Εθνικό Πρόγραμμα Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας: Ένα σχέδιο που καταρτίστηκε για όλους τους πολίτες;

Γράφει ο Θεόδωρος Π. Δημόπουλος, πρώην Πρόεδρος του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, υποψήφιος Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on email
Email
Share on print
Εκτύπωση

Προσφάτως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε το σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της χώρας. Έτσι μία ιστορική ευκαιρία για την αναδόμηση της οικονομίας, το μετασχηματισμό του παραγωγικού μοντέλου της χώρας και την αντιμετώπιση σειράς διαχρονικών δομικών παθογενειών, ορθώνεται μπροστά μας. Ένα κρίσιμο σκέλος, στο οποίο οι πόροι του αποκαλούμενου «Ταμείου Ανάκαμψης», αναμένουν πολλοί, να επιδράσουν θετικά είναι η σταδιακή άμβλυνση των περιφερειακών κοινωνικό-οικονομικών ανισοτήτων.

Σε αυτό το πλαίσιο, τόσο το Σχέδιο Ανάπτυξης της Ελληνικής Οικονομίας1 και ακολούθως το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας2, εντοπίζουν τις περιφερειακές ανισότητες που αντανακλώνται σε συγκεκριμένους δείκτες, όπως είναι η ανεργία και ο κίνδυνος φτώχειας ή και κοινωνικού αποκλεισμού. Μάλιστα, όπως επισημαίνεται η αντιμετώπισή τους αποτελεί «πρόκληση εθνικού χαρακτήρα». Ταυτόχρονα, στο πλαίσιο του Μεσοπροθέσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2022–2025,  πραγματοποιείται μνεία ακόμη και για τις ελέω κρίσης ενταθείσες ενδοπεριφερειακές ανισότητες.3

Πριν λίγες ημέρες, η ΕΛ.ΣΤΑΤ.4 κατέγραψε τα ποσοστά του πληθυσμού που βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας, τόσο σε επίπεδο Περιφερειών, όσο και σε επίπεδο επικράτειας, υπερτονίζοντας υφιστάμενες διαφοροποιήσεις (π.χ. Το ποσοστό των κατοίκων σε κίνδυνο φτώχειας στην Περ. Ιονίων Νήσων καταγράφεται σε 11,2%, ενώ  αυτό της Δυτικής Ελλάδας σε 27,4%), που ακολουθούν βέβαια, μία πτωτική τάση του ποσοστού του ευρισκόμενου σε κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού πληθυσμού της τάξεως του 28,9% το 2020 (ήταν 36% το 2014).

Αντίστοιχα, το συνολικό ποσοστό ανεργίας για το 1ο τρίμηνο του 2021 κατεγράφη στο 17,1%, εμφανίζοντας την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας στην πρώτη θέση με 22,7% την ώρα που η Περιφέρεια Αττικής βρίσκεται στη χαμηλότερη θέση με 13%.5 Τα παραπάνω, ενδεικτικώς εκτιθέμενα, αποτελούν στοιχεία που επιβεβαιώνουν τα περιεχόμενα στις προαναφερθείσες εκθέσεις και δίνουν την απάντηση στο γιατί η επερχόμενη οικονομική υποστήριξη θα έπρεπε να κατανεμηθεί αναλογικά και υπό το πρίσμα μίας διεξοδικότερης περιφερειακής αντίληψης.

Ένα πρόσθετο παράδειγμα του λόγου που αυτό οφείλει να πραγματοποιηθεί, είναι η μοναδική στην Ε.Ε. και τοις πάσι γνωστή, ιδιαιτερότητα της Στερεάς Ελλάδας σε σχέση με το κατά κεφαλήν Α.Ε.Π., γεγονός το οποίο καταγράφεται και σε αρκετά πρόσφατη μελέτη του Ο.Ο.Σ.Α. Προσεγγίζοντας ευρύτερα την κοινωνική διάσταση του προφίλ της περιοχής, σύμφωνα με την ίδια μελέτη, σχεδόν στο 6% του πληθυσμού της εν λόγω Περιφέρειας σημειώνεται έλλειψη πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας, ενώ 74,3% των ανθρώπων χωρίς εργασία είναι μακροχρόνια άνεργοι. Τέλος, ένα 18,9% του πληθυσμού 15-24 ετών βρίσκεται εκτός εκπαίδευσης και εργασίας, ενώ σε 31,1% υπολογίζεται το ποσοστό εκείνων που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού.6

Μία ολιστική προσέγγιση των ειδικών κοινωνικών και περιφερειακών αναγκών πιθανότατα να διασφαλίζονταν καλύτερα μέσα από μία διευρυμένη και χρονικά οριοθετημένη διαδικασία διαβούλευσης σε περιφερειακό επίπεδο – πριν από την υποβολή του σχεδίου της χώρας προς τους Ευρωπαϊκούς θεσμούς, την 28η Απριλίου 20217 – παρά μέσω μίας διαδικασίας, που εμπεριείχε τη συνεισφορά 24 οργάνων συνολικά, όπως η από 17 Ιουνίου 2021 ανάλυση του σχεδίου αναφέρει8 ή/και τη συμβολή 45 ηλεκτρονικών παρεμβάσεων και 8 εγγράφων, όπως επισημαίνεται στην αναλυτική περιγραφής δράσεων του σχεδίου.9

Οι παραπάνω μεθοδολογικοί χειρισμοί, ήδη προξενούν εύλογες απορίες. Η εύρυθμη υλοποίηση της πρόσθετης διαδικασίας διαβούλευσης ανάμεσα στα μέρη που πρόκειται να εμπλακούν σε αυτή κατά το στάδιο εφαρμογής του προγράμματος, απαιτεί υψηλό αίσθημα ευθύνης, ενότητα και συλλογική δράση, προκειμένου έτσι, να ενδυναμωθεί η ιδιοκτησία του, ενώ οι διαφαινόμενες σήμερα ως μονοσήμαντες προσεγγίσεις οφείλουν να πείσουν ότι διαθέτουν την απαιτούμενη περιφερειακή εστίαση. Ειδάλλως, ένα εκ των πολλών ερωτημάτων θα συνεχίζει να υφίσταται – «Είναι σχέδιο που καταρτίστηκε για όλους τους πολίτες;».

*Το άρθρο έχει ήδη δημοσιευθεί στην έντυπη έκδοση της “Εφημερίδας των Συντακτών” (15/07) και στην αγγλική εκδοχή του στο Φόρουμ διαλόγου του Ο.Ο.Σ.Α. – OECD Forum Network (04/07).

  1. Πισσαρίδης, Χ., κ.α., (2020), Σχέδιο Ανάπτυξης της Ελληνικής Οικονομίας, Τελική Έκθεση, 14.11.2020, σελ. 31, διαθέσιμο από: https://bit.ly/3hKQz5A
  2. και 9. Ελληνική Κυβέρνηση, (2021), Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, Αναλυτική Περιγραφή Δράσεων, 02.04.2021, σελ. 24 και σελ. 155, διαθέσιμο από: https://bit.ly/3wpzumQ
  3. Υπουργείο Οικονομικών, (2021), Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2022–2025, Ιούνιος 2021, σελ. 74, διαθέσιμο από: https://bit.ly/3hSF4ZY
  4. Hellenic Statistical Authority, (2021), Press Release, Risk of Poverty, 2020 Survey on Income and Living Conditions, 22.06.2021, διαθέσιμο από: https://bit.ly/3hMmdQ1
  5. Hellenic Statistical Authority, (2021), Press Release, Labour Force Survey: 1st quarter 2021, 28.06.2021, διαθέσιμο από: https://bit.ly/3qVKuHv
  6. OECD, (2020), Regional Policy for Greece Post-2020 Regional Profiles, 01.10.2020, διαθέσιμο από: https://bit.ly/2Vc3vto
  7. Ευρωπαϊκή Επιτροπή, (2021), “Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας: η Γερμανία και η Ελλάδα υποβάλλουν επίσημα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας”, Δελτίο Τύπου, 28.06.2021, διαθέσιμο από: https://bit.ly/2UvjoLo
  8. European Commission, (2021), Analysis of the recovery and resilience plan of Greece, Commission Staff Working Document, 17.6.2021, διαθέσιμο από: https://bit.ly/3hrqFox

Προσφάτως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε το σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της χώρας. Έτσι μία ιστορική ευκαιρία για την αναδόμηση της οικονομίας, το μετασχηματισμό του παραγωγικού μοντέλου της χώρας και την αντιμετώπιση σειράς διαχρονικών δομικών παθογενειών, ορθώνεται μπροστά μας. Ένα κρίσιμο σκέλος, στο οποίο οι πόροι του αποκαλούμενου «Ταμείου Ανάκαμψης», αναμένουν πολλοί, να επιδράσουν θετικά είναι η σταδιακή άμβλυνση των περιφερειακών κοινωνικό-οικονομικών ανισοτήτων.

Σε αυτό το πλαίσιο, τόσο το Σχέδιο Ανάπτυξης της Ελληνικής Οικονομίας1 και ακολούθως το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας2, εντοπίζουν τις περιφερειακές ανισότητες που αντανακλώνται σε συγκεκριμένους δείκτες, όπως είναι η ανεργία και ο κίνδυνος φτώχειας ή και κοινωνικού αποκλεισμού. Μάλιστα, όπως επισημαίνεται η αντιμετώπισή τους αποτελεί «πρόκληση εθνικού χαρακτήρα». Ταυτόχρονα, στο πλαίσιο του Μεσοπροθέσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2022–2025,  πραγματοποιείται μνεία ακόμη και για τις ελέω κρίσης ενταθείσες ενδοπεριφερειακές ανισότητες.3

Πριν λίγες ημέρες, η ΕΛ.ΣΤΑΤ.4 κατέγραψε τα ποσοστά του πληθυσμού που βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας, τόσο σε επίπεδο Περιφερειών, όσο και σε επίπεδο επικράτειας, υπερτονίζοντας υφιστάμενες διαφοροποιήσεις (π.χ. Το ποσοστό των κατοίκων σε κίνδυνο φτώχειας στην Περ. Ιονίων Νήσων καταγράφεται σε 11,2%, ενώ  αυτό της Δυτικής Ελλάδας σε 27,4%), που ακολουθούν βέβαια, μία πτωτική τάση του ποσοστού του ευρισκόμενου σε κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού πληθυσμού της τάξεως του 28,9% το 2020 (ήταν 36% το 2014).

Αντίστοιχα, το συνολικό ποσοστό ανεργίας για το 1ο τρίμηνο του 2021 κατεγράφη στο 17,1%, εμφανίζοντας την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας στην πρώτη θέση με 22,7% την ώρα που η Περιφέρεια Αττικής βρίσκεται στη χαμηλότερη θέση με 13%.5 Τα παραπάνω, ενδεικτικώς εκτιθέμενα, αποτελούν στοιχεία που επιβεβαιώνουν τα περιεχόμενα στις προαναφερθείσες εκθέσεις και δίνουν την απάντηση στο γιατί η επερχόμενη οικονομική υποστήριξη θα έπρεπε να κατανεμηθεί αναλογικά και υπό το πρίσμα μίας διεξοδικότερης περιφερειακής αντίληψης.

Ένα πρόσθετο παράδειγμα του λόγου που αυτό οφείλει να πραγματοποιηθεί, είναι η μοναδική στην Ε.Ε. και τοις πάσι γνωστή, ιδιαιτερότητα της Στερεάς Ελλάδας σε σχέση με το κατά κεφαλήν Α.Ε.Π., γεγονός το οποίο καταγράφεται και σε αρκετά πρόσφατη μελέτη του Ο.Ο.Σ.Α. Προσεγγίζοντας ευρύτερα την κοινωνική διάσταση του προφίλ της περιοχής, σύμφωνα με την ίδια μελέτη, σχεδόν στο 6% του πληθυσμού της εν λόγω Περιφέρειας σημειώνεται έλλειψη πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας, ενώ 74,3% των ανθρώπων χωρίς εργασία είναι μακροχρόνια άνεργοι. Τέλος, ένα 18,9% του πληθυσμού 15-24 ετών βρίσκεται εκτός εκπαίδευσης και εργασίας, ενώ σε 31,1% υπολογίζεται το ποσοστό εκείνων που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού.6

Μία ολιστική προσέγγιση των ειδικών κοινωνικών και περιφερειακών αναγκών πιθανότατα να διασφαλίζονταν καλύτερα μέσα από μία διευρυμένη και χρονικά οριοθετημένη διαδικασία διαβούλευσης σε περιφερειακό επίπεδο – πριν από την υποβολή του σχεδίου της χώρας προς τους Ευρωπαϊκούς θεσμούς, την 28η Απριλίου 20217 – παρά μέσω μίας διαδικασίας, που εμπεριείχε τη συνεισφορά 24 οργάνων συνολικά, όπως η από 17 Ιουνίου 2021 ανάλυση του σχεδίου αναφέρει8 ή/και τη συμβολή 45 ηλεκτρονικών παρεμβάσεων και 8 εγγράφων, όπως επισημαίνεται στην αναλυτική περιγραφής δράσεων του σχεδίου.9

Οι παραπάνω μεθοδολογικοί χειρισμοί, ήδη προξενούν εύλογες απορίες. Η εύρυθμη υλοποίηση της πρόσθετης διαδικασίας διαβούλευσης ανάμεσα στα μέρη που πρόκειται να εμπλακούν σε αυτή κατά το στάδιο εφαρμογής του προγράμματος, απαιτεί υψηλό αίσθημα ευθύνης, ενότητα και συλλογική δράση, προκειμένου έτσι, να ενδυναμωθεί η ιδιοκτησία του, ενώ οι διαφαινόμενες σήμερα ως μονοσήμαντες προσεγγίσεις οφείλουν να πείσουν ότι διαθέτουν την απαιτούμενη περιφερειακή εστίαση. Ειδάλλως, ένα εκ των πολλών ερωτημάτων θα συνεχίζει να υφίσταται – «Είναι σχέδιο που καταρτίστηκε για όλους τους πολίτες;».

*Το άρθρο έχει ήδη δημοσιευθεί στην έντυπη έκδοση της “Εφημερίδας των Συντακτών” (15/07) και στην αγγλική εκδοχή του στο Φόρουμ διαλόγου του Ο.Ο.Σ.Α. – OECD Forum Network (04/07).

  1. Πισσαρίδης, Χ., κ.α., (2020), Σχέδιο Ανάπτυξης της Ελληνικής Οικονομίας, Τελική Έκθεση, 14.11.2020, σελ. 31, διαθέσιμο από: https://bit.ly/3hKQz5A
  2. και 9. Ελληνική Κυβέρνηση, (2021), Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, Αναλυτική Περιγραφή Δράσεων, 02.04.2021, σελ. 24 και σελ. 155, διαθέσιμο από: https://bit.ly/3wpzumQ
  3. Υπουργείο Οικονομικών, (2021), Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2022–2025, Ιούνιος 2021, σελ. 74, διαθέσιμο από: https://bit.ly/3hSF4ZY
  4. Hellenic Statistical Authority, (2021), Press Release, Risk of Poverty, 2020 Survey on Income and Living Conditions, 22.06.2021, διαθέσιμο από: https://bit.ly/3hMmdQ1
  5. Hellenic Statistical Authority, (2021), Press Release, Labour Force Survey: 1st quarter 2021, 28.06.2021, διαθέσιμο από: https://bit.ly/3qVKuHv
  6. OECD, (2020), Regional Policy for Greece Post-2020 Regional Profiles, 01.10.2020, διαθέσιμο από: https://bit.ly/2Vc3vto
  7. Ευρωπαϊκή Επιτροπή, (2021), “Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας: η Γερμανία και η Ελλάδα υποβάλλουν επίσημα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας”, Δελτίο Τύπου, 28.06.2021, διαθέσιμο από: https://bit.ly/2UvjoLo
  8. European Commission, (2021), Analysis of the recovery and resilience plan of Greece, Commission Staff Working Document, 17.6.2021, διαθέσιμο από: https://bit.ly/3hrqFox

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

ΔΙΑΒΑΣΤΕ