Βίκυ Μάρκου: «Μόνο μέσα από την εκπαίδευση μπορεί να επέλθει ο σωφρονισμός»

Facebook
Twitter
Email
Εκτύπωση

Συνέντευξη: Μικέλα Ηλιοπούλου

Μιλώντας στα “Στερεά Νέα” η διευθύντρια του Σχολείου Δεύτερης Ευκαιρίας των φυλακών του Μαλανδρίνου εξομολογείται τους λόγους που πήρε την απόφαση να “μετακομίσει” από τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, στο σχολείο φυλακών. Πώς την επηρεάζουν οι παράγοντες του φύλου, του φόβου και της ανάγκης κοινωνικοποίησης; Υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα που εφαρμόζεται στις φυλακές;

Δώστε μας μια εικόνα σχετικά με το πώς λειτουργεί το σχολείο.

Το Σ.Δ.Ε. είναι ένα σχολείο που βρίσκεται μέσα στο χώρο της φυλακής του Μαλανδρίνου με μια δυναμική 75 μαθητών ηλικίας από 18 έως 48. Διδάσκουν 10 καθηγητές μαθήματα όπως Μαθηματικά, Φιλολογικά, Περιβαλλοντικά, Φυσική, Αγγλικά, Πολιτισμική Αγωγή, Καλλιτεχνικά κ.α. Παίρνουν απολυτήριο Γυμνασίου χωρίς να αναγράφεται ότι το έχουν πάρει μέσα από σωφρονιστικό κατάστημα. Προϋπόθεση για να μπορέσουν να παρακολουθήσουν τα μαθήματα είναι να έχουν το απολυτήριο δημοτικού. Παράλληλα, υπάρχει η δυνατότητα για όσους το επιθυμούν, να δώσουν εξετάσεις για να πάρουν το απολυτήριο του δημοτικού. Επιπλέον, βάσει νόμου υπάρχει η δυνατότητα να ολοκληρώσουν το Λύκειο ως κατ’ ιδίαν διδαχθέντες μαθητές, εφόσον το ΣΔΕ Μαλανδρίνου δεν έχει δομές Λυκείου. Δεν μένουμε λοιπόν μόνο στο βασικό μας ρόλο που είναι το Γυμνάσιο.

Έτυχε ή επιδιώξατε να εργασθείτε σε φυλακές;

Το σχολείο ξεκίνησε το 2017. Τώρα διανύω την δεύτερη χρονιά που εργάζομαι στο σχολείο. Είμαι οικονομολόγος κι έχω και την παιδαγωγική επάρκεια από την ΑΣΠΑΙΤΕ. Ήμουν πολλά χρόνια καθηγήτρια μέχρι που πέρυσι αποφάσισα να κάνω αυτό το μεγάλο βήμα και να πάω στο Μαλανδρίνο. Το κάνω γιατί με αυτόν τον τρόπο βοηθώ. Ήταν μια πρόκληση αυτή για εμένα. Κι εγώ και οι καθηγητές που είμαστε στο Μαλανδρίνο, αυτό το κάνουμε με πολλή αγάπη, διάθεση και μεράκι.

Δυσκολευτήκατε να προσαρμοστείτε σε αυτό το εργασιακό περιβάλλον;

Όσο και να φαίνεται περίεργο δεν αντιμετώπισα καμία δυσκολία. Χρειάζεται βέβαια λίγος χρόνος μέχρι να χτιστούν δεσμοί εμπιστοσύνης ανάμεσα στο μαθητή και τον καθηγητή αλλά αυτό συμβαίνει εξίσου σε κάθε είδος σχολείου. Διευκολύνουν απεριόριστα το έργο μας με τη συμπεριφορά τους. Είναι κανονικοί άνθρωποι. Άνθρωποι που έχουν όρια και υπηρετούν τους κανόνες χωρίς να ξεφεύγουν. Υπάρχει σεβασμός.

Παίζει κάποιο ρόλο στην εργασία σας το ότι είστε γυναίκα;

Κανέναν. Αντιθέτως. Είχα την αμέριστη στήριξη και βοήθεια του διευθυντή των φυλακών και του σωφρονιστικού προσωπικού. Δεν αντιμετώπισα αρνητική συμπεριφορά ούτε από τους μαθητές. Όλες τις γυναίκες εργαζόμενες μάλιστα, μας σέβονται παραπάνω, μας υπολογίζουν και μας προσέχουν. Πιστεύω μάλιστα, ότι οι γυναίκες σε θέσεις ευθύνης τα πάνε εξαιρετικά γιατί συνδυάζουν τις δεξιότητες που έχουν με την ευαισθησία λόγω του ενστίκτου της μητρότητας και μπορούν να διαχειρίζονται πιο εύκολα κάποιες καταστάσεις.

Έχετε αισθανθεί ποτέ φόβο όσο βρίσκεστε στις φυλακές;

Όχι, δεν έχω αισθανθεί ποτέ να απειλούμαι, να φοβάμαι για κάτι. Οι ίδιοι οι μαθητές προσπαθούν να δημιουργήσουν ισορροπία μέσα στο σχολείο. Αλλά για να γίνει αυτό πρώτα έπρεπε να δώσουμε εμείς την αγάπη μας και όλο αυτό μετά μας επιστρέφεται. Ουσιαστικά μας επιστρέφουν την εμπιστοσύνη που τους έχουμε δείξει.

Είναι τελικά όπως το είχατε φανταστεί;

Δεν το φανταζόμουν τόσο καλό. Είχα τις αμφιβολίες μου αλλά δεν ήταν αποθαρρυντικές. Δεν το έχω μετανιώσει σε καμία περίπτωση.

Γίνονται δράσεις που να βοηθούν στην έκφραση του συναισθηματικού τους κόσμου;

Αν και επικρατεί διαφορετική αντίληψη, υπάρχουν κρατούμενοι που παρότι έχουν παρανομήσει, έχουν ηθική και συγχρόνως κάποιοι από αυτούς έχουν και ταλέντα που ίσως επειδή οι συνθήκες δεν ευνοούσαν στο παρελθόν, δεν μπόρεσαν να τα βγάλουν. Κι έρχεται τώρα το σχολείο για να τους βοηθήσει να τα εκφράσουν, υλοποιώντας διάφορα πρότζεκτ μέσα στα πλαίσια της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Τους δίνουμε για παράδειγμα κάποιες λέξεις-συναισθήματα και προσπαθούν να τα εκφράσουν είτε με ένα ποίημα, είτε με ένα κείμενο, είτε με μια ζωγραφιά. Εξωτερικεύουν δηλαδή τα συναισθήματά τους μέσα από την τέχνη και όχι μόνο. Πραγματοποιούνται επιπλέον, διάφορες δράσεις και σχολικές γιορτές στις οποίες συμμετέχουν με πολύ μεγάλη χαρά.

Πρόσφατα μάθαμε για την πρωτοβουλία των εκδόσεων του παν/μιου Μακεδονίας να συγκεντρώσει και να προσφέρει βιβλία στα Σ.Δ.Ε. φυλακών. Υπάρχει ανταπόκριση;

Δεν τα έχουμε παραλάβει ακόμα. Τα περιμένουμε όμως με μεγάλη χαρά γιατί τους αρέσει πολύ το διάβασμα λογοτεχνικών, και όχι μόνο, βιβλίων.

Πώς πιστεύετε ότι θα μπορούσε να βελτιωθεί το εκπαιδευτικό σύστημα στις φυλακές;

Η φοίτηση στο ΣΔΕ διαρκεί δύο χρόνια. Θα έπρεπε να δώσουμε παραπάνω προσοχή σε αυτούς τους ανθρώπους και να υπάρχει μια δια βίου μάθηση. Σαν όνειρο έχω να ανοίξει και μια δομή δημοτικού γιατί υπάρχουν πολλοί αλλοδαποί οι οποίοι δεν γνωρίζουν την ελληνική γλώσσα. Είναι μεγάλη, επίσης, η ανάγκη για επαγγελματική αποκατάσταση γιατί διαφορετικά, υπάρχει μεγάλος κίνδυνος να κυλήσουν πάλι στην παραβατικότητα. Υπάρχουν βέβαια προγράμματα που επιδοτούν τον εργοδότη που προσλαμβάνει πρώην κρατούμενους αλλά νομίζω πως χρειάζεται κάτι πιο ουσιαστικό. Εγώ μπορώ δύο χρόνια που είναι στο σχολείο τις πρωινές ώρες να κάνω τα πάντα γι’ αυτούς. Από κει και πέρα όμως δεν μπορώ να τους αλλάξω με ένα μαγικό ραβδάκι το παρελθόν τους. Με στεναχωρεί ιδιαίτερα το ότι γνωρίζω ότι κάποιοι θα ξαναπέσουν στο παράπτωμα. Ακόμα κι ένας να σωθεί, για μένα θα είναι η μεγαλύτερη ανταμοιβή.

Έχετε αναπτύξει πιο φιλικές σχέσεις με κρατουμένους ή κρατάτε αυστηρά τα όρια μεταξύ διευθύντριας/ μαθητή;

Ναι, είμαι πάντα ανοιχτή. Υπάρχουν κάποια παιδιά που έρχονται στο γραφείο μου και μου λένε πράγματα που τους βασανίζουν, μου εκμυστηρεύονται τα όνειρά τους, μου μιλούν για την παιδική τους ζωή, για όμορφες αλλά και δυσάρεστες αναμνήσεις. Πολλοί από αυτούς έχουν οικογένειες, παιδιά. Αν έρθουμε στη θέση αυτών των ανθρώπων θα καταλάβουμε πως περνούν πολύ δύσκολα. Άρα θέλουν τη δική μας συμπαράσταση, τη δική μας βοήθεια. Δεν μπορούμε να τους κλείσουμε την πόρτα.

Εντοπίζετε κάποιο κοινό στοιχείο που χαρακτηρίζει μεγάλο αριθμό κρατουμένων το οποίο να τους οδήγησε στην παραβατικότητα;

Πιστεύω πως ίσως το κακό να έχει ξεκινήσει από τις πολύ μικρές τους ηλικίες. Η οικογένεια δεν ήταν αυτή που έπρεπε να είναι, δεν δέχθηκαν τη διαπαιδαγώγηση που έπρεπε. Ένα παιδί το οποίο μεγαλώνει χωρίς γονείς ή που προέρχεται από μια οικογένεια ναρκομανών ή αλκοολικών, πού θα μπορούσε να καταλήξει; Κάποιοι όμως, δεν επαναλαμβάνουν λάθη και το ποσοστό είναι πολύ μικρότερο για αυτούς που έρχονται στο σχολείο.

Βλέπετε άρα ότι αλλάζουν όσο φοιτούν στο σχολείο;

Ναι αλλάζουν πάρα πολύ. Τους δίνουμε μια δεύτερη ευκαιρία και τους λέμε πως είμαστε εδώ για εσάς. Τους είναι δύσκολο να εμπιστευτούν τους άλλους ανθρώπους γιατί οι περισσότεροι από αυτούς έχουν δει το σκληρό πρόσωπο της ζωής. Είμαι σίγουρη πάντως ότι φεύγοντας από το σχολείο θα έχουν μια πολύ ωραία ανάμνηση και αυτό θα τους παρακινήσει να επιμείνουν, ώστε τα δικά τους παιδιά να μορφωθούν. Ένα παιδί μας είπε κάτι πολύ ωραίο: Σας ευχαριστούμε, γιατί μας ανοίγετε έναν δρόμο με την έξω κοινωνία.

Η οικογένειά σας πώς αντέδρασε στην απόφασή σας να δουλέψετε στις φυλακές;

Αρχικά υπήρχαν κάποιοι ενδοιασμοί οι οποίοι βέβαια πολύ γρήγορα εξαλείφθηκαν. Τα παιδιά και ο άντρας μου με στήριξαν όμως από την αρχή.

Θα θέλατε να δώσετε κάποιο μήνυμα στον κόσμο που μας διαβάζει;

Αυτό που θα ήθελα να πω, είναι ο κόσμος να αντιμετωπίσει με ευαισθησία αυτούς τους ανθρώπους και να μην υπάρχει αρνητική σκέψη. Προφανώς και έχουν κάνει κάτι για να είναι στη φυλακή, μα παρ’ όλα αυτά, ο κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα σε μια δεύτερη ευκαιρία στη ζωή του.

Συνέντευξη: Μικέλα Ηλιοπούλου

Μιλώντας στα “Στερεά Νέα” η διευθύντρια του Σχολείου Δεύτερης Ευκαιρίας των φυλακών του Μαλανδρίνου εξομολογείται τους λόγους που πήρε την απόφαση να “μετακομίσει” από τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, στο σχολείο φυλακών. Πώς την επηρεάζουν οι παράγοντες του φύλου, του φόβου και της ανάγκης κοινωνικοποίησης; Υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα που εφαρμόζεται στις φυλακές;

Δώστε μας μια εικόνα σχετικά με το πώς λειτουργεί το σχολείο.

Το Σ.Δ.Ε. είναι ένα σχολείο που βρίσκεται μέσα στο χώρο της φυλακής του Μαλανδρίνου με μια δυναμική 75 μαθητών ηλικίας από 18 έως 48. Διδάσκουν 10 καθηγητές μαθήματα όπως Μαθηματικά, Φιλολογικά, Περιβαλλοντικά, Φυσική, Αγγλικά, Πολιτισμική Αγωγή, Καλλιτεχνικά κ.α. Παίρνουν απολυτήριο Γυμνασίου χωρίς να αναγράφεται ότι το έχουν πάρει μέσα από σωφρονιστικό κατάστημα. Προϋπόθεση για να μπορέσουν να παρακολουθήσουν τα μαθήματα είναι να έχουν το απολυτήριο δημοτικού. Παράλληλα, υπάρχει η δυνατότητα για όσους το επιθυμούν, να δώσουν εξετάσεις για να πάρουν το απολυτήριο του δημοτικού. Επιπλέον, βάσει νόμου υπάρχει η δυνατότητα να ολοκληρώσουν το Λύκειο ως κατ’ ιδίαν διδαχθέντες μαθητές, εφόσον το ΣΔΕ Μαλανδρίνου δεν έχει δομές Λυκείου. Δεν μένουμε λοιπόν μόνο στο βασικό μας ρόλο που είναι το Γυμνάσιο.

Έτυχε ή επιδιώξατε να εργασθείτε σε φυλακές;

Το σχολείο ξεκίνησε το 2017. Τώρα διανύω την δεύτερη χρονιά που εργάζομαι στο σχολείο. Είμαι οικονομολόγος κι έχω και την παιδαγωγική επάρκεια από την ΑΣΠΑΙΤΕ. Ήμουν πολλά χρόνια καθηγήτρια μέχρι που πέρυσι αποφάσισα να κάνω αυτό το μεγάλο βήμα και να πάω στο Μαλανδρίνο. Το κάνω γιατί με αυτόν τον τρόπο βοηθώ. Ήταν μια πρόκληση αυτή για εμένα. Κι εγώ και οι καθηγητές που είμαστε στο Μαλανδρίνο, αυτό το κάνουμε με πολλή αγάπη, διάθεση και μεράκι.

Δυσκολευτήκατε να προσαρμοστείτε σε αυτό το εργασιακό περιβάλλον;

Όσο και να φαίνεται περίεργο δεν αντιμετώπισα καμία δυσκολία. Χρειάζεται βέβαια λίγος χρόνος μέχρι να χτιστούν δεσμοί εμπιστοσύνης ανάμεσα στο μαθητή και τον καθηγητή αλλά αυτό συμβαίνει εξίσου σε κάθε είδος σχολείου. Διευκολύνουν απεριόριστα το έργο μας με τη συμπεριφορά τους. Είναι κανονικοί άνθρωποι. Άνθρωποι που έχουν όρια και υπηρετούν τους κανόνες χωρίς να ξεφεύγουν. Υπάρχει σεβασμός.

Παίζει κάποιο ρόλο στην εργασία σας το ότι είστε γυναίκα;

Κανέναν. Αντιθέτως. Είχα την αμέριστη στήριξη και βοήθεια του διευθυντή των φυλακών και του σωφρονιστικού προσωπικού. Δεν αντιμετώπισα αρνητική συμπεριφορά ούτε από τους μαθητές. Όλες τις γυναίκες εργαζόμενες μάλιστα, μας σέβονται παραπάνω, μας υπολογίζουν και μας προσέχουν. Πιστεύω μάλιστα, ότι οι γυναίκες σε θέσεις ευθύνης τα πάνε εξαιρετικά γιατί συνδυάζουν τις δεξιότητες που έχουν με την ευαισθησία λόγω του ενστίκτου της μητρότητας και μπορούν να διαχειρίζονται πιο εύκολα κάποιες καταστάσεις.

Έχετε αισθανθεί ποτέ φόβο όσο βρίσκεστε στις φυλακές;

Όχι, δεν έχω αισθανθεί ποτέ να απειλούμαι, να φοβάμαι για κάτι. Οι ίδιοι οι μαθητές προσπαθούν να δημιουργήσουν ισορροπία μέσα στο σχολείο. Αλλά για να γίνει αυτό πρώτα έπρεπε να δώσουμε εμείς την αγάπη μας και όλο αυτό μετά μας επιστρέφεται. Ουσιαστικά μας επιστρέφουν την εμπιστοσύνη που τους έχουμε δείξει.

Είναι τελικά όπως το είχατε φανταστεί;

Δεν το φανταζόμουν τόσο καλό. Είχα τις αμφιβολίες μου αλλά δεν ήταν αποθαρρυντικές. Δεν το έχω μετανιώσει σε καμία περίπτωση.

Γίνονται δράσεις που να βοηθούν στην έκφραση του συναισθηματικού τους κόσμου;

Αν και επικρατεί διαφορετική αντίληψη, υπάρχουν κρατούμενοι που παρότι έχουν παρανομήσει, έχουν ηθική και συγχρόνως κάποιοι από αυτούς έχουν και ταλέντα που ίσως επειδή οι συνθήκες δεν ευνοούσαν στο παρελθόν, δεν μπόρεσαν να τα βγάλουν. Κι έρχεται τώρα το σχολείο για να τους βοηθήσει να τα εκφράσουν, υλοποιώντας διάφορα πρότζεκτ μέσα στα πλαίσια της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Τους δίνουμε για παράδειγμα κάποιες λέξεις-συναισθήματα και προσπαθούν να τα εκφράσουν είτε με ένα ποίημα, είτε με ένα κείμενο, είτε με μια ζωγραφιά. Εξωτερικεύουν δηλαδή τα συναισθήματά τους μέσα από την τέχνη και όχι μόνο. Πραγματοποιούνται επιπλέον, διάφορες δράσεις και σχολικές γιορτές στις οποίες συμμετέχουν με πολύ μεγάλη χαρά.

Πρόσφατα μάθαμε για την πρωτοβουλία των εκδόσεων του παν/μιου Μακεδονίας να συγκεντρώσει και να προσφέρει βιβλία στα Σ.Δ.Ε. φυλακών. Υπάρχει ανταπόκριση;

Δεν τα έχουμε παραλάβει ακόμα. Τα περιμένουμε όμως με μεγάλη χαρά γιατί τους αρέσει πολύ το διάβασμα λογοτεχνικών, και όχι μόνο, βιβλίων.

Πώς πιστεύετε ότι θα μπορούσε να βελτιωθεί το εκπαιδευτικό σύστημα στις φυλακές;

Η φοίτηση στο ΣΔΕ διαρκεί δύο χρόνια. Θα έπρεπε να δώσουμε παραπάνω προσοχή σε αυτούς τους ανθρώπους και να υπάρχει μια δια βίου μάθηση. Σαν όνειρο έχω να ανοίξει και μια δομή δημοτικού γιατί υπάρχουν πολλοί αλλοδαποί οι οποίοι δεν γνωρίζουν την ελληνική γλώσσα. Είναι μεγάλη, επίσης, η ανάγκη για επαγγελματική αποκατάσταση γιατί διαφορετικά, υπάρχει μεγάλος κίνδυνος να κυλήσουν πάλι στην παραβατικότητα. Υπάρχουν βέβαια προγράμματα που επιδοτούν τον εργοδότη που προσλαμβάνει πρώην κρατούμενους αλλά νομίζω πως χρειάζεται κάτι πιο ουσιαστικό. Εγώ μπορώ δύο χρόνια που είναι στο σχολείο τις πρωινές ώρες να κάνω τα πάντα γι’ αυτούς. Από κει και πέρα όμως δεν μπορώ να τους αλλάξω με ένα μαγικό ραβδάκι το παρελθόν τους. Με στεναχωρεί ιδιαίτερα το ότι γνωρίζω ότι κάποιοι θα ξαναπέσουν στο παράπτωμα. Ακόμα κι ένας να σωθεί, για μένα θα είναι η μεγαλύτερη ανταμοιβή.

Έχετε αναπτύξει πιο φιλικές σχέσεις με κρατουμένους ή κρατάτε αυστηρά τα όρια μεταξύ διευθύντριας/ μαθητή;

Ναι, είμαι πάντα ανοιχτή. Υπάρχουν κάποια παιδιά που έρχονται στο γραφείο μου και μου λένε πράγματα που τους βασανίζουν, μου εκμυστηρεύονται τα όνειρά τους, μου μιλούν για την παιδική τους ζωή, για όμορφες αλλά και δυσάρεστες αναμνήσεις. Πολλοί από αυτούς έχουν οικογένειες, παιδιά. Αν έρθουμε στη θέση αυτών των ανθρώπων θα καταλάβουμε πως περνούν πολύ δύσκολα. Άρα θέλουν τη δική μας συμπαράσταση, τη δική μας βοήθεια. Δεν μπορούμε να τους κλείσουμε την πόρτα.

Εντοπίζετε κάποιο κοινό στοιχείο που χαρακτηρίζει μεγάλο αριθμό κρατουμένων το οποίο να τους οδήγησε στην παραβατικότητα;

Πιστεύω πως ίσως το κακό να έχει ξεκινήσει από τις πολύ μικρές τους ηλικίες. Η οικογένεια δεν ήταν αυτή που έπρεπε να είναι, δεν δέχθηκαν τη διαπαιδαγώγηση που έπρεπε. Ένα παιδί το οποίο μεγαλώνει χωρίς γονείς ή που προέρχεται από μια οικογένεια ναρκομανών ή αλκοολικών, πού θα μπορούσε να καταλήξει; Κάποιοι όμως, δεν επαναλαμβάνουν λάθη και το ποσοστό είναι πολύ μικρότερο για αυτούς που έρχονται στο σχολείο.

Βλέπετε άρα ότι αλλάζουν όσο φοιτούν στο σχολείο;

Ναι αλλάζουν πάρα πολύ. Τους δίνουμε μια δεύτερη ευκαιρία και τους λέμε πως είμαστε εδώ για εσάς. Τους είναι δύσκολο να εμπιστευτούν τους άλλους ανθρώπους γιατί οι περισσότεροι από αυτούς έχουν δει το σκληρό πρόσωπο της ζωής. Είμαι σίγουρη πάντως ότι φεύγοντας από το σχολείο θα έχουν μια πολύ ωραία ανάμνηση και αυτό θα τους παρακινήσει να επιμείνουν, ώστε τα δικά τους παιδιά να μορφωθούν. Ένα παιδί μας είπε κάτι πολύ ωραίο: Σας ευχαριστούμε, γιατί μας ανοίγετε έναν δρόμο με την έξω κοινωνία.

Η οικογένειά σας πώς αντέδρασε στην απόφασή σας να δουλέψετε στις φυλακές;

Αρχικά υπήρχαν κάποιοι ενδοιασμοί οι οποίοι βέβαια πολύ γρήγορα εξαλείφθηκαν. Τα παιδιά και ο άντρας μου με στήριξαν όμως από την αρχή.

Θα θέλατε να δώσετε κάποιο μήνυμα στον κόσμο που μας διαβάζει;

Αυτό που θα ήθελα να πω, είναι ο κόσμος να αντιμετωπίσει με ευαισθησία αυτούς τους ανθρώπους και να μην υπάρχει αρνητική σκέψη. Προφανώς και έχουν κάνει κάτι για να είναι στη φυλακή, μα παρ’ όλα αυτά, ο κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα σε μια δεύτερη ευκαιρία στη ζωή του.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ