Από εγκαταλελειμμένος εργατικός οικισμός  με 76-80 αυτόνομα διαμερίσματα  και πλούσιους κοινόχρηστους χώρους για εργαζόμενους στους Βωξίτες, που έχει δωθεί δωρεάν  στο Υπουργείο Άμυνας, φιλοδοξεί  ο τοπικός Δήμος να το αναγεννήσει με  σχέδιο χρηματοδότησης  8 εκατ. ευρώ,. σε πρότυπο τουριστικό και πολιτιστικό πυρήνα. Πρόκειται για στρατηγική επένδυση με ιστορικό, αναπτυξιακό και κοινωνικότητα αποτύπωμα.

Ένα φιλόδοξα σχέδιο αξιοποίησης

Σε τροχιά υλοποίησης εισέρχεται ένα από τα πλέον φιλόδοξα σχέδια αστικής και αναπτυξιακής παρέμβασης στη Βοιωτία, καθώς ο Δήμος Διστόμου – Αράχοβας – Αντίκυρας ενέκρινε την επικαιροποιημένη τεχνικοοικονομική μελέτη για την αξιοποίηση του Οικισμού Μπάρλου στο Δίστομο.

Το έργο, συνολικού εκτιμωμένου κόστους 8 εκατομμυρίων ευρώ, αφορά την ανάπτυξη τμήματος του ακινήτου «Δωρεά οικ. Κυριακόπουλου», έκτασης άνω των 48 στρεμμάτων, ιδιοκτησίας του Ταμείου Εθνικής Άμυνας. Η αξιοποίηση  προβλέπεται να γίνει μέσω μακροχρόνιας εκμίσθωσης, με στόχο την προσέλκυση επενδύσεων και τη δημιουργία ενός σύγχρονου πολυλειτουργικού χώρου.

Στην έκταση περιλαμβάνονται 13 κτίρια, συνολικής επιφάνειας σχεδόν 1000 τ.μ., τα οποία στο παρελθόν φιλοξενούσαν εργαζομένους των Μεταλλείων Βωξίτη, καθώς και βοηθητικοί χώροι.

Από τα μεταλλεία στην αρχιτεκτονική κληρονομιά

Ο οικισμός Μπάρλου αποτελεί ένα ζωντανό κομμάτι της μεταλλευτικής και κοινωνικής ιστορίας της περιοχής. Από τις αρχές του 20ού αιώνα, το Δίστομο και η ευρύτερη περιοχή συνδέθηκαν άρρηκτα με την εξόρυξη Βωξίτη, που αποτέλεσε βασικό πυλώνα οικονομικής ανάπτυξης.

Το συγκρότημα κατοικιών κατασκευάστηκε το 1969 για να στεγάσει εργαζομένους της εταιρείας «Έλληνικοί Βωξίται Ελικώνος», ενώ η αρχιτεκτονική του υπογραφή ανήκει στους διακεκριμένους αρχιτέκτονες Δημήτρη Αντωνακάκη και Σουζάνα Αντωνακάκη. Ο οικισμός αποτελεί μέχρι σήμερα σημείο αναφοράς για τον ελληνικό μοντερνισμό. Οι διακεκριμένοι και  βραβευμένοι  αρχιτέκτονες Δημήτριος και Σουζάνα Αντωνακάκη σχεδίασαν το έργο με βάση την ανθρώπινη κλίμακα και τον σεβασμό στο περιβάλλον:

Λίθινη τοιχοποιία: Χρήση πέτρας που παραπέμπει στο άγριο τοπίο της Βοιωτίας.

Διαδοχικές ζώνες: Τα σπίτια τοποθετήθηκαν παράλληλα προς τις κλίσεις του λόφου «Κάναλες», ακριβώς κάτω από το Μαυσωλείο των Θυμάτων των Γερμανών το 1944, δημιουργώντας μια αρμονική εναλλαγή ιδιωτικού και δημόσιου χώρου.

Λειτουργικότητα: Οι κατοικίες χωρίζονταν σε τύπους ανάλογα με τον αριθμό των μελών της οικογένειας και όχι με το επαγγελματικό αξίωμα, ενισχύοντας το αίσθημα της συλλογικότητας και κοινωνικότητας.

Κοινωνικοί χώροι: Ο οικισμός – που δεν εξελίχθηκε πλήρως με βάση την αρχική έμπνευση – διαθέτει επιμέρους χώρους λειτουργώντας, δυνάμει, ως ένας αυτόνομος, τρόπον τινά, «ζωντανός οργανισμός».

Το έργο των Αντωνακάκη θεωρείται έως σήμερα σημείο για τη σύγχρονη ελληνική αρχιτεκτονική, με το συγκρότημα να χαρακτηρίζεται ως ένα από τα πιο  ριζοσπαστικά εγχειρήματα της εποχής του. Παρά τη σημασία του, ο οικισμός εγκαταλείφθηκε το 1997, οδηγούμενος σταδιακά σε φθορά και παρακμή. Και έτσι θυμίζει την αισθητική υπεροχή ενός έργου που δημοσιεύτηκε σε διεθνή αρχιτεκτονικά έντυπα, έγινε αντικείμενο μελέτης πολλών μελετών, αλλά αφέθηκε στην τύχη του, μετά το 1997. Στο Ταμείο Εθνικής Άμυνας δωρήθηκε από την οικογένεια Κυριακοπούλου ( σε εταιρία Βωξιτών της οποίας κατέληξε όταν έκλεισε ο Μπάρλος) πριν λίγα χρόνια.

Εικόνα εγκατάλειψης και ανάγκη παρέμβασης

Η σημερινή κατάσταση των κτιρίων αποτυπώνει τις συνέπειες της πολυετούς εγκατάλειψης – ένας οικισμός φάντασμα, σε αναστρέψιμη κατάσταση. Σύμφωνα με τις αυτοψίες της τεχνικής υπηρεσίας, καταγράφονται σοβαρές φθορές, προβλήματα μόνωσης, εκτεταμένες αποκολλήσεις επιχρισμάτων, αλλά και φαινόμενα βανδαλισμών και αποξηλώσεων

Η ανάγκη για άμεση παρέμβαση είναι επιτακτική, όχι μόνο για λόγους αισθητικής και λειτουργικότητας, αλλά και για τη διάσωση ενός σημαντικού αρχιτεκτονικού και ιστορικού αποθέματος.

Στρατηγική θέση και αναπτυξιακές προοπτικές

Η τοποθεσία του ακινήτου, στη νότια πλαγιά του λόφου όπου βρίσκεται το Μαυσωλείο Θυμάτων Ναζισμού Διστόμου, αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα. Η άμεση γειτνίαση με τον (βασικό) οικισμό του Διστόμου, η καλή οδική πρόσβαση και το  φυσικό περιβάλλον ενισχύουν τη δυναμική της επένδυσης

Η περιοχή συνδυάζει βουνό και θάλασσα, προσφέροντας ιδανικές συνθήκες για ανάπτυξη ήπιων μορφών τουρισμού, ενώ παράλληλα εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό που θέλει το Δίστομο να λειτουργεί ως συμπληρωματικός προορισμός της Αράχοβας και του Παρνασσού, σε σύνδεση με τους Δελφούς.

Τουρισμός, πολιτισμός και νέες χρήσεις

Η προτεινόμενη αξιοποίηση δεν περιορίζεται μόνο σε τουριστικές υποδομές. Αντίθετα, προβλέπει ένα πολυλειτουργικό μοντέλο ανάπτυξης που θα συνδυάζει φιλοξενία, πολιτισμό και αναψυχή αθλητικές υποδομές και παιδική χαρά, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σύνδεση του οικισμού με το Μαυσωλείο μέσω διαδρομών και πεζοπορικών μονοπατιών

Η ανάδειξη του τοπίου και η ενσωμάτωση ήπιων μορφών αναψυχής αποτελούν βασικούς άξονες της πρότασης.

Χρηματοδότηση μέσω  Υπ. Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας – ΕΣΠΑ κλπ.

Το συνολικό κόστος των παρεμβάσεων εκτιμάται στα 8 εκατ. ευρώ, με τη χρηματοδότηση να αναζητείται μέσα από συνδυασμό δημόσιων και ιδιωτικών πόρων. Μεταξύ των πηγών συγκαταλέγεται το πρό γράμμα «Σπίτι ΙΙ>> του Ταμείου Ανάκαμψης, μέσω του Υπουργείου κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας ενώ ενδιαφέρον εκδηλώνεται και από ιδιωτικούς φορείς, όπως η Matlen ( Μυτιληναίος).

Ανάπτυξη με σεβασμό στην ιστορία

Η προτεινόμενη επένδυση φιλοδοξεί να μετατρέψει έναν εγκαταλελειμμένο χώρα σε σημεία αναφοράς για την περιοχή, συνδέοντας την οικονομική ανάπτυξη με τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης.

Ο Οικισμός Μπάρλου, από σύμβολο της μεταλλευτικής δραστηριότητας του παρελθόντος, καλείται να αποτελέσει έναν σύγχρονο κόμβο τουρισμού, πολιτισμού και βιώσιμης ανάπτυξης για το μέλλον του Διστόμου και της ευρύτερης περιοχής.

«Κλειδί» Δένδιας, Μιχαηλίδου και Πιερρακάκης

Πηγες του κειμένου αυτού είναι διάφορα ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης, σχόλια σε ΜΚΔ,, στοιχεία από την “Διαύγεια” για την απόφαση του Δήμου ΔΑΑ κ.α.

Εμείς από την πλευρά μας θα πούμε το αυτονόητο: Σε μια εποχή που η  στέγη είναι πρόβλημα για τον μέσο εργαζόμενο (και έλλειψη και ακρίβεια), ιδίως σε μια περιοχή όπως η Βοιωτία, λόγω της επεκτεινόμενης Μetlen, της Protergia, των Βωξιτών, του Γαλλίου,  των ανεμογεννητριών,  εγκαταστάσεων ΑΔΜΗΕ, των Σωληνουργείων κλπ.,  αλλά και λόγω τουρισμού (Χιονοδρομικό Κέντρο Παρνασσού, Δελφοί, Βυζαντινή Μόνη Οσίου Λουκά, Μουσείο Θυμάτων Ναζισμού Διστόμου, Ελικώνας, παραλιακό μέτωπο στον Κορινθιακό, κρουαζιερόπλοια και εν αναμονή υδροπλάνα σε Ιτέα, κλπ.), η αναγέννηση του Οικισμού, με συζήτηση και κοινωνική συμμετοχή, είναι κοινωνική πρόταση-πρόκληση. Σε συνδυασμό με όλα τα προαναφερθέντα.η ιστορική -μαρτυρική κωμόπολη (που κάποτε γνώρισε δημογραφική έκρηξη, αλλά τώρα  ερημώνει με ΕΥΘΥΝΗ ΠΟΛΛΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΩΝ) και έχει ανάγκη  την τόνωση και έχει την βάση (υποδομή και γεωγραφική θέση) να την αφομοιώσει! 70- 80 οικογένειες ενσωματωμένες στον κοινωνικό και εργασιακό ιστό της περιοχής θα είναι προς όφελος όλων – ιδίως των εργαζομένων!

Το σχέδιο του Δήμου που προωθεί ο Δήμαρχος Γ. Σταθάς, για να γίνει πράξη όμως χρειάζεται να το δουν θετικά όχι μόνο τα τρία εμπλεκόμενα Υπουργεία  ως γραφειοκρατικές δομές:

– Εθνικής Άμυνας( ως ιδιοκτήτης δια του ΤΕΘΑ),

– Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας ( για το πρόγραμμα Σπίτι ΙΙ ή αλλά παρόμοια κλπ) και

– Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών,( ως χρηματοδότης δια του ΕΣΠΑ και κρατικών πόρων κλπ)αλλά και οι ηγεσίες τους: ο  Νίκος Δένδιας, η Δόμνα Μιχαηλίδου και ο Κυριάκος Σταυρακάκης, που πρέπει να το δουν με έμπνευση και «γενναιοδωρία» προς το μέλλον.

Εμείς θα προσθέταμε και τα Υπουργεία Τουρισμού και Πολιτισμού (αρχιτεκτονικά ο Οικισμός είναι πολιτισμικά απόθεμα τέχνης) και η Όλγα Κεφαλογιάννη και η Λίνα Μενδώνη, μπορούν – και πρέπει – να  παίξουν  κι αυτές ρόλο στην υλοποίηση του φιλόδοξου σχεδίου, τις βασικές κατευθύνσεις παρουσιάσαμε.

Είναι μια πρόκληση έξω από τα «καθιερωμένα», αλλά μέσα στις κοινωνικές ανάγκες, καταλήγουμε ταπεινά.