Μονή Βαρνάκοβας: Το «πληγωμένο» Μοναστήρι

Η ιστορία της Μονής

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on email
Email
Share on print
Εκτύπωση

Ρεπορτάζ: Χονδρός Βασίλειος

Πέρασε ένας ολόκληρος χρόνος από το ολοκαύτωμα της «Αγίας Λαύρας της Ρούμελης», ημέρα όπου πλημμύρησε με πένθος τον Ελληνισμό και τον Χριστιανισμό.

Τον Ιούνιο του 2020, μέσα σε λίγα λεπτά, η ιστορία αιώνων έγινε στάχτη. Το ιστορικό Μοναστήρι της Κοιμήσεως της Θεοτόκου Βαρνάκοβας Φωκίδας, τυλίχτηκε στις φλόγες, με αποτέλεσμα την ολοσχερή καταστροφή του. Η εικόνα της Παναγίας, η οποία θεωρείται και θαυματουργή από τους πιστούς, δυστυχώς δεν κατάφερε να σωθεί, όπως και το αντίγραφο της.

Η ιστορία της Μονής

Το μοναστήρι στη Φωκίδα, αποτελεί ένα από τα ιστορικότερα της χώρας μας, καθώς ιδρύθηκε το μακρινό 1077, έχοντας καταγράψει διαδρομή 10 αιώνων, μεταξύ αυτών και την ταραχώδη περίοδο της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης. Ιδρυτής της, ο Όσιος Αρσένιος Βαρνακοβίτης, μοναχός με καταγωγή από την Καρυά Δωρίδας, αφιερώνοντας τον πρώτο ναό στην Παναγία. Στη συνέχεια, το 1084 πραγματοποιήθηκε αγιογράφηση στον αρχικό ναό, ενώ το 1148 χτίστηκε ένας δεύτερος μεγαλύτερος ναός, αρχιτεκτονικού τύπου βασιλικής με τρούλο.

Στην μονή βρέθηκε επιγραφή σε πέτρινη λάρνακα, με τα ονόματα «Σεβαστοκράτωρ Άννα και Κωνσταντίνος», αναφερόμενη στην αυτοκρατορική οικογένεια των Κομνηνών. Οι Κομνηνοί, άρχοντες του Δεσποτάτου, αγάπησαν τόσο πολύ την Παναγία τη Βαρνάκοβα, ώστε μερικοί εξ αυτών επέλεξαν το καθολικό της Μονής ως τόπο ενταφιασμού τους. Ανάλογη με τους Κομνηνούς εύνοια προς το Μοναστήρι λέγεται πως επέδειξαν και οι τελευταίοι αυτοκράτορες του Βυζαντίου, οι Παλαιολόγοι.

Έπειτα από την άλωση της Κωνσταντινούπολης και την πτώση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, η παράδοση θέλει τη Μονή να πυρπολείται μερικώς και να γνωρίζει παρακμή. Το 1520 επανήλθε εκεί που της άρμοζε, χάρη στον ηγούμενο Όσιο Δαυίδ, γνωρίζοντας σημαντική άνθιση, καθώς δημιουργήθηκε βιβλιοθήκη, ενώ για τρεις σχεδόν αιώνες λειτούργησε και ως το περίφημο σχολείο Ελληνικών σε επίπεδο Σχολαρχείου.

Επιπροσθέτως, σημαντική ήταν η συμβολή του Μοναστηριού κατά την επανάσταση του 1821, έχοντας μετατραπεί σε καταφύγιο Ελλήνων επαναστατών. Την περίοδο εκείνη, πολιορκήθηκε από τους Τούρκους, με τους Έλληνες να το υπερασπίζονται μέχρι θανάτου. Η Μονή ανατινάχθηκε, προκαλώντας σημαντικές ζημιές, όμως έπειτα από επιχορήγηση του Ιωάννη Καποδίστρια, ξαναχτίστηκε.

Στην πιο σύγχρονη ιστορία, η μονή είχε ερημώσει, βρίσκοντας ξανά ζωή το 1992 από γυναίκες μοναχές. Το 1995 χτυπήθηκε από σεισμό, ενώ από το 2010, παραμένει κλειστό για λόγους ασφαλείας. Τον Ιανουάριο του 2017 ξέσπασε πυρκαγιά με αποτέλεσμα σοβαρές ζημιές σε χώρους του Μοναστηριού, όμως η εικόνα της Παναγίας είχε σωθεί, κάτι που δεν συνέβη το 2020.

Το όνομα «Βαρνάκοβα», έχει ερμηνευτεί με διάφορους τρόπους από τους ιστορικούς μέχρι σήμερα. Σύμφωνα με μία εκδοχή, το όνομα προέρχεται από το σλάβικο τοπωνύμιο του 10ου αιώνα, ενώ κατά μία άλλη, η εικόνα της Παναγίας έχει προέλευση από τη πόλη Βάρνα της Βουλγαρίας, εξ ου και η ονομασία.

Η Μονή βρίσκεται στο νοτιοδυτικό άκρο του νομού Φωκίδας, στον πρώην Δήμο Ευπαλίου, 25 περίπου χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Ναυπάκτου, στον παλαιό δρόμο του Λιδωρικίου. Το κτίσμα της βρίσκεται σε έναν μικρό λόφο στις παρυφές των Βαρδουσιών Ορέων και σε υψόμετρο περίπου 750 μέτρων, μέσα σε πυκνό δάσος από δρυς και αγριοκαστανιές, έχοντας θέα προς την ορεινή Ναυπακτία, τη Δωρίδα, το Όρος Γκιώνα και τον ποταμό Μόρνο.

Όλα αυτά τα χρόνια, χιλιάδες πιστοί επισκέπτονταν το Μοναστήρι για χάρη της θαυματουργής εικόνας της Παναγίας Βαρνάκοβας, η οποία μάλιστα, είχε ένα ράγισμα κατά μήκος του προσώπου της Θεοτόκου, όπου σύμφωνα με μαρτυρίες δημιουργήθηκε την ώρα που έγινε ένας σεισμός στις 15 Αυγούστου του 1940 την ώρα που διεξαγόταν ο τορπιλισμός του «Έλλη» στην Τήνο.

Σχέδια αναστήλωσης της Μονής

Στα τέλη του 2020 εγκρίθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, η αρχιτεκτονική και στατική μελέτη αποκατάστασης του καθολικού και των κελιών της Ιεράς Μονής Παναγίας Βαρνάκοβας.

Επίσης, ο Περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας Φάνης Σπανός, ο οποίος είχε επισκεφτεί τη μονή, είχε δεσμευτεί πως η Περιφέρεια θα εξασφαλίσει προκατασκευασμένο ναϊσκο για την τέλεση των θείων λειτουργιών, καθώς και τη δημιουργία αντιπυρικών ζωνών περιμετρικά του Ναού στο δάσος, δηλώνοντας πως «στόχος μας, η ταχεία και άρτια αναστήλωση ενός σημαντικού τοπόσημου του Πολιτισμού και της Ορθοδοξίας και σημείο αναφοράς για όλους τους Στερεοελλαδιτες».

Αξίζει να σημειωθεί, πως αρκετοί επιστήμονες όλο αυτό το διάστημα έχουν εργαστεί αφιλοκερδώς, πραγματοποιώντας εργαστηριακές μετρήσεις και εξειδικευμένες μελέτες για την αναστήλωση της Μονής. Εξάλλου, ένα τέτοιο ιστορικό μνημείο απαιτεί τον απαραίτητο σεβασμό, καθώς και την ευαισθησία όλων, ώστε να αποκτήσει εκ νέου την αίγλη που του αρμόζει.

 

Ρεπορτάζ: Χονδρός Βασίλειος

Πέρασε ένας ολόκληρος χρόνος από το ολοκαύτωμα της «Αγίας Λαύρας της Ρούμελης», ημέρα όπου πλημμύρησε με πένθος τον Ελληνισμό και τον Χριστιανισμό.

Τον Ιούνιο του 2020, μέσα σε λίγα λεπτά, η ιστορία αιώνων έγινε στάχτη. Το ιστορικό Μοναστήρι της Κοιμήσεως της Θεοτόκου Βαρνάκοβας Φωκίδας, τυλίχτηκε στις φλόγες, με αποτέλεσμα την ολοσχερή καταστροφή του. Η εικόνα της Παναγίας, η οποία θεωρείται και θαυματουργή από τους πιστούς, δυστυχώς δεν κατάφερε να σωθεί, όπως και το αντίγραφο της.

Η ιστορία της Μονής

Το μοναστήρι στη Φωκίδα, αποτελεί ένα από τα ιστορικότερα της χώρας μας, καθώς ιδρύθηκε το μακρινό 1077, έχοντας καταγράψει διαδρομή 10 αιώνων, μεταξύ αυτών και την ταραχώδη περίοδο της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης. Ιδρυτής της, ο Όσιος Αρσένιος Βαρνακοβίτης, μοναχός με καταγωγή από την Καρυά Δωρίδας, αφιερώνοντας τον πρώτο ναό στην Παναγία. Στη συνέχεια, το 1084 πραγματοποιήθηκε αγιογράφηση στον αρχικό ναό, ενώ το 1148 χτίστηκε ένας δεύτερος μεγαλύτερος ναός, αρχιτεκτονικού τύπου βασιλικής με τρούλο.

Στην μονή βρέθηκε επιγραφή σε πέτρινη λάρνακα, με τα ονόματα «Σεβαστοκράτωρ Άννα και Κωνσταντίνος», αναφερόμενη στην αυτοκρατορική οικογένεια των Κομνηνών. Οι Κομνηνοί, άρχοντες του Δεσποτάτου, αγάπησαν τόσο πολύ την Παναγία τη Βαρνάκοβα, ώστε μερικοί εξ αυτών επέλεξαν το καθολικό της Μονής ως τόπο ενταφιασμού τους. Ανάλογη με τους Κομνηνούς εύνοια προς το Μοναστήρι λέγεται πως επέδειξαν και οι τελευταίοι αυτοκράτορες του Βυζαντίου, οι Παλαιολόγοι.

Έπειτα από την άλωση της Κωνσταντινούπολης και την πτώση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, η παράδοση θέλει τη Μονή να πυρπολείται μερικώς και να γνωρίζει παρακμή. Το 1520 επανήλθε εκεί που της άρμοζε, χάρη στον ηγούμενο Όσιο Δαυίδ, γνωρίζοντας σημαντική άνθιση, καθώς δημιουργήθηκε βιβλιοθήκη, ενώ για τρεις σχεδόν αιώνες λειτούργησε και ως το περίφημο σχολείο Ελληνικών σε επίπεδο Σχολαρχείου.

Επιπροσθέτως, σημαντική ήταν η συμβολή του Μοναστηριού κατά την επανάσταση του 1821, έχοντας μετατραπεί σε καταφύγιο Ελλήνων επαναστατών. Την περίοδο εκείνη, πολιορκήθηκε από τους Τούρκους, με τους Έλληνες να το υπερασπίζονται μέχρι θανάτου. Η Μονή ανατινάχθηκε, προκαλώντας σημαντικές ζημιές, όμως έπειτα από επιχορήγηση του Ιωάννη Καποδίστρια, ξαναχτίστηκε.

Στην πιο σύγχρονη ιστορία, η μονή είχε ερημώσει, βρίσκοντας ξανά ζωή το 1992 από γυναίκες μοναχές. Το 1995 χτυπήθηκε από σεισμό, ενώ από το 2010, παραμένει κλειστό για λόγους ασφαλείας. Τον Ιανουάριο του 2017 ξέσπασε πυρκαγιά με αποτέλεσμα σοβαρές ζημιές σε χώρους του Μοναστηριού, όμως η εικόνα της Παναγίας είχε σωθεί, κάτι που δεν συνέβη το 2020.

Το όνομα «Βαρνάκοβα», έχει ερμηνευτεί με διάφορους τρόπους από τους ιστορικούς μέχρι σήμερα. Σύμφωνα με μία εκδοχή, το όνομα προέρχεται από το σλάβικο τοπωνύμιο του 10ου αιώνα, ενώ κατά μία άλλη, η εικόνα της Παναγίας έχει προέλευση από τη πόλη Βάρνα της Βουλγαρίας, εξ ου και η ονομασία.

Η Μονή βρίσκεται στο νοτιοδυτικό άκρο του νομού Φωκίδας, στον πρώην Δήμο Ευπαλίου, 25 περίπου χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Ναυπάκτου, στον παλαιό δρόμο του Λιδωρικίου. Το κτίσμα της βρίσκεται σε έναν μικρό λόφο στις παρυφές των Βαρδουσιών Ορέων και σε υψόμετρο περίπου 750 μέτρων, μέσα σε πυκνό δάσος από δρυς και αγριοκαστανιές, έχοντας θέα προς την ορεινή Ναυπακτία, τη Δωρίδα, το Όρος Γκιώνα και τον ποταμό Μόρνο.

Όλα αυτά τα χρόνια, χιλιάδες πιστοί επισκέπτονταν το Μοναστήρι για χάρη της θαυματουργής εικόνας της Παναγίας Βαρνάκοβας, η οποία μάλιστα, είχε ένα ράγισμα κατά μήκος του προσώπου της Θεοτόκου, όπου σύμφωνα με μαρτυρίες δημιουργήθηκε την ώρα που έγινε ένας σεισμός στις 15 Αυγούστου του 1940 την ώρα που διεξαγόταν ο τορπιλισμός του «Έλλη» στην Τήνο.

Σχέδια αναστήλωσης της Μονής

Στα τέλη του 2020 εγκρίθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, η αρχιτεκτονική και στατική μελέτη αποκατάστασης του καθολικού και των κελιών της Ιεράς Μονής Παναγίας Βαρνάκοβας.

Επίσης, ο Περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας Φάνης Σπανός, ο οποίος είχε επισκεφτεί τη μονή, είχε δεσμευτεί πως η Περιφέρεια θα εξασφαλίσει προκατασκευασμένο ναϊσκο για την τέλεση των θείων λειτουργιών, καθώς και τη δημιουργία αντιπυρικών ζωνών περιμετρικά του Ναού στο δάσος, δηλώνοντας πως «στόχος μας, η ταχεία και άρτια αναστήλωση ενός σημαντικού τοπόσημου του Πολιτισμού και της Ορθοδοξίας και σημείο αναφοράς για όλους τους Στερεοελλαδιτες».

Αξίζει να σημειωθεί, πως αρκετοί επιστήμονες όλο αυτό το διάστημα έχουν εργαστεί αφιλοκερδώς, πραγματοποιώντας εργαστηριακές μετρήσεις και εξειδικευμένες μελέτες για την αναστήλωση της Μονής. Εξάλλου, ένα τέτοιο ιστορικό μνημείο απαιτεί τον απαραίτητο σεβασμό, καθώς και την ευαισθησία όλων, ώστε να αποκτήσει εκ νέου την αίγλη που του αρμόζει.

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

ΔΙΑΒΑΣΤΕ