Μετά την ήττα των Ελλήνων στην Αλαμάνα (23 Απριλίου 1821), άνοιξε διάπλατα ο δρόμος για τους Τούρκους πασάδες Ομέρ Βρυώνη και Κιοσέ Μεχμέτ προς την Ανατολική Στερεά και την Πελοπόννησο.

Ο μαρτυρικός θάνατος του Αθανάσιου Διάκου είχε αφήσει χωρίς ικανό αρχηγό τους εξεγερμένους ραγιάδες. Ο φόβος κυρίευσε τα ήδη επαναστατημένα κέντρα (Λιβαδιά, Σάλωνα και Αττική), όπου είχε χυθεί αίμα ντόπιων Τούρκων. Όλοι ανέμεναν να ξεσπάσει η χωρίς οίκτο οργή των δύο πασάδων. Η Επανάσταση κινδύνευε σοβαρά ένα μήνα μετά την εκδήλωσή της και σώθηκε χάρη στις στρατιωτικές ικανότητες του Οδυσσέα Ανδρούτσου και τους κακούς υπολογισμούς του Ομέρ Βρυώνη.

Ο ελληνικής καταγωγής αλβανός πασάς, αντί να προελάσει προς τις καταπτοημένες περιοχές της Ανατολικής Στερεάς και να διεκπεραιωθεί το ταχύτερο δυνατό στην Πελοπόννησο, έκρινε ότι έπρεπε να ενισχύσει τις δυνάμεις του, προτού περάσει τον Ισθμό. Θεώρησε ότι με το να προσεταιριστεί του Έλληνες οπλαρχηγούς, τους οποίους γνώριζε από την Αυλή του Αλή Πασά, θα προκαλούσε την παράλυση των Πελοποννησίων ανταρτών. Με αυτή τη λογική είχε προτείνει και στον Αθανάσιο Διάκο να ενταχθεί στις δυνάμεις του, αλλά αυτός είχε αρνηθεί. Ο Ομέρ Βρυώνης δεν είχε αντιληφθεί την έκταση και την έννοια του ελληνικού ξεσηκωμού. Πίστευε ότι επρόκειτο για μια απλή ανταρσία, που θα ήταν εύκολο να κατασταλεί και όχι για τον ξεσηκωμό ενός ολοκλήρου έθνους, που διεκδικούσε την ελευθερία και την αυτοδιάθεσή του.

Την εποχή εκείνη βρισκόταν στην Ανατολική Στερεά ο τρομερός και φοβερός Οδυσσέας Ανδρούτσος, παλιός αρματολός της περιοχής, ο οποίος είχε πέσει σε δυσμένεια του σουλτάνου, ως άνθρωπος του Αλή Πασά. Από το 1818 ήταν μέλος της Φιλικής Εταιρείας και ένθερμος υποστηρικτής του Αγώνα. Ο Ομέρ Βρυώνης βρήκε μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία να τον προσεταιρισθεί, επειδή γνώριζε πολύ καλά τις στρατιωτικές του ικανότητες. Του έγραψε μια επιστολή ως παλιός φίλος και του ζήτησε τη σύμπραξή του κατά των ελλήνων ανταρτών, με πλήθος υποσχέσεων και δόλωμα την οπλαρχηγία ολοκλήρου της Ανατολικής Στερεάς. Του πρότεινε, μάλιστα, να συναντηθούν στη Γραβιά και συγκεκριμένα σε ένα μικρό πλινθόκτιστο χάνι. Ο Ανδρούτσος απεδέχθη την πρόσκληση κι έσπευσε στην περιοχή με άλλο σκοπό κατά νου.

Η διαφωνία στο πολεμικό συμβούλιο στο Χάνι της Γραβιάς

Αμέσως συγκάλεσε πολεμικό συμβούλιο στο Χάνι της Γραβιάς, με τη συμμετοχή των οπλαρχηγών Δυοβουνιώτη και Πανουργιά. Κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο Ομέρ Βρυώνης θα κατήρχετο στην Πελοπόννησο, όχι δια του Ισθμού, αλλά δια του Γαλαξειδίου. Διαφώνησαν, όμως, ως προς το σχέδιο αντιμετώπισής του. Ο Ανδρούτσος πρότεινε να δώσουν τη μάχη στο Χάνι, ενώ οι Δυοβουνιώτης και Πανουργιάς το έκριναν ακατάλληλο, επειδή ήταν πλινθόκτιστο και ευρίσκετο σε ανοικτό πεδίο. Εν τω μεταξύ, ο Ομέρ Βρυώνης με 9.000 άνδρες πλησίαζε στη Γραβιά και είχε πληροφορηθεί την παρουσία του Ανδρούτσου στο χάνι με μικρή δύναμη. Δεν ανησύχησε, όμως, πιστεύοντας ότι ο Ανδρούτσος θα έκανε αποδεκτή την πρότασή του.

Σε μια δεύτερη σύσκεψη των ελλήνων οπλαρχηγών, που δεν είχαν στη διάθεσή τους πάνω από 1200 άνδρες, λύθηκε η διαφωνία τους. Αποφάσισαν ο μεν Δυοβουνιώτης με τον Πανουργιά να πιάσουν τις γύρω περιοχές, ο δε Ανδρούτσος να χτυπήσει τον εχθρό από το χάνι σε μια οπωσδήποτε παράτολμη ενέργεια. Μαζί του βρέθηκαν 117 άνδρες, που μετέτρεψαν το πλινθόκτιστο κτίριο σε οχυρό με πρόχειρα έργα.

Το πρωί της 8ης Μαΐου 1821, ο Ομέρ Βρυώνης με τον στρατό του πλησίασε σε απόσταση βολής από το χάνι και αμέσως δέχτηκε καταιγισμό πυρών. Κατάλαβε ότι ο παλιός του φίλος δεν πήγε εκεί με φιλικούς σκοπούς, αλλά για να τον πολεμήσει. Πρώτα διέταξε να γίνει επίθεση κατά των ανδρών του Δυοβουνιώτη και του Πανουργιά, τους οποίους διασκόρπισε στα γύρω βουνά, όπως και στη Μάχη της Αλαμάνας. Στη συνέχεια, επικεντρώθηκε στο Χάνι και τον Ανδρούτσο.

Έκανε μια απόπειρα να τον μεταπείσει, στέλνοντας ένα δερβίση ως αγγελιοφόρο. Η αποστολή του ιερωμένου είχε τον λόγο της. Ο Ομέρ Βρυώνης γνώριζε ότι ο Ανδρούτσος ήταν Μουσουλμάνος Μπεκταξής. Ο δερβίσης προχώρησε έφιππος προς το Χάνι, αλλά ξαφνικά δέχθηκε μια σφαίρα στο μέτωπο κι έπεσε άπνους. Οι Οθωμανοί επιτέθηκαν κατά κύματα στο Χάνι. Ο Ανδρούτσος και οι άνδρες του κρατούσαν γερά. Ο Ομέρ Βρυώνης εξεμάνη με την ανικανότητα των αξιωματικών του και διέταξε και νέα επίθεση κατά το μεσημέρι. Και αυτή απέτυχε.

Τις πρώτες ώρες του δειλινού διέταξε κατάπαυση του πυρός, συνειδητοποιώντας ότι είχε διαπράξει ένα ακόμη λάθος. Από υπερβολική εμπιστοσύνη στις δυνάμεις του και υποτιμώντας την ανδρεία των Ελλήνων είχε εκστρατεύσει χωρίς πυροβολικό. Αποφάσισε να αποσύρει προσωρινά τις δυνάμεις του και να διατάξει να του φέρουν κανόνια από τη Λαμία. Ήταν αποφασισμένος το πρωί της επόμενης ημέρας να ισοπεδώσει το Χάνι, με τους αυθάδεις υπερασπιστές του. Την κίνηση αυτή του Ομέρ Βρυώνη μάντεψε ο Ανδρούτσος και γύρω στις δύο τα ξημερώματα της 9ης Μαΐου επεχείρησε με τους 110 άνδρες του ηρωική έξοδο. Οι έξι είχαν σκοτωθεί κατά τη διάρκεια της ολοήμερης μάχης. Αιφνιδίασαν τις τουρκικές φρουρές που είχαν περικυκλώσει το Χάνι και χάθηκαν μέσα στα σπαρτά.

Η Μάχη στο Χάνι της Γραβιάς στοίχισε στον Ομέρ Βρυώνη πάνω από 300 νεκρούς και 200 τραυματίες Κυρίως, όμως, προκάλεσε κλονισμό στο ηθικό του στρατού του και τον δικό του δισταγμό για το αν έπρεπε να συνεχίσει την εκστρατεία του. Για λίγο καιρό, τουλάχιστον, ένας σοβαρός κίνδυνος για την Πελοπόννησο εξέλιπε. Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος αναγνωρίσθηκε απ’ όλους ως αναμφισβήτητος ηγέτης της Ανατολικής Στερεάς.

Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο

1429: Η Ιωάννα της Λωραίνης κάνει τους Άγγλους να άρουν την πολιορκία της Ορλεάνης, αλλάζοντας τη ροή του Εκατονταετούς Πολέμου.

1794: Κατηγορούμενος ως προδότης από τους επαναστάτες κατά τη διάρκεια της Βασιλείας του Τρόμου, ο Γάλλος χημικός, Αντουάν Λοράν Λαβουαζιέ, ο οποίος ήταν επίσης φοροεισπράκτορας, δικάζεται, καταδικάζεται και αποκεφαλίζεται την ίδια ημέρα στο Παρίσι.

1821: Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος νικά τις τουρκικές δυνάμεις υπό τον Ομέρ Βρυώνη στη Μάχη της Γραβιάς. Επαναστατικές κινήσεις γίνονται και στην Εύβοια.

1831: Καταστέλλεται το στρατιωτικό κίνημα υπό τον ταγματάρχη Δημήτριο Τσάμη Καρατάσο κατά του κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια.

1842: Ένα τρένο εκτροχιάζεται και αρπάζει φωτιά κοντά στο Παρίσι, σκοτώνοντας 55 άτομα.

1886: Το φαρμακείο «Jacobs’», στην Ατλάντα της Τζόρτζια, πουλάει το πρώτο μπουκάλι Coca Cola ως σιρόπι για φαρμακευτικούς λόγους. Στην πρώτη του αυτή εμφάνιση, το μετέπειτα διάσημο αναψυκτικό περιέχει και ποσότητα κοκαΐνης.

1897: Λήγει με ταπεινωτική ήττα των Ελλήνων ο πόλεμος με την Τουρκία. Το σχετικό πρωτόκολλο κατάπαυσης του πυρός υπογράφεται στο χωριό Ταράτσα της Λαμίας.

1898: Διεξάγονται οι πρώτοι αγώνες του ιταλικού πρωταθλήματος ποδοσφαίρου, της γνωστής σήμερα Serie A.

1902: Εκρήγνυται το όρος Πελέ στη Μαρτινίκα, καταστρέφοντας την πόλη Σεν Πιερ και σκοτώνοντας πάνω από 30.000 ανθρώπους. Ελάχιστοι είναι αυτοί που επιβιώνουν από την έκρηξη.

1912: Ιδρύεται η Paramount Pictures.

1926: Φθάνει ατμοπλοϊκώς στον Πειραιά προερχόμενος από την Τεργέστη, ο διάσημος μαέστρος και συνθέτης Ρίχαρντ Στράους για σειρά συναυλιών με την Ορχήστρα του «Συλλόγου Συναυλιών».

1933: Ο Μαχάτμα Γκάντι ξεκινά απεργία πείνας 21 ημερών σε ένδειξη διαμαρτυρίας κατά της βρετανικής κυριαρχίας στην Ινδία.

1936: Σε διαδήλωση καπνεργατών σκοτώνονται 12 και τραυματίζονται 282 διαδηλωτές εργάτες.

1942: Τερματίζεται η ναυμαχία της Θάλασσας των Κοραλλίων με την αεροπορική επίθεση από αεροπλανοφόρο του Αυτοκρατορικού Ιαπωνικού Ναυτικού και τη βύθιση του αεροπλανοφόρου «Lexington» του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ. Η ναυμαχία σηματοδοτεί την πρώτη φορά στη ναυτική ιστορία που δύο εχθρικοί στόλοι μάχονται χωρίς οπτική επαφή μεταξύ των πολεμικών πλοίων.

1942: Οπλίτες της φρουράς πυροβολικού της Κεϋλάνης εξεγείρονται στα νησιά Κόκος. Η ανταρσία τους συνθλίβεται και τρεις από αυτούς εκτελούνται. Πρόκειται για τους μοναδικούς στρατιώτες της Βρετανικής Κοινοπολιτείας που εκτελέστηκαν για ανταρσία κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

1945: Σηματοδοτείται το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη, με την παράδοση της ναζιστικής Γερμανίας.

1961: Εγκαινιάζεται το νέο κτιριακό συγκρότημα του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

1972: Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ρίτσαρντ Νίξον, ανακοινώνει την εντολή του να τοποθετηθούν νάρκες θαλάσσης στα μεγάλα λιμάνια του Βορείου Βιετνάμ, προκειμένου να ανακόψουν τη ροή όπλων και άλλων αγαθών στο κράτος.

1978: Ο Ράινχολντ Μέσνερ και ο Πίτερ Χάμπελερ γίνονται οι πρώτοι άνθρωποι που ανεβαίνουν στο Έβερεστ χωρίς συμπληρωματικό οξυγόνο.

1980: O Γεώργιος Ράλλης εκλέγεται νέος πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, με 88 ψήφους, έναντι 84 του Ευάγγελου Αβέρωφ. Ο Κερκυραίος πολιτικός θα διαδεχτεί στην πρωθυπουργία τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, που έχει εκλεγεί πρόεδρος της Δημοκρατίας.

1980: Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επιβεβαιώνει την εξάλειψη της ευλογιάς.

1989: Η τρομοκρατικη οργάνωση «17 Νοέμβρη» αποπειράται να δολοφονήσει με έκρηξη παγιδευμένου οχήματος, τον πρώην υπουργό, Γιώργο Πέτσο.

1996: Πραγματοποιείται η υπογραφή του Συντάγματος της Νότιας Αφρικής.

1997: Πτήση των Κινεζικών Αερογραμμών, China Southern Airlines, συντρίβεται ενώ πλησιάζει το αεροδρόμιο Shenzhen, σκοτώνοντας 35 ανθρώπους.

Γεννήσεις

1326 – Ιωάννα Α’, κόμισσα της Ωβέρνης, βασίλισσα της Γαλλίας

1460 – Φρειδερίκος Α’, μάργραβος του Βρανδεμβούργου-Άνσμπαχ

1587 – Βίκτωρ Αμεδαίος Α’, δούκας της Σαβοΐας

1668 – Αλέν Ρενέ Λεσάζ, Γάλλος συγγραφέας

1737 – Έντουαρντ Γκίμπον, Άγγλος ιστορικός και πολιτικός

1753 – Μιγκέλ Ιδάλγο ι Κοστίγια, Μεξικανός ιερέας και επαναστάτης

1828 – Ερρίκος Ντυνάν, Ελβετός επιχειρηματίας και ακτιβιστής, συνιδρυτής του Ερυθρού Σταυρού

1859 – Γιόχαν Γένσεν, Δανός μαθηματικός και μηχανικός

1884 – Χάρι Τρούμαν, 33ος πρόεδρος των ΗΠΑ

1886 – Δημήτριος Βέργος, Έλληνας αθλητής

1891 – Αντώνιος-Γρηγόριος Βουτσίνος, Έλληνας καθολικός αρχιεπίσκοπος

1899 – Φρίντριχ Χάγιεκ, Αυστριακός οικονομολόγος και φιλόσοφος

1906 – Ρομπέρτο Ροσελίνι, Ιταλός σκηνοθέτης

1911 – Ρόμπερτ Τζόνσον, Αμερικανός τραγουδοποιός

1916 – Ζοάο Χαβελάνζε, Βραζιλιάνος επιχειρηματίας και πρόεδρος της FIFA

1920 – Σολ Μπας, Αμερικανός σχεδιαστής γραφικών

1927 – Ερρίκος Θαλασσινός, Έλληνας σκηνοθέτης

1937 – Τόμας Πίντσον, Αμερικανός συγγραφέας

1950 – Μαρία Αλιφέρη, Ελληνίδα ηθοποιός

1951 – Μάικλ Ντ’ Αντόνι, Αμερικανός καλαθοσφαιριστής και προπονητής

1954 – Τζον Μάικλ Τάλμποτ, Αμερικανός τραγουδοποιός

1955 – Μέλες Ζενάουι, Αιθίοπας πολιτικός

1961 – Βασίλης Κούκουρας, Έλληνας ηθοποιός

1961 – Μπιλ ντε Μπλάσιο, Αμερικανός πολιτικός

1970 – Λουίς Ενρίκε, Ισπανός ποδοσφαιριστής και προπονητής

1970 – Ναόμι Κλάιν, Καναδή συγγραφέας και ακτιβίστρια

1972 – Γκιγιόμ Σορό, Ιβοριανός πολιτικός

1973 – Αιμίλιος Παπαθανασίου, Έλληνας ιστιοπλόος

1975 – Ενρίκε Ιγκλέσιας, Ισπανός τραγουδιστής

1977 – Θοδωρής Παπαλουκάς, Έλληνας καλαθοσφαιριστής

1978 – Λουσιμάρ Φερέιρα ντα Σίλβα (γνωστός ως Λούσιο), Βραζιλιάνος ποδοσφαιριστής

1980 – Παναγιώτης Καυκής, Έλληνας καλαθοσφαιριστής

1981 – Στίβεν Άμελ, Καναδός ηθοποιός

Θάνατοι

535 – Πάπας Ιωάννης Β’

615 – Πάπας Βονιφάτιος Δ’

685 – Πάπας Βενέδικτος Β’

1220 – Ριτσέζα της Δανίας, βασίλισσα της Δανίας

1319 – Χάακον Ε’, βασιλιάς της Νορβηγίας

1794 – Αντουάν Λοράν Λαβουαζιέ, Γάλλος χημικός

1825 – Χρήστος «Αναγνώστης» Παπαγεωργίου (γνωστός ως Αναγνωσταράς), Έλληνας στρατηγός

1825 – Αναστάσιος Τσαμαδός, Έλληνας ναύαρχος

1825 – Σαντόρε ντι Σανταρόζα, Ιταλός φιλέλληνας

1873 – Τζον Στιούαρτ Μιλ, Άγγλος φιλόσοφος

1880 – Γκουστάβ Φλομπέρ, Γάλλος συγγραφέας

1903 – Πολ Γκογκέν, Γάλλος ζωγράφος

1904 – Ίντγουιρντ Μάιμπριτζ, Άγγλος φωτογράφος

1907 – Ζαχαρίας Παπαδάς, Έλληνας οπλαρχηγός

1936 – Όσβαλντ Σπένγκλερ, Γερμανός ιστορικός και φιλόσοφος

1944 – Θεμιστοκλής Διακίδης, Έλληνας αθλητής

1945 – Μπέρνχαρντ Ρουστ, Γερμανός πολιτικός

1953 – Γκαμπριέλ Μιλέ, Γάλλος αρχαιολόγος

1979 – Τάλκοτ Πάρσονς, Αμερικανός κοινωνιολόγος

1980 – Φιλόθεος Ζερβάκος, Έλληνας ηγούμενος

1982 – Ζιλ Βιλνέβ, Καναδός οδηγός αγώνων

2000 – Ιμπέρ Μαγκά, πρόεδρος της Δαχομέης

2006 – Πέπη Δαράκη, Ελληνίδα συγγραφέας

2009 – Κωνσταντίνος Καναβάκης, Έλληνας πολιτικός

2009 – Κωστής Κοντοπόδης, Έλληνας πολιτικός

2016 – Τομ Άποστολ, Αμερικανός μαθηματικός

Με πληροφορίες από SanSimera.gr