήνουμε μεγάλα κενά στην εκπαιδευτική διαδικασία, αλλά όπως και να έχει δεν είναι μια φυσιολογική κατάσταση. Εμείς προσπαθούμε να σταθούμε δίπλα στους φοιτητές και περιμένουμε τουλάχιστον τον Σεπτέμβριο τα πράγματα να επανέλθουν σε μια κανονικότητα για τη νέα χρονιά.

 

Ποια θεωρείτε ότι είναι τα σημαντικότερα προβλήματα της Σχολής Θετικών Επιστημών και συνάμα του Πανεπιστημίου; Από άποψη λειτουργικών χώρων επαρκούν;

Ναι, όπως σωστά λέτε, το κτιριακό είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα. Η Σχολή διαθέτει 2 κτιριακά συγκροτήματα, ένα στην Παλαιά Ακαδημία και ένα στο κτίριο του πρώην ΤΕΙ, τα οποία όμως δεν επαρκούν για 4 μεγάλα πανεπιστημιακά τμήματα με μέλη ΔΕΠ, εργαστήρια, ερευνητικές ομάδες, μεταπτυχιακά προγράμματα κ.ο.κ αλλά και το νεοσύστατατο ερευνητικό ινστιτούτο του πανεπιστημιακού ερευνητικού κέντρου ΙΑΣΩΝ. Μην ξεχνάμε ότι στο πρώην ΤΕΙ εξακολουθούν να λειτουργούν τα προγράμματα σπουδών του πρώην ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας, αλλά και πάρα πολλές διοικητικές και άλλες υπηρεσίες που διατηρήθηκαν με τη μορφή αυτοτελών γραφείων υπό τον πρύτανη. Πλέον είμαστε σε δύσκολη θέση γιατί υπάρχει έλλειψη ακόμα και γραφείων για τους καθηγητές. Κατά καιρούς είχαν πέσει στο τραπέζι πολλές προτάσεις, όπως η παλιά ιστορία με το 16ο Δημοτικό που ποτέ δεν προχώρησε παρόλο που χτίστηκε νέο κτίριο με χρήματα του ΕΣΠΑ με σκοπό την μετεγκατάστασή του, ή η ιστορία με την ΠΑΒΥΠ η οποία επίσης κόλλησε. Το ευχάριστο είναι ότι φαίνεται να προχωράει η ΣΔΙΤ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας που θα περιλαμβάνει και κτιριακές υποδομές για της Σχολή μας στη Λαμία και ελπίζουμε να ολοκληρωθεί γρήγορα.  Πραγματικά όμως, το κτιριακό είναι από τα μεγαλύτερα προβλήματά μας και θα φανεί επιτακτικά με την λήξη της πανδημίας όταν θα επιστρέψουν οι φοιτητές και τα προγράμματα σπουδών θα είναι σε πλήρη ανάπτυξη.

 

Δεδομένου ότι η Λαμία, είναι μια μικρή επαρχιακή πόλη, πόσο δύσκολο είναι να στηθεί ένα τέτοιο Τμήμα Πανεπιστημιακής Σχολής από την αρχή; Χρειάζονται κάποιες αλλαγές στην πόλη της Λαμίας για ευκολία εκπαιδευτικών – φοιτητών;

Η Λαμία είναι μια σχετικά μικρή πόλη, αλλά έχει ένα τεράστιο πλεονέκτημα που θα πρέπει να το εκμεταλλευτούμε περισσότερο στο μέλλον: είναι σε κεντρικό σημείο και όλοι θα θέλουν (ή, πρέπει να θέλουν) να έρθουν για να σπουδάσουν ή για να δουλέψουν. Το να στηθεί ένα πανεπιστημιακό τμήμα είναι κάτι δύσκολο, αλλά η μεγάλη δυσκολία δεν είναι τόσο στη χρηματοδότηση που απαιτείται, η οποία δεν είναι κάτι τρομερό τουλάχιστον στην αρχή. Μια δυσκολία έγκειται στο ότι χρειάζεται μεγάλη προσοχή στις ακαδημαϊκές διαδικασίες για να διασφαλιστεί η αριστεία και η αξιοκρατία στις εκλογές καθηγητών. Η δυσκολία είναι ακόμα μεγαλύτερη όταν ένα τμήμα είναι απομονωμένο και δεν εντάσσεται σε ένα δυναμικό ακαδημαϊκό περιβάλλον με συνεργασίες και αλληλεπιδράσεις, κάτι το οποίο φαίνεται ότι έχει αλλάξει πλέον. Επίσης, απαιτείται χρόνος για να φανεί το αποτέλεσμα. Θυμίζω ότι το Τμήμα Πληροφορικής με εφαρμογές στη Βιοϊατρική λειτουργεί από το 2005, αλλά τα πρώτα σημαντικά αποτελέσματα άρχισαν να φαίνονται μετά από 5 και 10 χρόνια. Έτσι είναι η φύση της δουλειάς μας, η έρευνα, η παραγωγή έργου, η φήμη που δημιουργούν οι απόφοιτοι, κ.ο.κ. Με αυτό θέλω να πω, ότι και στα νέα τμήματα θα πρέπει να δοθεί ο κατάλληλος χρόνος για να μπορέσουν να δείξουν τις δυνατότητές τους και να αναπτυχθούν, και έχουμε ήδη πολλά ενθαρρυντικά αποτελέσματα, με μνημόνια συνεργασίας με μεγάλα ιδρύματα του εξωτερικού, τοπικές δράσεις, μεταπτυχιακά προγράμματα και άλλα. Όλα αυτά απαιτούν φυσικά και την ενίσχυση και την αποδοχή της τοπικής κοινωνίας. Ο κόσμος πρέπει να δει ότι το πανεπιστήμιο είναι «δικό του» και να το αγκαλιάσει. Υπάρχουν και πρακτικά θέματα για τα οποία είμαστε σε διαρκή επικοινωνία με τις τοπικές αρχές, τα δρομολόγια των λεωφορείων, η συνεργασία των τεχνικών υπηρεσιών κλπ, αλλά νομίζω ότι το βασικότερο σημείο είναι το ψυχολογικό, είτε αφορά την αποδοχή της τοπικής κοινωνίας, είτε σε ευρύτερο επίπεδο, που αφορά το άγχος από τις συνεχείς αλλαγές και ανακατατάξεις.

 

Και να πάμε τώρα στο μεγαλύτερο επίτευγμά σας, σαν Σχολή Θετικών Επιστημών, με δεδομένα όλα αυτά που αναφέραμε παραπάνω, που δεν ήταν καθόλου εύκολα, καταφέρατε σαν ομάδα να δημιουργηθεί ο ισχυρότερος κόμβος υψηλών υπολογιστικών επιδόσεων σε Στερεά Ελλάδα και Θεσσαλία, μετατρέποντας τη Λαμία σε έδρα δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας της ακαδημαϊκής κοινότητας, αλλά και των παραγωγικών, διοικητικών, και επιστημονικών φορέων. Πως επιτεύχθηκε αυτός ο στόχος;

Κοιτάξτε, υπάρχουν και άλλα επιτεύγματα, ακαδημαϊκά, τα οποία ίσως είναι σημαντικότερα, αλλά δεν είναι τόσο γνωστά στον κόσμο. Για παράδειγμα, έχουμε μία καθηγήτρια στη λίστα των κορυφαίων επιστημόνων στον κόσμο, ISI Highly Cited Researchers (και πρέπει να τονίσουμε ότι μόλις 9 επιστήμονες από όλη την Ελλάδα βρίσκονται σε αυτή τη λίστα), ενώ άλλοι δύο καθηγητές μας βρίσκονται στη λίστα των επιστημόνων που συγκαταλέγονται στο ανώτερο 2% παγκοσμίως στο αντικείμενο τους. Αυτές είναι μεγάλες διακρίσεις που θα τις ζήλευαν τμήματα πολλών πανεπιστημίων με μεγαλύτερη ιστορία, και είναι και αυτές που έδωσαν τα πολύ καλά αποτελέσματα στις αξιολογήσεις και τις πιστοποιήσεις των τμημάτων μας. Τώρα για τον κόμβο υψηλών υπολογιστικών επιδόσεων που λέτε, είναι μία από τις 3 ερευνητικές υποδομές που χρηματοδοτήθηκαν το τελευταίο έτος από το πρόγραμμα «περιφερειακή αριστεία». Οι άλλες δύο αφορούν τη γονιδιωματική ανάλυση οργανισμών αγροδιατροφικού ενδιαφέροντος και την ανάπτυξη υποδομών για ανθρωποκεντρική πολιτισμική και τουριστική ανάπτυξη. Οι υποδομές αυτές απέσπασαν χρηματοδότηση κοντά στα 4 εκ. ευρώ και συνολικά θα απασχολήσουν 58 νέους ερευνητές στα τμήματα της Σχολής Θετικών Επιστημών, αλλά και στο Τμήμα Φυσικοθεραπείας το οποίο επίσης συμμετέχει (παραλείψαμε να αναφερθούμε στο 5ο πανεπιστημιακό τμήμα της πόλης, το εξαιρετικό Τμήμα Φυσικοθεραπείας το οποίο ανήκει διοικητικά στη Σχολή Επιστημών Υγείας). Συνολικά τα ερευνητικά έργα που εκτελούνται αυτή τη στιγμή στα τμήματα της Σχολής, υπολογίζονται σε έναν προϋπολογισμό της τάξης περίπου 6,5 εκ. ευρώ.

 

Ας πάμε τώρα σε ένα άλλο θέμα που έχει απασχολήσει πολύ όλες τις πανεπιστημιακές κοινότητες με τη σύσταση των νέων μέτρων της Κυβέρνησης για αστυνόμευση στα Πανεπιστήμια. Πως κρίνετε εσείς αυτά τα μέτρα; Δεδομένου ότι βίαια επεισόδια συναντούσαμε ανέκαθεν σε αυτά. Πιστεύετε ότι επιτρέπει στο Πανεπιστήμιο να λειτουργήσει;

Ναι, αυτό είναι ένα δύσκολο θέμα που έχει δημιουργήσει μεγάλη αναστάτωση στην πανεπιστημιακή κοινότητα. Καταρχάς να πούμε ότι τα φαινόμενα βίας, παρότι προβάλλονται συχνά από τα ΜΜΕ, δεν είναι τόσο συχνά και σίγουρα δεν είχαμε τέτοια προβλήματα στη Λαμία, τουλάχιστον όσα χρόνια είμαι εγώ. Φαινόμενα βίας υπάρχουν, όπως υπάρχουν και στην κοινωνία που μας περιβάλλει, και μάλλον στο πανεπιστήμιο είναι λιγότερα. Το βασικό πρόβλημα υπάρχει σε 2-3 πανεπιστήμια (ΑΠΘ, ΟΠΑ, ΕΜΠ) τα οποία έχουν σχολές στο κέντρο μιας μεγάλης πόλης. Εκεί, φαινόμενα παραβατικότητας που υπάρχουν τριγύρω, διεισδύουν και στο πανεπιστήμιο (παράνομο εμπόριο, ναρκωτικά κλπ). Δεν είναι όμως τελικά θέμα πανεπιστημίου, αλλά θέμα περιοχής. Για παράδειγμα, στο Πεδίον το Άρεως που είναι δίπλα στο ΟΠΑ δεν υπάρχει κανένα πανεπιστημιακό άσυλο, αλλά και πάλι φοβάσαι να κυκλοφορήσεις τη νύχτα. Από την άλλη, στα περισσότερα άλλα πανεπιστήμια, και σχεδόν σε όλα τα περιφερειακά, δεν είχαμε ποτέ σημαντικό πρόβλημα εγκληματικότητας. Το συγκεκριμένο μέτρο που νομοθετήθηκε και ο συγκεκριμένος θεσμός δεν απαντάται πουθενά στην Ευρώπη. Όλα τα πανεπιστήμια έχουν φύλαξη, όπως εδώ και δεκαετίες έχουμε και εμείς. Δεν είναι επαρκής η φύλαξη; Ας την ενισχύσουμε, με προσωπικό, εξοπλισμό, χρηματοδότηση. Αλλά το να βάλεις την αστυνομία μέσα στα πανεπιστήμια με σώμα ανειδίκευτων ειδικών φρουρών, είναι κάτι που έχει βρει όλα τα συλλογικά και τα συνδικαλιστικά όργανα, καθηγητών, εργαζομένων και φοιτητών, αντίθετους. Ακόμα και οι ενώσεις των αστυνομικών είναι αντίθετες. Η μια βασική αντίρρηση είναι ότι προσκρούει στο αυτοδιοίκητο του πανεπιστημίου, το οποίο μην ξεχνάμε απορρέει από το Σύνταγμα. Η αστυνομική δύναμη αυτή, όπως προβλέπεται από το νόμο, δεν θα υπόκειται στον Πρύτανη, αλλά στον Υπουργό και αυτό δημιουργεί θέμα. Επίσης, είναι σίγουρο ότι δεν θα δουλέψει προς την κατεύθυνση που περιμένει ένας καλόπιστος συνομιλητής. Η αστυνομία δεν θα ασκεί καθήκοντα φύλαξης και έτσι δεν θα προσφέρει τίποτα στην καθημερινότητα (πχ σε προστασία από μικροκλοπές). Είναι και λίγο ανορθολογικό αν το σκεφτούμε, θα βάζαμε ποτέ ξεχωριστή αστυνομική δύναμη στο δημαρχείο, στη ΔΟΥ ή στο ΙΚΑ ή απλά θα καλούσαμε το τοπικό αστυνομικό τμήμα αν είχαμε πρόβλημα; Μην ξεχνάμε επίσης και την μεγάλη σπατάλη. Έχουμε τόσες ελλείψεις σε προσωπικό, από καθαρίστριες μέχρι καθηγητές (για να μην πω για ιατρούς λόγω της πανδημίας), και θα προσλάβουμε 1000 ειδικούς φρουρούς; Δεν φαίνεται ορθολογικό. Τέλος, πρέπει να ξέρει ο κόσμος κάτι. Το πανεπιστημιακό άσυλο καταργήθηκε το 2019. Συνεπώς εδώ και δύο σχεδόν χρόνια, η αστυνομία μπορούσε να μπει ανενόχλητη στο πανεπιστήμιο. Γιατί άραγε αυτό δεν άλλαξε κάτι στην δήθεν εγκληματικότητα; Ακόμα όμως και όταν υπήρχε άσυλο, η αστυνομία έμπαινε όταν υπήρχαν κακουργηματικές πράξεις ή όταν την καλούσε ο πρύτανης, θυμίζω τις μεγάλες επιχειρήσεις στο ΑΠΘ για ναρκωτικά το 2018. Συνολικά μου φαίνεται ότι είναι ένα μέτρο που θα δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα θα λύσει.

 

“Έχουμε τόσες ελλείψεις σε προσωπικό, από καθαρίστριες μέχρι καθηγητές (για να μην πω ιατρούς λόγω της πανδημίας), και θα προσλάβουμε 1000 ειδικούς φρουρούς; “

 

Πως κρίνετε τον νέο νόμο πλαίσιο των ΑΕΙ;

Προς το παρόν δεν έχει έρθει νέος νόμος-πλαίσιο. Έχει έρθει ο συγκεκριμένος νόμος που προβλέπει την παρουσία της αστυνομίας, αλλά ταυτόχρονα αλλάζει και τον τρόπο εισαγωγής στο πανεπιστήμιο θεσπίζοντας μια εθνική βάση εισαγωγής. Και αυτό το μέτρο έχει αντιμετωπιστεί με επιφυλακτικότητα από την πλειοψηφία της πανεπιστημιακής κοινότητας γιατί πιστεύουμε ότι θα δημιουργήσει στρεβλώσεις, κυρίως στην αναλογία φοιτητών στα περιφερειακά πανεπιστήμια σε σχέση με τα κεντρικά. Περιμένουμε να δούμε την πρώτη εφαρμογή, η οποία θα γίνει βέβαια στους μαθητές που είναι φέτος στην Γ’ Λυκείου, και αυτό είναι κάτι πρωτοφανές να αλλάζει το σύστημα εν μέσω της χρονιάς, ειδικά μιας τέτοιας χρονιάς. Τώρα για τον νόμο πλαίσιο, δεν έχουμε καμία επίσημη ενημέρωση, παρά μόνο από διαρροές και δημοσιεύματα στον τύπο. Ακούγονται πολλά όπως για παράδειγμα η επαναφορά του αποτυχημένου θεσμού του Συμβουλίου Ιδρύματος που τόσα προβλήματα είχε δημιουργήσει το 2011 και καταργήθηκε αμέσως μετά, αλλαγές στον τρόπο εκλογής καθηγητών, αλλαγές στα οικονομικά των ΕΛΚΕ κ.ο.κ. Ακούγονται και πολλά για αναδιάρθρωση του χάρτη της εκπαίδευσης. Όλα αυτά όμως, είναι φήμες προς το παρόν και θα τα αξιολογήσουμε αν και όποτε τα δούμε.

 

Όσον αφορά το θέμα της δημιουργίας Δημόσιου Κέντρου Αποκατάστασης στην Λαμία, ποιες ενέργειες έχουν γίνει; Και που εξυπηρετεί;

Αυτό είναι ένα θέμα που δεν το ξέρω καλά, είναι εκτός των αρμοδιοτήτων μου. Το χειρίζονται η Σχολή Επιστημών Υγείας και το Τμήμα Φυσικοθεραπείας. Από συζητήσεις που έχω παρακολουθήσει ξέρω απλά ότι είχαν γίνει προεργασίες από παλιά, αλλά τελικά κόλλησε το θέμα. Μάλλον έχει να κάνει με την εμπλοκή άλλων συναρμόδιων υπουργείων και υπηρεσιών, καθώς δεν είναι αποκλειστικά θέμα του Πανεπιστημίου, εμπλέκονται δηλαδή το υπουργείο υγείας, η περιφέρεια κ.λ.π. Προς το παρόν έχει ιδρυθεί μόνο το αντίστοιχο ερευνητικό ινστιτούτο του πανεπιστημιακού ερευνητικού κέντρου ΙΑΣΩΝ (το δεύτερο που λειτουργεί στην πόλη). Σε κάθε περίπτωση, εμείς ελπίζουμε να βρεθεί λύση και σε αυτό, γιατί είναι κάτι που χρειάζεται στην τοπική κοινωνία, αλλά και γενικά κάθε ενέργεια ενδυνάμωσης των δομών που σχετίζονται με το πανεπιστήμιο λειτουργεί θετικά για την πόλη και κατ’ επέκταση και για μας τους ίδιους.

 

 

Ο Κοσμήτορας είναι ένα Πανεπιστημιακό αξίωμα, υπεύθυνο για την εκτέλεση καθηκόντων προϊσταμένου μιας Σχολής. Ο Παντελής Μπάγκος, σπούδασε Βιολογία στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), ενώ έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη Βιοστατιστική στο ίδιο πανεπιστήμιο, και σπουδές στην Εκπαίδευση Ενηλίκων στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (ΕΑΠ). Η διδακτορική του διατριβή έγινε στο Τμήμα Βιολογίας του ΕΚΠΑ με θέμα “Πρόγνωση δομής και λειτουργίας μεμβρανικών πρωτεϊνών”. Tα Στερεά Νέα είχαν την τιμή να μιλήσουν με τον Καθηγητή και Κοσμήτορα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και να έχουν μια εναργή εικόνα των απόψεών του τόσο για τη σπουδαιότητα των ακαδημαϊκών απαιτήσεων ενός προγράμματος σπουδών και επιστημονικής έρευνας, όσο και για τη μεγάλη διάκριση που έχει το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας να έχει στη λίστα του μια κορυφαία καθηγήτρια του επιστημονικού κόσμου, διάκριση που θα ζήλευαν πολλά πανεπιστημιακά ιδρύματα, αλλά και για τη σύσταση του νέου ερευνητικού ινστιτούτου του πανεπιστημιακού ερευνητικού κέντρου ΙΑΣΩΝ.

 

Ποιους στόχους έχετε θέσει αναλαμβάνοντας τα ηνία της Σχολής Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας;

Ο ρόλος του Κοσμήτορα είναι κυρίως οργανωτικός και συντονιστικός. Συντονίζει τα τμήματα της Σχολής στις κοινές εκπαιδευτικές και άλλες δράσεις τους, και οργανώνει τις υπόλοιπες λειτουργίες που συνήθως λαμβάνουν χώρα σε κτίρια τα οποία συστεγάζουν τα τμήματα της Σχολής. Επίσης, ο Κοσμήτορας εκπροσωπεί τη Σχολή σε μια σειρά από όργανα του ιδρύματος, όπως η Σύγκλητος, η Επιτροπή Μεταπτυχιακών Σπουδών και η Επιτροπή Δεοντολογίας. Όταν εκλέχτηκα Κοσμήτορας το 2018 (ήμουν ο πρώτος εκλεγμένος Κοσμήτορας της Σχολής) έπρεπε να διαχειριστούμε και το ζήτημα του νόμου Γαβρόγλου που έφερε τη συνένωση με το ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας και την ίδρυση δύο νέων τμημάτων, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Αυτό ήταν σε υψηλή προτεραιότητα, και θυμάμαι ότι το είχα επισημάνει στην επιστολή μου στους συναδέλφους, καθώς τα νέα τμήματα έπρεπε να αποκτήσουν προσωρινή διοίκηση, πρόγραμμα σπουδών, κτίρια, υπηρεσίες κλπ. Ήταν μια δύσκολη περίοδος, αλλά πιστεύω ότι ανταποκριθήκαμε καλά. Τα νέα τμήματα λειτούργησαν (και πολύ καλά μπορώ να πω) και στελεχώθηκαν, ενώ σε επίπεδο συντονισμού τα πάμε αρκετά καλά, καθώς υπάρχουν αρκετές συνέργειες σε επίπεδο διδασκαλίας μεταξύ των τμημάτων.

 

Από πόσα και ποια τμήματα αποτελείται η Σχολή Θετικών Επιστημών, της οποίας είστε κοσμήτορας; Υπάρχουν, αν δεν κάνω λάθος, και ολοκαίνουρια τμήματα;

Η Σχολή Θετικών Επιστημών (ΣΘΕ) συγκροτείται από 4 Τμήματα: Τμήμα Πληροφορικής με Εφαρμογές στη Βιοϊατρική το οποίο ιδρύθηκε το 2004 ως το πρώτο Τμήμα του Πανεπιστημίου Στερεάς Ελλάδας και υποδέχθηκε τους πρώτους φοιτητές κατά το ακαδημαϊκό έτος 2004-2005. Το 2013 εντάχθηκε στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Την ίδια χρονιά ιδρύθηκε και το Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών από την μετονομασία του Τμήματος Μαθηματικών-Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και την μεταφορά της έδρας του στην Λαμία, και ιδρύθηκε και η ίδια η ΣΘΕ. Το 2019 ιδρύθηκαν με το νόμο Γαβρόγλου τα Τμήματα Μαθηματικών και Φυσικής, τα οποία λειτούργησαν πρώτη φορά το ακαδημαϊκό έτος 2019-2020. Τα 3 πρώτα τμήματα, είναι αυτοδύναμα, ενώ το ίδιο αναμένεται να συμβεί και στο Τμήμα Μαθηματικών μέσα στην τρέχουσα χρονιά. Τα δύο νέα τμήματα (Μαθηματικών και Φυσικής) έχουν σύγχρονα προγράμματα σπουδών στα βασικά αυτά αντικείμενα, ισότιμα με τα ομοειδή τμήματα της χώρας, και έχουν στελεχωθεί από Καθηγητές του ΠΘ που μετακινήθηκαν από άλλες πόλεις, από Καθηγητές του πρώην ΤΕΙ, αλλά και από Καθηγητές που διορίστηκαν μετά από δύσκολη επιλογή μέσα από ανοιχτή διαδικασία (νέες θέσεις). Στη ΣΘΕ υπηρετούν αυτή τη στιγμή, ή αναμένουν διορισμό, 55 μέλη ΔΕΠ, 6 ΕΔΙΠ, 2 ΕΕΠ, 12 ΕΤΕΠ και 16 Διοικητικοί Υπάλληλοι. Εργάζονται επίσης 20 μεταδιδακτορικοί ερευνητές και 58 συμβασιούχοι διδάσκοντες (ΠΔ 407/80).

Εκτιμάτε ότι τα προγράμματα σπουδών της Σχολής καλύπτουν σήμερα τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς;

Τα προγράμματα σπουδών πρέπει πρώτα από όλα να καλύπτουν τις ανάγκες της επιστήμης. Υπήρχαν αρχικά τα πολύ επιτυχημένα τμήματα πληροφορικής με τις δύο διαφορετικές όσο και σημαντικές ειδικεύσεις τους στην βιοϊατρική και τις τηλεπικοινωνίες, τα οποία καλύπτουν πολύ μοντέρνους τομείς και έχουν σημαντικό αντίκρισμα και στην αγορά εργασίας. Όπως όμως είχαμε διαγνώσει από παλιότερα, μια Σχολή Θετικών Επιστημών δεν μπορεί να είναι ολοκληρωμένη χωρίς τμήμα Μαθηματικών και Φυσικής. Θέλαμε λοιπόν και τις βασικές επιστήμες γιατί αυτές αποτελούν τη βάση και το θεμέλιο για την περαιτέρω ανάπτυξη. Αυτό θεωρώ ότι το πετύχαμε με τα νέα τμήματα και θα πρέπει να το διατηρήσουμε. Μην ξεχνάμε κάτι: οι βασικές επιστήμες μοιάζουν λίγο απαρχαιωμένες σε κάποιους, αλλά δίνουν πολλές δυνατότητες εξειδίκευσης των αποφοίτων προς διαφορετικές κατευθύνσεις και αυτό το εκμεταλλευόμαστε πολλαπλά. Για παράδειγμα, ένας μαθηματικός ή ένας φυσικός, έχει πολλές επιλογές και μπορεί εκτός της εκπαίδευσης, άνετα να ακολουθήσει πορεία στην πληροφορική, τις τηλεπικοινωνίες, ή και στη βιοϊατρική, τη στατιστική και την οικονομία, και αυτή την δυνατότητα την καλλιεργούμε μέσα από τα προγράμματα σπουδών. Αλλά το ίδιο ισχύει και για τους καθηγητές μας και την έρευνα που γίνεται εδώ. Το Τμήμα Φυσικής έχει μία κατεύθυνση τηλεπικοινωνιών και ραδιοηλεκτρονικής και αναμένουμε να έχει συνέργειες με το Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών. Επίσης, το Τμήμα Μαθηματικών έχει μία κατεύθυνση υπολογιστικών και εφαρμοσμένων μαθηματικών, η οποία έχει συνέργειες με τα άλλα 2 τμήματα πληροφορικής και μάλιστα υπάρχει και σημαντικός αριθμός κοινών μαθημάτων. Πρέπει να πούμε επίσης, ότι σε όλα τα τμήματα λειτουργεί υπό τον συντονισμό της Σχολής πρόγραμμα Παιδαγωγικής και Διδακτικής Επάρκειας εγκεκριμένο με ΦΕΚ από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) και τη Σύγκλητο. Οι φοιτητές με την ολοκλήρωση ορισμένου αριθμού μαθημάτων παιδαγωγικής και διδακτικής, εντός του πτυχίου, αλλά και την ολοκλήρωση της πρακτικής άσκησης διδασκαλίας σε σχολείο (ΠΑΔ), αποκτούν το πιστοποιητικό με το οποίο μπορούν να διοριστούν στο δημόσιο σχολείο χωρίς την ανάγκη άλλης εξειδίκευσης (πχ ΑΣΠΑΙΤΕ). Τέλος, πολύ σημαντικό είναι το γεγονός ότι στα παλιότερα τμήματα λειτουργεί με επιτυχία και ο θεσμός της πρακτικής άσκησης σε επιχειρήσεις, κάτι που θα επεκταθεί τώρα και στα νέα τμήματα (όταν οι φοιτητές τους φτάσουν στο Δ’ έτος). Με όλα αυτά θέλω να πω, ότι προσπαθούμε να συνδυάσουμε με τον βέλτιστο τρόπο τις ακαδημαϊκές απαιτήσεις ενός προγράμματος σπουδών και την επιστημονική έρευνα αιχμής, με τα απαραίτητα εφόδια που θα χρειαστούν στους αποφοίτους στην αγορά εργασίας ή σε μεταπτυχιακές σπουδές.

 

«Δύο νέα μεταπτυχιακά έχουν εγκριθεί και θα ξεκινήσουν τον Σεπτέμβριο»

 

Πόσα προγράμματα μεταπτυχιακών σπουδών λειτουργούν στη Σχολή Θετικών Επιστημών;

Αυτή τη στιγμή λειτουργεί (εδώ και χρόνια) ένα μεγάλο διατμηματικό πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών στο οποίο έχω την τιμή να είμαι και διευθυντής. Έχει τίτλο «Πληροφορική και Υπολογιστική Βιοϊατρική» και αποτελεί συνεργασία των δύο παλιών τμημάτων πληροφορικής, με τρεις κατευθύνσεις: α) «Υπολογιστική Ιατρική και Βιολογία», β) «Πληροφορική με εφαρμογές στην Ασφάλεια, Διαχείριση Μεγάλου Όγκου Δεδομένων και Προσομοίωση» και γ) « Πληροφορική και Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών (Τ.Π.Ε.) στην Εκπαίδευση». Είναι ένα πολύ επιτυχημένο πρόγραμμα με δεκάδες μεταπτυχιακούς φοιτητές από την περιοχή μας και όχι μόνο. Πραγματικά ερχόμαστε σε δύσκολη θέση όταν δεχόμαστε πολλές περισσότερες αιτήσεις από όσες μπορούμε να ικανοποιήσουμε. Αυτό δείχνει ότι υπάρχει μεγάλη ζήτηση στην περιοχή για μεταπτυχιακές σπουδές, ο κόσμος «διψάει» για αυτό. Ελπίζουμε σιγά σιγά να φανεί και η ίδια προτίμηση των Λαμιωτών και στα προπτυχιακά μας προγράμματα (εννοώ να τα δηλώνουν τα παιδιά σε ψηλή προτίμηση στο μηχανογραφικό). Από κει και πέρα, υπάρχουν δύο νέα μεταπτυχιακά που έχουν εγκριθεί και θα ξεκινήσουν τον Σεπτέμβριο: «Πληροφορική και Τηλεπικοινωνίες» και «Ρομποτική», ενώ γνωρίζω ότι είναι σε διαδικασία έγκρισης και άλλα μεταπτυχιακά (Εφαρμοσμένη Φυσική και άλλα που θα ανακοινωθούν σύντομα). Γενικά είμαστε και σε αυτό το θέμα σε φάση ανάπτυξης για να ανταποκριθούμε τόσο στις ακαδημαϊκές ανάγκες των τμημάτων όσο και στην ζήτηση που ανέφερα παραπάνω και θα παρουσιάσουμε πολλά ενδιαφέροντα πράγματα στο επόμενο διάστημα.

 

Πόσο και με ποιον τρόπο έχει επηρεάσει η πολύχρονη οικονομική – και τώρα – υγειονομική κρίση τη λειτουργία της Σχολής;

Η οικονομική κρίση έχει πλήξει πολλαπλά τα πανεπιστήμια, και ειδικά τα περιφερειακά. Ειδικά τα πρώτα χρόνια μετά το 2010 είχαμε τεράστια προβλήματα χρηματοδότησης τα οποία σιγά σιγά αμβλύνθηκαν, χωρίς όμως να εξαφανιστούν πλήρως. Με την κατάσταση της πανδημίας τα πράγματα έχουν γίνει πιο περίεργα, καθώς πλέον εδώ και ένα χρόνο οι φοιτητές είναι εκτός του φυσικού τους χώρου, του πανεπιστημίου. Πολλοί αντιμετωπίζουν, επίσης, και οικονομικά προβλήματα, αυτοί και οι οικογένειές τους, αρκετοί μετακόμισαν πίσω στο πατρικό τους σπίτι και άδειασαν τα σπίτια τους εδώ, καθώς όλα πλέον γίνονται με τηλεκπαίδευση. Ευτυχώς, στη δική μας την περίπτωση, η μεγάλη πλειοψηφία των μαθημάτων και των εργαστηριακών ασκήσεων μπόρεσαν κάπως να καλυφτούν χωρίς να αφήνουμε μεγάλα κενά στην εκπαιδευτική διαδικασία, αλλά όπως και να έχει δεν είναι μια φυσιολογική κατάσταση. Εμείς προσπαθούμε να σταθούμε δίπλα στους φοιτητές και περιμένουμε τουλάχιστον τον Σεπτέμβριο τα πράγματα να επανέλθουν σε μια κανονικότητα για τη νέα χρονιά.

 

Ποια θεωρείτε ότι είναι τα σημαντικότερα προβλήματα της Σχολής Θετικών Επιστημών και συνάμα του Πανεπιστημίου; Από άποψη λειτουργικών χώρων επαρκούν;

Ναι, όπως σωστά λέτε, το κτιριακό είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα. Η Σχολή διαθέτει 2 κτιριακά συγκροτήματα, ένα στην Παλαιά Ακαδημία και ένα στο κτίριο του πρώην ΤΕΙ, τα οποία όμως δεν επαρκούν για 4 μεγάλα πανεπιστημιακά τμήματα με μέλη ΔΕΠ, εργαστήρια, ερευνητικές ομάδες, μεταπτυχιακά προγράμματα κ.ο.κ αλλά και το νεοσύστατατο ερευνητικό ινστιτούτο του πανεπιστημιακού ερευνητικού κέντρου ΙΑΣΩΝ. Μην ξεχνάμε ότι στο πρώην ΤΕΙ εξακολουθούν να λειτουργούν τα προγράμματα σπουδών του πρώην ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας, αλλά και πάρα πολλές διοικητικές και άλλες υπηρεσίες που διατηρήθηκαν με τη μορφή αυτοτελών γραφείων υπό τον πρύτανη. Πλέον είμαστε σε δύσκολη θέση γιατί υπάρχει έλλειψη ακόμα και γραφείων για τους καθηγητές. Κατά καιρούς είχαν πέσει στο τραπέζι πολλές προτάσεις, όπως η παλιά ιστορία με το 16ο Δημοτικό που ποτέ δεν προχώρησε παρόλο που χτίστηκε νέο κτίριο με χρήματα του ΕΣΠΑ με σκοπό την μετεγκατάστασή του, ή η ιστορία με την ΠΑΒΥΠ η οποία επίσης κόλλησε. Το ευχάριστο είναι ότι φαίνεται να προχωράει η ΣΔΙΤ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας που θα περιλαμβάνει και κτιριακές υποδομές για της Σχολή μας στη Λαμία και ελπίζουμε να ολοκληρωθεί γρήγορα.  Πραγματικά όμως, το κτιριακό είναι από τα μεγαλύτερα προβλήματά μας και θα φανεί επιτακτικά με την λήξη της πανδημίας όταν θα επιστρέψουν οι φοιτητές και τα προγράμματα σπουδών θα είναι σε πλήρη ανάπτυξη.

 

Δεδομένου ότι η Λαμία, είναι μια μικρή επαρχιακή πόλη, πόσο δύσκολο είναι να στηθεί ένα τέτοιο Τμήμα Πανεπιστημιακής Σχολής από την αρχή; Χρειάζονται κάποιες αλλαγές στην πόλη της Λαμίας για ευκολία εκπαιδευτικών – φοιτητών;

Η Λαμία είναι μια σχετικά μικρή πόλη, αλλά έχει ένα τεράστιο πλεονέκτημα που θα πρέπει να το εκμεταλλευτούμε περισσότερο στο μέλλον: είναι σε κεντρικό σημείο και όλοι θα θέλουν (ή, πρέπει να θέλουν) να έρθουν για να σπουδάσουν ή για να δουλέψουν. Το να στηθεί ένα πανεπιστημιακό τμήμα είναι κάτι δύσκολο, αλλά η μεγάλη δυσκολία δεν είναι τόσο στη χρηματοδότηση που απαιτείται, η οποία δεν είναι κάτι τρομερό τουλάχιστον στην αρχή. Μια δυσκολία έγκειται στο ότι χρειάζεται μεγάλη προσοχή στις ακαδημαϊκές διαδικασίες για να διασφαλιστεί η αριστεία και η αξιοκρατία στις εκλογές καθηγητών. Η δυσκολία είναι ακόμα μεγαλύτερη όταν ένα τμήμα είναι απομονωμένο και δεν εντάσσεται σε ένα δυναμικό ακαδημαϊκό περιβάλλον με συνεργασίες και αλληλεπιδράσεις, κάτι το οποίο φαίνεται ότι έχει αλλάξει πλέον. Επίσης, απαιτείται χρόνος για να φανεί το αποτέλεσμα. Θυμίζω ότι το Τμήμα Πληροφορικής με εφαρμογές στη Βιοϊατρική λειτουργεί από το 2005, αλλά τα πρώτα σημαντικά αποτελέσματα άρχισαν να φαίνονται μετά από 5 και 10 χρόνια. Έτσι είναι η φύση της δουλειάς μας, η έρευνα, η παραγωγή έργου, η φήμη που δημιουργούν οι απόφοιτοι, κ.ο.κ. Με αυτό θέλω να πω, ότι και στα νέα τμήματα θα πρέπει να δοθεί ο κατάλληλος χρόνος για να μπορέσουν να δείξουν τις δυνατότητές τους και να αναπτυχθούν, και έχουμε ήδη πολλά ενθαρρυντικά αποτελέσματα, με μνημόνια συνεργασίας με μεγάλα ιδρύματα του εξωτερικού, τοπικές δράσεις, μεταπτυχιακά προγράμματα και άλλα. Όλα αυτά απαιτούν φυσικά και την ενίσχυση και την αποδοχή της τοπικής κοινωνίας. Ο κόσμος πρέπει να δει ότι το πανεπιστήμιο είναι «δικό του» και να το αγκαλιάσει. Υπάρχουν και πρακτικά θέματα για τα οποία είμαστε σε διαρκή επικοινωνία με τις τοπικές αρχές, τα δρομολόγια των λεωφορείων, η συνεργασία των τεχνικών υπηρεσιών κλπ, αλλά νομίζω ότι το βασικότερο σημείο είναι το ψυχολογικό, είτε αφορά την αποδοχή της τοπικής κοινωνίας, είτε σε ευρύτερο επίπεδο, που αφορά το άγχος από τις συνεχείς αλλαγές και ανακατατάξεις.

 

Και να πάμε τώρα στο μεγαλύτερο επίτευγμά σας, σαν Σχολή Θετικών Επιστημών, με δεδομένα όλα αυτά που αναφέραμε παραπάνω, που δεν ήταν καθόλου εύκολα, καταφέρατε σαν ομάδα να δημιουργηθεί ο ισχυρότερος κόμβος υψηλών υπολογιστικών επιδόσεων σε Στερεά Ελλάδα και Θεσσαλία, μετατρέποντας τη Λαμία σε έδρα δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας της ακαδημαϊκής κοινότητας, αλλά και των παραγωγικών, διοικητικών, και επιστημονικών φορέων. Πως επιτεύχθηκε αυτός ο στόχος;

Κοιτάξτε, υπάρχουν και άλλα επιτεύγματα, ακαδημαϊκά, τα οποία ίσως είναι σημαντικότερα, αλλά δεν είναι τόσο γνωστά στον κόσμο. Για παράδειγμα, έχουμε μία καθηγήτρια στη λίστα των κορυφαίων επιστημόνων στον κόσμο, ISI Highly Cited Researchers (και πρέπει να τονίσουμε ότι μόλις 9 επιστήμονες από όλη την Ελλάδα βρίσκονται σε αυτή τη λίστα), ενώ άλλοι δύο καθηγητές μας βρίσκονται στη λίστα των επιστημόνων που συγκαταλέγονται στο ανώτερο 2% παγκοσμίως στο αντικείμενο τους. Αυτές είναι μεγάλες διακρίσεις που θα τις ζήλευαν τμήματα πολλών πανεπιστημίων με μεγαλύτερη ιστορία, και είναι και αυτές που έδωσαν τα πολύ καλά αποτελέσματα στις αξιολογήσεις και τις πιστοποιήσεις των τμημάτων μας. Τώρα για τον κόμβο υψηλών υπολογιστικών επιδόσεων που λέτε, είναι μία από τις 3 ερευνητικές υποδομές που χρηματοδοτήθηκαν το τελευταίο έτος από το πρόγραμμα «περιφερειακή αριστεία». Οι άλλες δύο αφορούν τη γονιδιωματική ανάλυση οργανισμών αγροδιατροφικού ενδιαφέροντος και την ανάπτυξη υποδομών για ανθρωποκεντρική πολιτισμική και τουριστική ανάπτυξη. Οι υποδομές αυτές απέσπασαν χρηματοδότηση κοντά στα 4 εκ. ευρώ και συνολικά θα απασχολήσουν 58 νέους ερευνητές στα τμήματα της Σχολής Θετικών Επιστημών, αλλά και στο Τμήμα Φυσικοθεραπείας το οποίο επίσης συμμετέχει (παραλείψαμε να αναφερθούμε στο 5ο πανεπιστημιακό τμήμα της πόλης, το εξαιρετικό Τμήμα Φυσικοθεραπείας το οποίο ανήκει διοικητικά στη Σχολή Επιστημών Υγείας). Συνολικά τα ερευνητικά έργα που εκτελούνται αυτή τη στιγμή στα τμήματα της Σχολής, υπολογίζονται σε έναν προϋπολογισμό της τάξης περίπου 6,5 εκ. ευρώ.

 

Ας πάμε τώρα σε ένα άλλο θέμα που έχει απασχολήσει πολύ όλες τις πανεπιστημιακές κοινότητες με τη σύσταση των νέων μέτρων της Κυβέρνησης για αστυνόμευση στα Πανεπιστήμια. Πως κρίνετε εσείς αυτά τα μέτρα; Δεδομένου ότι βίαια επεισόδια συναντούσαμε ανέκαθεν σε αυτά. Πιστεύετε ότι επιτρέπει στο Πανεπιστήμιο να λειτουργήσει;

Ναι, αυτό είναι ένα δύσκολο θέμα που έχει δημιουργήσει μεγάλη αναστάτωση στην πανεπιστημιακή κοινότητα. Καταρχάς να πούμε ότι τα φαινόμενα βίας, παρότι προβάλλονται συχνά από τα ΜΜΕ, δεν είναι τόσο συχνά και σίγουρα δεν είχαμε τέτοια προβλήματα στη Λαμία, τουλάχιστον όσα χρόνια είμαι εγώ. Φαινόμενα βίας υπάρχουν, όπως υπάρχουν και στην κοινωνία που μας περιβάλλει, και μάλλον στο πανεπιστήμιο είναι λιγότερα. Το βασικό πρόβλημα υπάρχει σε 2-3 πανεπιστήμια (ΑΠΘ, ΟΠΑ, ΕΜΠ) τα οποία έχουν σχολές στο κέντρο μιας μεγάλης πόλης. Εκεί, φαινόμενα παραβατικότητας που υπάρχουν τριγύρω, διεισδύουν και στο πανεπιστήμιο (παράνομο εμπόριο, ναρκωτικά κλπ). Δεν είναι όμως τελικά θέμα πανεπιστημίου, αλλά θέμα περιοχής. Για παράδειγμα, στο Πεδίον το Άρεως που είναι δίπλα στο ΟΠΑ δεν υπάρχει κανένα πανεπιστημιακό άσυλο, αλλά και πάλι φοβάσαι να κυκλοφορήσεις τη νύχτα. Από την άλλη, στα περισσότερα άλλα πανεπιστήμια, και σχεδόν σε όλα τα περιφερειακά, δεν είχαμε ποτέ σημαντικό πρόβλημα εγκληματικότητας. Το συγκεκριμένο μέτρο που νομοθετήθηκε και ο συγκεκριμένος θεσμός δεν απαντάται πουθενά στην Ευρώπη. Όλα τα πανεπιστήμια έχουν φύλαξη, όπως εδώ και δεκαετίες έχουμε και εμείς. Δεν είναι επαρκής η φύλαξη; Ας την ενισχύσουμε, με προσωπικό, εξοπλισμό, χρηματοδότηση. Αλλά το να βάλεις την αστυνομία μέσα στα πανεπιστήμια με σώμα ανειδίκευτων ειδικών φρουρών, είναι κάτι που έχει βρει όλα τα συλλογικά και τα συνδικαλιστικά όργανα, καθηγητών, εργαζομένων και φοιτητών, αντίθετους. Ακόμα και οι ενώσεις των αστυνομικών είναι αντίθετες. Η μια βασική αντίρρηση είναι ότι προσκρούει στο αυτοδιοίκητο του πανεπιστημίου, το οποίο μην ξεχνάμε απορρέει από το Σύνταγμα. Η αστυνομική δύναμη αυτή, όπως προβλέπεται από το νόμο, δεν θα υπόκειται στον Πρύτανη, αλλά στον Υπουργό και αυτό δημιουργεί θέμα. Επίσης, είναι σίγουρο ότι δεν θα δουλέψει προς την κατεύθυνση που περιμένει ένας καλόπιστος συνομιλητής. Η αστυνομία δεν θα ασκεί καθήκοντα φύλαξης και έτσι δεν θα προσφέρει τίποτα στην καθημερινότητα (πχ σε προστασία από μικροκλοπές). Είναι και λίγο ανορθολογικό αν το σκεφτούμε, θα βάζαμε ποτέ ξεχωριστή αστυνομική δύναμη στο δημαρχείο, στη ΔΟΥ ή στο ΙΚΑ ή απλά θα καλούσαμε το τοπικό αστυνομικό τμήμα αν είχαμε πρόβλημα; Μην ξεχνάμε επίσης και την μεγάλη σπατάλη. Έχουμε τόσες ελλείψεις σε προσωπικό, από καθαρίστριες μέχρι καθηγητές (για να μην πω για ιατρούς λόγω της πανδημίας), και θα προσλάβουμε 1000 ειδικούς φρουρούς; Δεν φαίνεται ορθολογικό. Τέλος, πρέπει να ξέρει ο κόσμος κάτι. Το πανεπιστημιακό άσυλο καταργήθηκε το 2019. Συνεπώς εδώ και δύο σχεδόν χρόνια, η αστυνομία μπορούσε να μπει ανενόχλητη στο πανεπιστήμιο. Γιατί άραγε αυτό δεν άλλαξε κάτι στην δήθεν εγκληματικότητα; Ακόμα όμως και όταν υπήρχε άσυλο, η αστυνομία έμπαινε όταν υπήρχαν κακουργηματικές πράξεις ή όταν την καλούσε ο πρύτανης, θυμίζω τις μεγάλες επιχειρήσεις στο ΑΠΘ για ναρκωτικά το 2018. Συνολικά μου φαίνεται ότι είναι ένα μέτρο που θα δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα θα λύσει.

 

“Έχουμε τόσες ελλείψεις σε προσωπικό, από καθαρίστριες μέχρι καθηγητές (για να μην πω ιατρούς λόγω της πανδημίας), και θα προσλάβουμε 1000 ειδικούς φρουρούς; “

 

Πως κρίνετε τον νέο νόμο πλαίσιο των ΑΕΙ;

Προς το παρόν δεν έχει έρθει νέος νόμος-πλαίσιο. Έχει έρθει ο συγκεκριμένος νόμος που προβλέπει την παρουσία της αστυνομίας, αλλά ταυτόχρονα αλλάζει και τον τρόπο εισαγωγής στο πανεπιστήμιο θεσπίζοντας μια εθνική βάση εισαγωγής. Και αυτό το μέτρο έχει αντιμετωπιστεί με επιφυλακτικότητα από την πλειοψηφία της πανεπιστημιακής κοινότητας γιατί πιστεύουμε ότι θα δημιουργήσει στρεβλώσεις, κυρίως στην αναλογία φοιτητών στα περιφερειακά πανεπιστήμια σε σχέση με τα κεντρικά. Περιμένουμε να δούμε την πρώτη εφαρμογή, η οποία θα γίνει βέβαια στους μαθητές που είναι φέτος στην Γ’ Λυκείου, και αυτό είναι κάτι πρωτοφανές να αλλάζει το σύστημα εν μέσω της χρονιάς, ειδικά μιας τέτοιας χρονιάς. Τώρα για τον νόμο πλαίσιο, δεν έχουμε καμία επίσημη ενημέρωση, παρά μόνο από διαρροές και δημοσιεύματα στον τύπο. Ακούγονται πολλά όπως για παράδειγμα η επαναφορά του αποτυχημένου θεσμού του Συμβουλίου Ιδρύματος που τόσα προβλήματα είχε δημιουργήσει το 2011 και καταργήθηκε αμέσως μετά, αλλαγές στον τρόπο εκλογής καθηγητών, αλλαγές στα οικονομικά των ΕΛΚΕ κ.ο.κ. Ακούγονται και πολλά για αναδιάρθρωση του χάρτη της εκπαίδευσης. Όλα αυτά όμως, είναι φήμες προς το παρόν και θα τα αξιολογήσουμε αν και όποτε τα δούμε.

 

Όσον αφορά το θέμα της δημιουργίας Δημόσιου Κέντρου Αποκατάστασης στην Λαμία, ποιες ενέργειες έχουν γίνει; Και που εξυπηρετεί;

Αυτό είναι ένα θέμα που δεν το ξέρω καλά, είναι εκτός των αρμοδιοτήτων μου. Το χειρίζονται η Σχολή Επιστημών Υγείας και το Τμήμα Φυσικοθεραπείας. Από συζητήσεις που έχω παρακολουθήσει ξέρω απλά ότι είχαν γίνει προεργασίες από παλιά, αλλά τελικά κόλλησε το θέμα. Μάλλον έχει να κάνει με την εμπλοκή άλλων συναρμόδιων υπουργείων και υπηρεσιών, καθώς δεν είναι αποκλειστικά θέμα του Πανεπιστημίου, εμπλέκονται δηλαδή το υπουργείο υγείας, η περιφέρεια κ.λ.π. Προς το παρόν έχει ιδρυθεί μόνο το αντίστοιχο ερευνητικό ινστιτούτο του πανεπιστημιακού ερευνητικού κέντρου ΙΑΣΩΝ (το δεύτερο που λειτουργεί στην πόλη). Σε κάθε περίπτωση, εμείς ελπίζουμε να βρεθεί λύση και σε αυτό, γιατί είναι κάτι που χρειάζεται στην τοπική κοινωνία, αλλά και γενικά κάθε ενέργεια ενδυνάμωσης των δομών που σχετίζονται με το πανεπιστήμιο λειτουργεί θετικά για την πόλη και κατ’ επέκταση και για μας τους ίδιους.

 

 

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *