Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως η ηλιακή, η αιολική, η υδροηλεκτρική, η γεωθερμία και η βιομάζα, συνεπιφέρουν μια σειρά από οφέλη και παρενέργειες που είναι σημαντικό να λαμβάνονται υπόψη στο πλαίσιο της παραγωγής ενέργειας και της συνεκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων αυτής.
Στα οφέλη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας συγκαταλέγονται μια σειρά από επιπτώσεις. Αρχικά, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μειώνουν σημαντικά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και τους ατμοσφαιρικούς ρύπους σε σύγκριση με τα ορυκτά καύσιμα. Αυτό συμβάλλει στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και στη βελτίωση της ποιότητας του αέρα και της δημόσιας υγείας.
Οι ανανεώσιμοι πόροι αναπληρώνονται με φυσικό τρόπο. Η ηλιακή, η αιολική και η υδροηλεκτρική ενέργεια μπορούν να αξιοποιούνται επ’ αόριστον όσο το επιτρέπουν οι φυσικές συνθήκες, γεγονός που τις καθιστά πιο βιώσιμες από τα πεπερασμένα ορυκτά καύσιμα. Επενδύοντας, μάλιστα, σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι χώρες μπορούν να μειώσουν την εξάρτησή τους από εισαγόμενα καύσιμα. Αυτό, υπό όρους, μπορεί να ενισχύσει την εθνική ασφάλεια και να σταθεροποιήσει ή να μειώσει τις τιμές της ενέργειας.
Επίσης, ο τομέας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αποτελεί σημαντική πηγή δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας. Οι θέσεις εργασίας στην κατασκευή, την εγκατάσταση και τη συντήρηση των συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας συμβάλλουν στην οικονομική ανάπτυξη.
Τέλος, η ώθηση προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έχει ενισχύσει την τεχνογνωσία στην αποθήκευση ενέργειας και τη διαχείριση των δικτύων με έμμεσες θετικές επιδράσεις και σε άλλους τομείς της οικονομίας, ενώ μετά την εγκατάστασή τους, τα συστήματα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έχουν συχνά χαμηλότερο κόστος λειτουργίας και συντήρησης από ό,τι οι σταθμοί παραγωγής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα.
Αντίστοιχα, όμως, υπάρχουν παρενέργειες και μειονεκτήματα από τη χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Για παράδειγμα, πολλές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως η ηλιακή και η αιολική ενέργεια εξαρτώνται από τις καιρικές συνθήκες. Αυτό μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ενεργειακή αξιοπιστία του συστήματος και καθιστά αναγκαία την ανάπτυξη λύσεων αποθήκευσης ενέργειας.
Επιπρόσθετα, τα μεγάλης κλίμακας έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ιδίως τα ηλιακά και αιολικά πάρκα, απαιτούν σημαντικές εκτάσεις γης, οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν σε καταστροφή οικοτόπων και απώλεια βιοποικιλότητας, εάν δεν γίνει προσεκτική διαχείριση και δεν συμμετάσχουν στον σχεδιασμό και την εφαρμογή τους οι τοπικές κοινωνίες.
Η δε παραγωγή τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως οι ηλιακοί συλλέκτες και οι ανεμογεννήτριες, απαιτεί πρώτες ύλες που μπορεί για τον προσπορισμό τους να έχουν τις δικές τους περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Ορισμένες, μάλιστα, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως η υδροηλεκτρική ενέργεια και η βιομάζα, απαιτούν σημαντικές ποσότητες νερού, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει τους τοπικούς υδατικούς πόρους και τα οικοσυστήματα.
Επίσης σημαντικό είναι το ότι η απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια θέσεων εργασίας στους παραδοσιακούς ενεργειακούς τομείς, ενώ η μετάβαση των εργαζομένων σε νέες απασχολήσεις στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα απαιτήσει κατάρτιση και υποστήριξη.
Τέλος, οι ανεμογεννήτριες μπορεί να παράγουν θόρυβο και μπορεί να θεωρηθούν οπτικά ενοχλητικές από ορισμένους. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αντιδράσεις από τις τοπικές κοινότητες, ιδίως όταν τα έργα προορίζονται για περιοχές γεωγραφικού κάλλους.
Συμπερασματικά, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας παίζουν εξαιρετικά σημαντικό ρόλο στην πορεία προς ένα πιο βιώσιμο και φιλικό προς το περιβάλλον ενεργειακό μέλλον. Ωστόσο, είναι ζωτικής σημασίας να αντιμετωπιστούν οι παρενέργειές τους με προσεκτικό σχεδιασμό, τεχνολογική καινοτομία και εμπλοκή των τοπικών κοινοτήτων μέσω διαβουλεύσεων και συμμετοχής στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
Η εξισορρόπηση των πλεονεκτημάτων και των προκλήσεων είναι απαραίτητη για τη μεγιστοποίηση του δυναμικού των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με παράλληλη περιστολή των μειονεκτημάτων τους, ειδικά στο πλαίσιο της πράσινης μετάβασης.
Απαντήσεις στις παραπάνω προκλήσεις επιχειρεί να δώσει το έργο JustReDI, το οποίο λαμβάνει χώρα στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας Ελλάδα 2.0, με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης – NextGenerationEU και υπό την αιγίδα της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Καινοτομίας.
Το έργο JustReDI υλοποιείται με τη σύμπραξη έξι φορέων και ιδρυμάτων: του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ), του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ), του Ερευνητικού Κέντρου ΑΘΗΝΑ, του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), καθώς και του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής (ΠΑΔΑ) και του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος (ΔΙΠΑΕ).
Το JustReDI περιλαμβάνει ένα συνεκτικό σύνολο δράσεων που θα συμβάλλουν στην υλοποίηση των ευρωπαϊκών και εθνικών στρατηγικών για την αναπτυξιακή πράσινη μετάβαση και τον ψηφιακό μετασχηματισμό της χώρας, μεγιστοποιώντας τον θετικό αντίκτυπο για την τοπική κοινωνία, ελαχιστοποιώντας τις κοινωνικές επιπτώσεις της διττής μετάβασης, ιδίως για τις ευάλωτες ομάδες και περιφέρειες, και ενισχύοντας την οικονομική και κοινωνική ανθεκτικότητα υπό το πρίσμα της δίκαιης ανάπτυξης και της συμπερίληψης.
Ένας από τους παράγοντες που επηρεάζουν τις αντιλήψεις που σχηματίζουν οι Έλληνες για τα θέματα αυτά είναι και η έγκυρη δημόσια πληροφόρηση. Έτσι, το έργο περιλαμβάνει μια δράση για την αποτίμηση της αξιοπιστίας των ειδήσεων γύρω από την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση (Check4Facts).
Περισσότεροι πολίτες συμμετέχοντες στη διαδικασία, περισσότερες ευκαιρίες για βιώσιμη ανάπτυξη.
Δράση ενίσχυσης επενδύσεων «Εμβληματικές δράσεις σε διαθεματικές επιστημονικές περιοχές με ειδικό ενδιαφέρον για την σύνδεση με τον παραγωγικό ιστό» / Ανθεκτικότητα, Συμπερίληψη και Ανάπτυξη: Προς μια Δίκαιη Πράσινη και Ψηφιακή Μετάβαση των Ελληνικών Περιφερειών – TAEDR-0537352.
Η δράση υλοποιείται στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας Ελλάδα 2.0 με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης – NextGenerationEU.
Εικόνες από FREEP!K
