Στρέψαμε το ενδιαφέρον μας στην καθημερινότητα γονέων και μαθητών, ώστε να παρατηρήσουμε τα ζητήματα που τους αφορούν. Εντοπίσαμε πως πέραν των βασικών αναγκών τους, ιδιαίτερη σημασία δίνεται στις μέρες μας στις διαταραχές του λόγου και της γραφής.
Σε περιπτώσεις, ιδιαιτέρως, που οι επιδόσεις των μαθητών δεν είναι υψηλές, πρώτο μέλημα των γονέων φαίνεται να είναι η διαπίστωση της φυσιολογικής εξέλιξης της λειτουργίας τους λόγου και της απόδοσης της σκέψης γραπτώς.
Αυτό σε καμία περίπτωση δεν θα σήμαινε πως οι ενήλικες δεν αντιμετωπίζουν τις ίδιες ακριβώς διαταραχές, τις οποίες μάλιστα μπορεί ν’ ανακαλύψουν και σε μεγάλη ηλικία.
Η επιστήμη της λογοθεραπείας έχει αναπτυχθεί ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια. Πολλοί φοιτητές προτιμούν τις συγκεκριμένες σπουδές. Βασικός παράγοντας είναι πως δεν έχει κορεστεί ακόμα, όσο άλλοι τομείς, αλλά ταυτόχρονα και η είσοδος σ’ ένα γνωστικό αντικείμενο, που σταδιακά γίνεται όλο και περισσότερο γνωστό.
Ωστόσο, παλαιότερα υπήρξε άραγε, η ίδια ανάγκη για λογοθεραπεία; Οι προηγούμενες γενιές, ίσως να μην έδιναν τόση σημασία στην ανάγκη αυτή. Ένας εξαιρετικός παράγοντας βέβαια, είναι η αύξηση των ποσοστών των ατόμων που σπουδάζουν και μορφώνονται γενικότερα. Το ποσοστό των πεπαιδευμένων έχει φυσικά αυξηθεί από τα προηγούμενα χρόνια, απόρροια αυτού είναι και η προσπάθεια των γονέων στην σωστή ανάπτυξη και μόρφωση των παιδιών τους.
Κρίναμε σωστό να λάβουμε απαντήσεις από επιστήμονα λογοθεραπεύτρια, αλλά και φοιτήτρια του τμήματος λογοθεραπείας, ώστε να έχουμε τεκμηριωμένες απαντήσεις για την προτίμηση και την στροφή σε αυτό το χώρο, αλλά και την σωστή αντιμετώπιση των διαταραχών από τους γονείς.

Σε συνομιλία μας με τον κ. Β.Μ., επιστήμονα λογοθεραπευτή απαντήθηκαν βασικά μας ερωτήματα για το θέμα.

SN: Τι είναι ο λογοθεραπευτής;

Ο όρος λογοπεδικός – λογοθεραπευτής – λογοπαθολόγος – ειδικός αγωγής λόγου είναι συνώνυμοι όροι. Ο λογοπεδικός/λογοθεραπευτής είναι ο επιστήμονας που ασχολείται με την ευαισθητοποίηση/ενημέρωση/ανίχνευση σε προληπτικό επίπεδο, την αξιολόγηση σε διαγνωστικό και την αποκατάσταση/ενίσχυση σε θεραπευτικό επίπεδο. Είναι υπεύθυνος να διαπιστώνει και να αντιμετωπίζει τυχόν αποκλίσεις από την φυσιολογική εξέλιξη λόγου – ομιλίας – φωνής, σύμφωνα πάντα με τις παγκόσμιες κλίμακες μέτρησης δεξιοτήτων.Ο όρος λογοπεδικός απευθύνεται στους ειδικούς επιστήμονες που έχουν πραγματοποιήσει τις σπουδές τους σε ανώτατα ιδρύματα /πανεπιστήμια του εξωτερικού ακόμα πριν αρχίσει να λειτουργεί το τμήμα λογοθεραπείας στο Ελλαδικό χώρο.

SN: Οι γονείς μπορούν ν’ αντιληφθούν τα συμπτώματα, ώστε να ξεκινήσουν τα παιδιά λογοθεραπεία; Ποιά είναι η καταλληλότερη ηλικία να βρεθεί ένα παιδί με λογοθεραπευτή;

Οι γονείς είναι οι πρώτοι που θα αντιληφθούν τις δυσκολίες του παιδιού τους. Πολλές φορές είτε από φόβο, είτε από άγνοια, είτε από αμέλεια αφήνουν σημαντικό χρόνο να περάσει ελπίζοντας ότι οι δυσκολίες θα ξεπεραστούν από μόνες τους. Η ηλικία 3-5 ετών θεωρείται η πιο κρίσιμη για την ανάπτυξη των γλωσσικών δεξιοτήτων του παιδιού. Μη λειτουργώντας έγκαιρα και προληπτικά δεν εκμεταλλευόμαστε την κρίσιμη αυτή ηλικία και πολλές φορές δημιουργείται διόγκωση του προβλήματος. Άρα οι γονείς, θα πρέπει να λειτουργούν έχοντας υπόψη τους την πρόληψη και όχι την πυροσβεστική αντιμετώπιση των δυσκολιών που παρουσιάζουν τα παιδιά τους.

SN: Εσείς πως κρίνετε την ανάγκη λογοθεραπείας;

Αρχικά προηγείται μια συνάντηση με τους γονείς όπου γίνεται η περιγραφή των δυσκολιών και συμπληρώνεται το αναπτυξιακό ιστορικό του παιδιού. Στη συνέχεια, ακολουθούν 1-2 συναντήσεις του παιδιού με τον λογοθεραπευτή, όπου μέσα από άτυπες αλλά και σταθμισμένες δοκιμασίες, αξιολογούνται οι γλωσσικές του δεξιότητες.
Αμέσως μετά την αξιολόγηση δημιουργείται από τον λογοθεραπευτή το εξατομικευμένο πρόγραμμα παρέμβασης, προσαρμοσμένο στις ανάγκες και τις δυσκολίες του κάθε παιδιού. Ανά τρεις μήνες, δίνεται στους γονείς γραπτή αναφορά που περιέχει αναλυτικά τους τομείς που δουλεύτηκαν, την πρόοδο του παιδιού και τους στόχους του επόμενου τριμήνου.

SN: Ποια είναι τα κοινωνικά χαρακτηριστικά της δυσλεξίας;

Τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, συχνά αντιμετωπίζουν έντονα κοινωνικά και συναισθηματικά προβλήματα, εξαιτίας των ακαδημαϊκών τους αποτυχιών. Η αποτυχία του παιδιού στο σχολείο φέρει την απόρριψη των γονιών, δασκάλων και συνομήλικων που στην συνέχεια πιέζουν το παιδί με διάφορους τρόπους. Το παιδί αρχίζει να νιώθει μειονεξία και απελπισία, συναισθήματα που οπωσδήποτε επιτείνουν την ακαδημαϊκή του αποτυχία. Το παιδί πάει όλο και χειρότερα καταλήγοντας σε επιθετικότητα, άρνηση του προβλήματος και απόσυρση.

SN: Οι ενήλικες αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα;

Φυσικά και στις περισσότερες περιπτώσεις το αντιλήφθηκαν, ή ενδεχομένως ερεύνησαν σε μεγαλύτερη ηλικία. Αντίστοιχα και εκείνοι, όπως και τα παιδιά μπορούν να κάνουν κανονικά τη θεραπεία τους και να βελτιώσουν το όποιο θέμα αντιμετωπίζουν. Το προτιμότερο θα ήταν να υπάρχει πρόληψη, δηλαδή οι γονείς να ενδιαφερθούν από μικρή ηλικία, για τέτοιας φύσεως ζητήματα των παιδιών τους, ώστε να επιτυγχάνεται ταχύτατα η βελτίωση.

Η φοιτήτρια του τμήματος λογοθεραπείας του ΤΕΙ Πάτρας Μ.Σ., μας απάντησε σε τρία ερωτήματα, σχετικά με το γιατί επιλέγουν αυτήν την επιστήμη οι νέοι και τι τους γοητεύει σε αυτήν.

SN: Γιατί διαλέξατε αυτήν την επιστήμη;

Επέλεξα να σπουδάσω στο τμήμα λογοθεραπείας, επειδή βγαίνοντας από αυτό ως πτυχιούχος , μπορείς να ασχοληθείς με οποιαδήποτε ηλικιακή ομάδα επιθυμείς και ταυτόχρονα, ακριβώς επειδή η επιστήμη της λογοθεραπείας σχετίζεται και συνορεύει με πολλές άλλες, όπως ιατρική, ψυχολογία, εργοθεραπεία και υπάρχει μεγάλη ποικιλία στην επιλογή μεταπτυχιακού. Μπορεί αυτό να ακούγεται λίγο αβέβαιο, αλλά όταν ήμουν 18 χρονών και έπρεπε να επιλέξω κάτι που ίσως κάνω για μία ολόκληρη ζωή. Προτίμησα κάτι με αρκετές διαφορετικές προοπτικές, ακριβώς γιατί δεν γνώριζα αν θέλω να ασχοληθώ για παράδειγμα, αποκλειστικά και μόνο με παιδιά σχολικής ηλικίας ή ενήλικες.

SN: Τι ακριβώς είναι αυτή η επιστήμη;

Λογοθεραπεία είναι η επιστήμη που έχει ως γνωστικό αντικείμενο τη μελέτη, έρευνα και εφαρμογή επιστημονικών γνώσεων γύρω από την Ανθρώπινη Επικοινωνία (Φωνή, Ομιλία, Λόγο, μη λεκτική επικοινωνία ) και τις διαταραχές αυτής, καθώς επίσης ασχολείται και με τις διαταραχές σίτησης σε ενήλικες και παιδιά, κάτι που στην Ελλάδα δεν είναι ευρέως γνωστό. Και επειδή αυτό φαίνεται κάπως απρόσωπο, θα ήθελα να συμπληρώσω τα λόγια ενός καθηγητή μου: “ στην επιστήμη αυτή, δεν κρατάτε την ζωή του άλλου στα χέρια σας, αλλά την ποιότητα ζωής του και αυτό κάποιες φορές μπορεί να είναι το ίδιο σημαντικό”.

SN: Γιατί πιστεύετε πως αναπτύχθηκε τόσο τα τελευταία χρόνια η συγκεκριμένη επιστήμη; Υπήρξε και πριν ανάγκη λογοθεραπείας σε παιδιά, αλλά δεν ήταν τόσο γνωστό στην κοινωνία, ή αυξήθηκαν τα ποσοστά δυσλεξίας; Ποιά η γνώμη σου;

Η λογοθεραπεία είναι γεγονός πως πλέον κατέχει έντονη θέση στην καθημερινότητα πολλών παιδιών. Κατά την άποψή μου, αυτό συμβαίνει γιατί η εξέλιξη της επιστήμης οδήγησε σε σταθμισμένα και έμπιστα εργαλεία που αναγνωρίζουν ευκολότερα τα παιδιά με ελλείμματα, σε σχέση με το παρελθόν. Επιπρόσθετα, η ευαισθητοποίηση των γονέων είναι μεγαλύτερη, όταν τώρα πια υπάρχουν ειδικοί να εξηγήσουν με απλό και κατανοητό τρόπο γιατί ένα παιδί στην τάξη “βαριέται μόνιμα” ή “ δεν τα παίρνει τα γράμματα”. Όσο για τα ποσοστά μαθησιακών δυσκολιών, προσωπικά, βασισμένη στην μικρή εμπειρία μου στα πλαίσια της σχολής, θεωρώ πως έχουν αυξηθεί σε σχέση με το όταν ήμουν εγώ μαθήτρια και πιστεύω πως μεγάλη ευθύνη φέρει και η τεχνολογία που εισβάλλει στην ζωή των παιδιών πλέον, πριν καν αρχίσουν να περπατούν ή να βαδίζουν.