Δεν ξέρω τι περίμενα από αυτή τη συνέντευξη. Είχα σίγουρα μεγάλο ενθουσιασμό, αλλά ακόμα μεγαλύτερο άγχος, όπως κάθε φορά που πρόκειται να γνωρίσω κάποιον που έχει καταφέρει να βάλει σε σειρά τις σκέψεις του και να τις κάνει δημιούργημα. Αυτό που ξέρω σίγουρα, είναι πως με τίποτα δεν περίμενα όλα αυτά τα μαθήματα ζωής που έλαβα ανέλπιστα, απρόσμενα, χωρίς κανένα δισταγμό, μα αγνά και καθάρια και σχεδόν “μητρικά”, από μια εξαιρετική συγγραφέα, αλλά περισσότερο από έναν εξαιρετικό Άνθρωπο, που ήρθε στα γραφεία μας και τα γέμισε με φως.

Μιλήσαμε για πολλά και όπως συμβαίνει συνήθως στους διαλόγους που αξίζουν, η συζήτηση μας πήγε σε ακόμα περισσότερα. Χωρίς περαιτέρω φιοριτούρες, η υπέροχα αυθεντική, μοναδική στο είδος της, συγγραφέας , δημοσιογράφος, τηλεοπτική και ραδιοφωνική παραγωγός και παρουσιάστρια, προασπίστρια Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και τόσα μα τόσα άλλα, κυρία Λίλη Τσώνη.

-Πώς ασχοληθήκατε με τη συγγραφή; Ήταν κάτι τελολογικό ή συγκερασμός τυχαίων γεγονότων;

Όταν βάζω κάτι στο μυαλό μου ότι θέλω να το κάνω, θα το κάνω. Σκέφτηκα λοιπόν ότι θα έπρεπε να γραφτούν κάποια πράγματα από αυτά που μου έχει πει ο παππούς, η γιαγιά, ο μπαμπάς, η μαμά και κάποια που τα έζησα και εγώ, και ήθελα όλα αυτά να γραφτούν και να μείνουν. Είναι μια ματαιοδοξία που την έχουν πολλοί άνθρωποι, να αφήνουν κάποια στιγμή πίσω τους κάτι γραμμένο, γιατί όσο να’ ναι τα λόγια είναι έπεα πτερόεντα, οπότε ήθελα να αφήσω κάτι που θα μείνει και έτσι ξεκίνησα να γράφω σκέψεις.

-Άρα όλο αυτό ξεκίνησε σαν κάποιας μορφής ημερολόγιο;

Όχι, ξεκίνησε μονομιάς. Είπα ότι θα γράψω και ξεκίνησα να γράφω.

-Με πρώτο ουσιαστικό εγχείρημα τη “Ζοζεφίνα”;

Ναι. Ξέρεις πολλές φορές στη ζωή το ένα φέρνει το άλλο. Έτσι και με το όνομα, το οποίο ανέκαθεν μου άρεσε, έτυχε κάποια στιγμή, να φέρουν στη μαμά μου μια κούκλα από την Ιταλία, που πάνω στο κουτί έγραφε το όνομα “Ζοζεφίνα”. Μου άρεσε πολύ αυτό το όνομα, και έλεγα “Τι ωραία που θα ήταν να με λένε “Ζοζεφίνα” “, οπότε το χρησιμοποίησα.

Και όπως σου λέω ότι το ένα φέρνει το άλλο, κάποια στιγμή γράφοντας έπρεπε να χωρίσω τα κεφάλαια. Κάποια χωρίζονταν από μόνα τους. Κάποια έπρεπε να τα φτιάξω εγώ. Ήταν ένα συγκεκριμένο κεφάλαιο ωστόσο που έβγαζε και κάτι άλλο, κάτι το οποίο με χαρακτήριζε από παιδί ακόμη: το ότι όλοι είμαστε ίσοι στον κόσμο. Και λέω να, ωραία λοιπόν “Η Ζοζεφίνα η άσπρη, η μαύρη, η κίτρινη και η κόκκινη”. Και αυτό είναι και το κεντρικό μήνυμα τελικά, ότι όλοι είμαστε ίσοι. Χάρη σε αυτό το μήνυμα, έγινε το συγκεκριμένο βιβλίο πολύ αγαπητό στη Μεγάλη Βρετανία και με κάλεσαν στην τηλεόραση του Μπανγκλαντές, στην 24 hours TV που εδρεύει στο Λονδίνο, διότι η κυρία που κάνει εκπομπή για πολιτισμό, τυγχάνει να είναι και δική μου εκδότρια. Μόλις είδε λοιπόν ότι γίνεται μια προσπάθεια από κάποιον που δεν ανήκει σε μειονότητα να προσεγγίσει τις μειονότητες κατ’ αυτόν τον τρόπο, θέλησε να προβάλει το βιβλίο.

– Στην Ελλάδα έχει την ίδια απήχηση που έχει στην Αγγλία;

Έχει απήχηση και στην Ελλάδα, αλλά στη Μ. Βρετανία αγκάλιασε ουσιαστικά τις μειονότητες, διότι τους αρέσει και θέλουν να βλέπουν ότι κάποιος πέρα από τους ίδιους, γράφει για αυτά τα θέματα. Διότι όσες ευκαιρίες και εάν έχουν δοθεί στην Ευρώπη, πάντα υπάρχουν και θα υπάρχουν εκείνοι που θα κοιτούν διαφορετικά. Πάντα θα υπάρχουν εκείνοι που ονομάζουμε ρατσιστές. Ο ρατσισμός είναι ένα φαινόμενο που ισχύει για χίλιους λόγους.

-Μιας που το αγγίξατε το θέμα, θεωρείτε ότι οι άνθρωποι έχουν γίνει λίγο πιο ανοιχτόμυαλοι όσο περνούν τα έτη και με την τεχνολογική ανάπτυξη που θεωρητικά φέρνει πιο κοντά πολιτισμούς;

Η προσωπική μου εκτίμηση είναι ότι αρκετούς τους έχει βοηθήσει. Ένα μικρό κομμάτι δεν θα αλλάξει ποτέ, και στερεότυπα πάντα θα υπάρχουν. Εγώ αγαπάω όλους τους ανθρώπους, διότι αυτό είναι η ζωή. Η ζωή είναι οι άνθρωποι και κάθε άνθρωπος είναι η ίδια η μορφή της ζωής. Βέβαια ένα μεγάλο κομμάτι παραμένει τι αρχές λαμβάνει κανείς από το σπίτι του. Όταν απαγορεύουμε στα παιδιά μας να κάνουν παρέα με ένα παιδί που η οικογένειά του έχει λιγότερα χρήματα, ή δεν έχει πτυχία, είναι μια μικροπρεπής κατάσταση η οποία κυλάει ακόμη.

– Πάμε τώρα στο επόμενο βιβλίο σας, που αγγίζει ένα επίσης ευαίσθητο και λεπτεπίλεπτο θέμα όπως αυτό του bullying. Ποια ήταν η αφορμή για το “Προσέξτε τα παιδιά, γιατί.. δεν μας περισσεύουν”;

Κοίταξε, εγώ χώνω τη μύτη μου μερικές φορές κάπου που δεν πρέπει, αλλά συνήθως πάει για καλό. Δεν είναι λίγες οι φορές που θυμάμαι να έχω επέμβει σε μαμά και να της λέω “Μα γιατί το μαλώνεις τώρα, αφού δεν έκανε κάτι”, απλά επειδή πχ το παιδάκι άγγιξε τα ράφια του σούπερ μάρκετ. Δεν μπορείς να μαλώνεις το παιδί απλά και μόνο στη σκέψη ότι μπορεί να γίνει ζημιά. Διαφορετικά θα έπρεπε να ωρυόμαστε από το πρωί μέχρι και το βράδυ. Αλλά έβλεπα και πάντα βλέπουμε και πιο “χοντρές” και βίαιες καταστάσεις και πάντα μεσολαβούσα. Δεν μπορώ να μένω αμέτοχη. Έτσι κάποια στιγμή σκέφτηκα ότι υπήρχε ανάγκη να ακούσουν μερικοί γονείς κάποια πράγματα, ή καλύτερα να τα ξανά ακούσουν, να τα θυμηθούν, γιατί τα ξεχνούν.

Μικρά πράγματα που φέρνουν χάος στο παιδί. Η μαμά που με αγαπάει, η ίδια μαμά με χτυπάει. Έτσι το παιδί μετέπειτα βρίσκεται με κάποιον, ως ενήλικος πλέον, ο οποίος το χτυπάει και το θεωρεί φυσιολογικό, χωρίς φυσικά να είναι.

Πρέπει να θυμηθούν οι γονείς ότι και εκείνοι ως μικροί έκαναν πράγματα τα οποία δεν ήταν και ακριβώς τα καλύτερα, αλλά γίνονταν πάντα ως αστείο. Οπότε έτσι πρέπει να αντιμετωπίσουν τα παιδιά, και όχι να τα εκφοβίζουν φωνάζοντάς τους για το καθετί.

– Γιατί πιστεύετε ότι το συγκεκριμένο θέμα δεν έχει αναλυθεί τόσο στην Ελλάδα;

Στην Ελλάδα πράγματι δεν έχουν γραφτεί πολλά ακόμη για το bullying. Πιο πολύ ακούγεται σαν διαφημιστική καμπάνια και αυτό διότι σε πολλά εθελοτυφλούμε, έχοντας την πεποίθηση πως ό,τι συμβαίνει στο εξωτερικό δεν θα συμβεί και σε εμάς. “Έλα μωρέ, αυτά γίνονται στην Αμερική, όχι στην Ελλάδα” και το πρόβλημα ουσιαστικά είναι στην διπλανή πόρτα. Μερικές φορές είναι και μέσα στο σπίτι μας ακόμα. Αλλά φυσικά δεν το ονομάζουμε έτσι όταν είναι μέσα στο σπίτι μας. Λέμε “Τι να κάνω, τον έδειρα για να βάλει μυαλό”. Το “όπου δεν πίπτει λόγος πίπτει ράβδος” όμως είναι μια μεγάλη ανοησία. Σε όλες τις σχέσεις, πρέπει να μιλάμε, όσο περισσότερο, τόσο καλύτερα.

Καλό είναι, γενικώς σε τέτοιες καταστάσεις, να μην είμαστε απλοί παρατηρητές. Πάρε ένα τηλέφωνο, ενημερώσου και ενημέρωσε, όχι επειδή σε ενοχλεί η φασαρία από το να φας ή να κοιμηθείς, μα επειδή αυτό που γίνεται ενοχλεί την ψυχή σου. Για χατίρι όλων αυτών των παιδιών και του παιδιού που ήμουν και εγώ κάποτε και είδα κάποιες καταστάσεις για τις οποίες δεν μπόρεσα τότε να κάνω κάτι, γράφτηκε τώρα αυτό το βιβλίο.

Το παιδί σου το αγαπάς είτε έχει καλούς βαθμούς είτε κακούς, είτε είναι όμορφο με τα κοινωνικά πρότυπα, είτε όχι. Το bullying υπάρχει, είναι δίπλα μας, ανάμεσά μας. Ας ανοίξουμε τα μάτια μας και ας το ονομάσουμε. Είναι εκφοβισμός, πες το Ελληνικά, πες το Αγγλικά, πες το όπως θες, υπάρχει. Όχι άλλες κουκουλωμένες καταστάσεις. Πολέμησε το. Με όποιο τρόπο μπορεί ο καθένας. Και αν μεγάλωσες σε ένα άγριο περιβάλλον και νομίζεις ότι είσαι υποχρεωμένος να κουβαλάς το ίδιο μοτίβο, πολέμησε το. Πολέμησε το ίδιο σου το κύτταρο.

Εδώ πολεμούμε ασθένειες δυνητικά ανίατες, δεν μπορούμε να πολεμήσουμε τον κακό μας εαυτό και χαρακτήρα;

Και εάν κάποιος, ο οποίος τα έχει κάνει μαντάρα στη ζωή του και έχει αποτύχει σε όλα, μας λέει κάτι σωστό, οφείλουμε να τον ακούσουμε. Κάτι καλό θα είναι. Να μάθουμε να δεχόμαστε τις συμβουλές της ζωής, από όπου και εάν προέρχονται. Να μάθουμε να ακούμε και να μιλάμε.