Το σύνδρομο της «άδειας φωλιάς»

Της Κατερίνας Μασούρη, ψυχολόγου ΕΠΑΨΥ Ευβοίας

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on email
Email
Share on print
Εκτύπωση

Το σύνδρομο της «άδειας φωλιάς» δεν αποτελεί μία κλινική διάγνωση. Απεναντίας, είναι ένα φαινόμενο, μια ψυχολογική συνθήκη, όπου οι γονείς βιώνουν συναισθήματα λύπης, μοναξιάς, θρήνου και απώλειας, όταν και το τελευταίο παιδί τους αποχωρεί από την οικογενειακή εστία και βρίσκεται στο στάδιο φροντίδας του εαυτού του χωρίς τη βοήθεια των γονιών του.

Η μετάβαση αυτή φέρνει αναπροσαρμογές στις δυναμικές μεταξύ των μελών της οικογένειας και αλλαγές στο σύστημά της. Οι ρόλοι στην οικογένεια αλλάζουν, λοιπόν, καθώς και η ταυτότητά της. Τα παιδιά προχωρούν προς μια πιο ανεξάρτητη φάση ζωής, στην οποία οι γονείς καλούνται να έχουν λιγότερο έλεγχο κι έναν καινούριο γονεϊκό ρόλο, ως γονείς ενηλίκων πια.

Μάλιστα, κατά την περίοδο αυτή κυριαρχούν αμφίθυμα συναισθήματα στους γονείς: από τη μια πλευρά αναγνωρίζουν τη σημασία της ανεξαρτησίας του παιδιού τους, από την άλλη νιώθουν έντονη δυσφορία και ματαίωση, αφού αποδυναμώνεται ο ρόλος τους στη ζωή του.

Επιπρόσθετα, το γεγονός ότι το παιδί φεύγει από το σπίτι εγείρει, σύμφωνα με πρόσφατες ερευνητικές μελέτες, εσωτερικές υπαρξιακές ανησυχίες στους γονείς ότι και οι ίδιοι μεγαλώνουν. Φυσικά κατά την περίοδο της «άδειας φωλιάς» παρατηρούνται αλλαγές και στη σχέση των γονιών-συντρόφων: υπάρχουν αρκετές εντάσεις στην επικοινωνία τους, μέχρι να βρουν τις ισορροπίες τους και να λειτουργήσουν ξανά ως ζευγάρι.

Η επίδραση του συνδρόμου της «άδειας φωλιάς»

Παλιότερα οι έρευνες είχαν δείξει ότι οι γονείς που βίωναν το σύνδρομο της «άδειας φωλιάς» ήταν πιο ευάλωτοι στην εκδήλωση κατάθλιψης, αλκοολισμού και συζυγικών κρίσεων.

Ωστόσο, πρόσφατες έρευνες προτείνουν ότι η «άδεια φωλιά» οδηγεί στη μείωση των εργασιακών και οικογενειακών συγκρούσεων, παρέχοντας στους γονείς νέα οφέλη, όπως τη δυνατότητα να επανασυνδεθούν με τον/τη σύντροφό τους, και στην εύρεση νέων ενδιαφερόντων, για τα οποία προηγουμένως δεν υπήρχε χρόνος.

Πρόληψη και αντιμετώπιση του συνδρόμου της «άδειας φωλιάς»

Αρχικά οι γονείς θα πρέπει να προετοιμαστούν συναισθηματικά και ψυχικά και να αποδεχτούν ότι το παιδί τους θα φύγει από το σπίτι. Να καλωσορίσουν την καινούργια, τόσο σημαντική αυτή αλλαγή στη ζωή του, δείχνοντάς του εμπιστοσύνη ότι θα φροντίσει με επιτυχία τον εαυτό του, επισημαίνοντάς του παράλληλα ότι θα είναι δίπλα του.

Είναι πολύ σημαντικό οι γονείς να κρατήσουν επικοινωνία με το παιδί τους, ακόμη κι αν η φυσική απόσταση υφίσταται. Τα τηλεφωνήματα, τα ηλεκτρονικά μηνύματα, οι βιντεοκλήσεις, αποτελούν τρόπους σταθερής επικοινωνίας μαζί του, με τους οποίους θα συνεχίσουν να έχουν κοντά τους το αγαπημένο τους παιδί.

Επίσης, μεγάλη αξία έχει η εύρεση νέων δημιουργικών απασχολήσεων από μέρους των γονιών. Η αποχώρηση των παιδιών από το σπίτι είναι η κατάλληλη ευκαιρία για να αφιερώσουν τον χρόνο τους και την ενέργειά τους σε δραστηριότητες που τους ευχαριστούν, αλλά και στον γάμο τους. Έτσι, θα προσαρμοστούν θετικά σε αυτή τη μεγάλη αλλαγή στη ζωή τους.

Τέλος, αν οι γονείς νιώθουν μοναξιά, ωφέλιμο θα ήταν να αναζητήσουν υποστήριξη στο φιλικό, συγγενικό τους δίκτυο, όπου πιθανόν να υπάρχουν αντίστοιχες εμπειρίες αποχώρησης παιδιών από την οικογενειακή εστία. Αν νιώθουν συναισθήματα απελπισίας και μοναξιάς που εμμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα, καλό θα ήταν να ζητήσουν τη γνώμη ενός ειδικού ψυχικής υγείας.

Ας μην ξεχνάμε πως η δυναμική του οικογενειακού συστήματος μεταβάλλεται κι ότι η «άδεια φωλιά» αποτελεί ουσιαστικά ένα εξελικτικό στάδιο στον κύκλο ζωής της οικογένειας, που καλεί τα μέλη της να επαναπροσδιοριστούν, με στόχο τη διατήρηση της ενότητάς τους.

Το σύνδρομο της «άδειας φωλιάς» δεν αποτελεί μία κλινική διάγνωση. Απεναντίας, είναι ένα φαινόμενο, μια ψυχολογική συνθήκη, όπου οι γονείς βιώνουν συναισθήματα λύπης, μοναξιάς, θρήνου και απώλειας, όταν και το τελευταίο παιδί τους αποχωρεί από την οικογενειακή εστία και βρίσκεται στο στάδιο φροντίδας του εαυτού του χωρίς τη βοήθεια των γονιών του.

Η μετάβαση αυτή φέρνει αναπροσαρμογές στις δυναμικές μεταξύ των μελών της οικογένειας και αλλαγές στο σύστημά της. Οι ρόλοι στην οικογένεια αλλάζουν, λοιπόν, καθώς και η ταυτότητά της. Τα παιδιά προχωρούν προς μια πιο ανεξάρτητη φάση ζωής, στην οποία οι γονείς καλούνται να έχουν λιγότερο έλεγχο κι έναν καινούριο γονεϊκό ρόλο, ως γονείς ενηλίκων πια.

Μάλιστα, κατά την περίοδο αυτή κυριαρχούν αμφίθυμα συναισθήματα στους γονείς: από τη μια πλευρά αναγνωρίζουν τη σημασία της ανεξαρτησίας του παιδιού τους, από την άλλη νιώθουν έντονη δυσφορία και ματαίωση, αφού αποδυναμώνεται ο ρόλος τους στη ζωή του.

Επιπρόσθετα, το γεγονός ότι το παιδί φεύγει από το σπίτι εγείρει, σύμφωνα με πρόσφατες ερευνητικές μελέτες, εσωτερικές υπαρξιακές ανησυχίες στους γονείς ότι και οι ίδιοι μεγαλώνουν. Φυσικά κατά την περίοδο της «άδειας φωλιάς» παρατηρούνται αλλαγές και στη σχέση των γονιών-συντρόφων: υπάρχουν αρκετές εντάσεις στην επικοινωνία τους, μέχρι να βρουν τις ισορροπίες τους και να λειτουργήσουν ξανά ως ζευγάρι.

Η επίδραση του συνδρόμου της «άδειας φωλιάς»

Παλιότερα οι έρευνες είχαν δείξει ότι οι γονείς που βίωναν το σύνδρομο της «άδειας φωλιάς» ήταν πιο ευάλωτοι στην εκδήλωση κατάθλιψης, αλκοολισμού και συζυγικών κρίσεων.

Ωστόσο, πρόσφατες έρευνες προτείνουν ότι η «άδεια φωλιά» οδηγεί στη μείωση των εργασιακών και οικογενειακών συγκρούσεων, παρέχοντας στους γονείς νέα οφέλη, όπως τη δυνατότητα να επανασυνδεθούν με τον/τη σύντροφό τους, και στην εύρεση νέων ενδιαφερόντων, για τα οποία προηγουμένως δεν υπήρχε χρόνος.

Πρόληψη και αντιμετώπιση του συνδρόμου της «άδειας φωλιάς»

Αρχικά οι γονείς θα πρέπει να προετοιμαστούν συναισθηματικά και ψυχικά και να αποδεχτούν ότι το παιδί τους θα φύγει από το σπίτι. Να καλωσορίσουν την καινούργια, τόσο σημαντική αυτή αλλαγή στη ζωή του, δείχνοντάς του εμπιστοσύνη ότι θα φροντίσει με επιτυχία τον εαυτό του, επισημαίνοντάς του παράλληλα ότι θα είναι δίπλα του.

Είναι πολύ σημαντικό οι γονείς να κρατήσουν επικοινωνία με το παιδί τους, ακόμη κι αν η φυσική απόσταση υφίσταται. Τα τηλεφωνήματα, τα ηλεκτρονικά μηνύματα, οι βιντεοκλήσεις, αποτελούν τρόπους σταθερής επικοινωνίας μαζί του, με τους οποίους θα συνεχίσουν να έχουν κοντά τους το αγαπημένο τους παιδί.

Επίσης, μεγάλη αξία έχει η εύρεση νέων δημιουργικών απασχολήσεων από μέρους των γονιών. Η αποχώρηση των παιδιών από το σπίτι είναι η κατάλληλη ευκαιρία για να αφιερώσουν τον χρόνο τους και την ενέργειά τους σε δραστηριότητες που τους ευχαριστούν, αλλά και στον γάμο τους. Έτσι, θα προσαρμοστούν θετικά σε αυτή τη μεγάλη αλλαγή στη ζωή τους.

Τέλος, αν οι γονείς νιώθουν μοναξιά, ωφέλιμο θα ήταν να αναζητήσουν υποστήριξη στο φιλικό, συγγενικό τους δίκτυο, όπου πιθανόν να υπάρχουν αντίστοιχες εμπειρίες αποχώρησης παιδιών από την οικογενειακή εστία. Αν νιώθουν συναισθήματα απελπισίας και μοναξιάς που εμμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα, καλό θα ήταν να ζητήσουν τη γνώμη ενός ειδικού ψυχικής υγείας.

Ας μην ξεχνάμε πως η δυναμική του οικογενειακού συστήματος μεταβάλλεται κι ότι η «άδεια φωλιά» αποτελεί ουσιαστικά ένα εξελικτικό στάδιο στον κύκλο ζωής της οικογένειας, που καλεί τα μέλη της να επαναπροσδιοριστούν, με στόχο τη διατήρηση της ενότητάς τους.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

ΔΙΑΒΑΣΤΕ