Ομόθυμα αρνητική θέση επί του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας έλαβε το Περιφερειακό Συμβούλιο Στερεάς Ελλάδας κατά την 10η τακτική συνεδρίαση που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 18 Ιουνίου 2026 στην αίθουσα συνεδριάσεων «Λάμπρου Παπαδήμα» (Αινιάνων 6-8, Λαμία) και ταυτόχρονα με τηλεδιάσκεψη, ενώ μεταδόθηκε ζωντανά από το κανάλι της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας στο YouTube.
Ο Περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας Φάνης Σπανός και ο Αντιπεριφερειάρχης Περιβάλλοντος, Χωρικού Σχεδιασμού & Μεταφορών Ευάγγελος Κούκουζας ξεκαθάρισαν ευθύς εξαρχής την πρόθεση της Περιφερειακής Αρχής να γνωμοδοτήσει αρνητικά και τεκμηριωμένα με βάση την εκτεταμένη μελέτη του προτεινόμενου Χωροταξικού, από την αρμόδια Διεύθυνση Περιβάλλοντος.
Κατέθεσαν δε πρόταση 19 σημείων, με “κόκκινες γραμμές” και απαράβατους όρους, όπως οι ακόλουθοι:
- Επίσημη αναγνώριση της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας ως υπερκορεσμένης Περιφέρειας ως προς την ανάπτυξη έργων ΑΠΕ, και υπαγωγή της σε ειδικό καθεστώς χωρικής και αδειοδοτικής διαχείρισης.
- Αναστολή των υπό αδειοδότηση έργων (άνω των 3 MW) και μη χορήγηση νέων αδειών της ίδιας κατηγορίας.
- Θεσμοθέτηση υποχρεωτικής σύμφωνης γνώμης της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας και κάθε αρμόδιου συλλογικού πολιτικού οργάνου για κάθε νέο έργο ΑΠΕ.
- Συνυπολογισμός των ήδη εγκατεστημένων μονάδων στα ποσοστά κάλυψης γης.
- Ενεργειακή δημοκρατία με ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στον σχεδιασμό και προτεραιότητα σε κατά κύριο επάγγελμα αγρότες και λοιπές τοπικές παραγωγικές δραστηριότητες.
- Να χρηματοδοτηθεί και να υλοποιηθεί Ψηφιακό Περιφερειακό Παρατηρητήριο (GIS), που θα καταγράφει σε χάρτη όλα τα έργα, ώστε να υπάρχει -σε πραγματικό χρόνο- σαφής εικόνα του τι έχει εγκατασταθεί, τι αδειοδοτείται, πού συγκεντρώνεται και ποια επιβάρυνση προκαλεί στον ευρύτερο χώρο.
Ακολούθως, το Περιφερειακό Συμβούλιο Στερεάς Ελλάδας έδωσε βήμα σε εκπροσώπους συλλόγων και φορέων. Μεταξύ αυτών ήταν και οι: Θωμάς Κώτσιας (πρώην Βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ Ευρυτανίας), Επιστήμη Χάνου (Σύλλογος Δήλησου Ευβοίας), Τάσος Κεφαλάς (Δίκτυο Βοιωτών), Παναγιώτης Μέγκος και Γιώργος Κόλλιας ( Δίκτυο Προστασίας Φωκίδας από τις ΑΠΕ), Σάκης Παπαδόπουλος (Ορειβατικός Σύλλογος Χαλκίδας), Μάκης Ιωσηφίδης (Συντονιστικό Θίσβης-Πλαταιών), Βασιλική Λάππα (Πεζοπορικός Φυσιοδιφικός Σύλλογος Καρπενησίου), Πάρης Φούντας (Όμιλος Φίλων Δάσους) και Λάμπρος Γκαραβέλας (Συντονιστικό Μακρυράχης Δομοκού). Μέσω επιστολής τοποθετήθηκε και η Ένωση Ξενοδόχων Ευρυτανίας.
Η πλειοψηφία του Περιφερειακού Συμβουλίου υπερψήφισε την τεκμηριωμένη απόφαση, τονίζοντας ότι σε περίπτωση που δεν υιοθετηθεί επαρκώς, θα εξεταστεί η ανάληψη ενεργειών προς εξασφάλιση ακυρωτικών μέτρων. Λευκό επέλεξαν οι παρατάξεις «Ενωτική Περιφερειακή Κίνηση» και «ΣΤΕΡΕΑ Περιφέρεια», ενώ καταψήφισαν οι παρατάξεις «Λαϊκή Συσπείρωση Στερεάς Ελλάδας», «Πατρίδα μας η Στερεά» και οι ανεξάρτητοι Περιφερειακοί Σύμβουλοι Εύβοιας Βασιλική Αγγελοπούλου και Βασίλης Λύκος.
Με την ολοκλήρωση της συνεδρίασης, ο Περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας Φάνης Σπανός δήλωσε: «Ενεργειακή Δημοκρατία και προστασία της Στερεάς Ελλάδας! Έστω και την ύστατη ώρα πρέπει να προστατευθεί το φυσικό περιβάλλον και οι συμπολίτες μας, από την άναρχη και υπέρμετρη εγκατάσταση ανεμογεννητριών και άλλων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Αυτό το ηχηρό μήνυμα εξέπεμψε το Περιφερειακό Συμβούλιο Στερεάς Ελλάδας, λαμβάνοντας απολύτως αρνητική γνωμοδότηση επί του Ειδικού Χωροταξικού για τις ΑΠΕ. Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν περιοριστήκαμε σε μια στείρα και ανούσια άρνηση. Με την υποστήριξη και της αρμόδιας Διεύθυνσης Περιβάλλοντος, τεκμηριώσαμε τις απόψεις μας και καταθέσαμε συγκεκριμένη πρόταση με απαράβατους όρους, για να διασφαλίσουμε το συμφέρον του τόπου και των συμπολιτών μας».
Η Πρόεδρος του Περιφερειακού Συμβουλίου Στερεάς Ελλάδας Λουκία Θεοδώρου τόνισε: «Το Περιφερειακό Συμβούλιο Στερεάς Ελλάδας, ως κορυφαίο θεσμικό όργανο, λειτούργησε για ακόμη μια φορά με υψηλό αίσθημα ευθύνης, και με σεβασμό προς τις τοπικές κοινωνίες, δίνοντας βήμα σε φορείς και πολίτες που επηρεάζονται άμεσα από το υπό σχεδιασμό Ειδικό Χωροταξικό για τις ΑΠΕ. Η πολύωρη συζήτηση ανέδειξε την ανάγκη για έναν ισορροπημένο χωροταξικό σχεδιασμό, που να διασφαλίζει την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, την κοινωνική συνοχή και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η ευρεία συμφωνία επί κρίσιμων ζητημάτων καταδεικνύει ότι απαιτούνται σαφείς κανόνες, τεκμηριωμένες παρεμβάσεις και ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στη λήψη αποφάσεων».
ΕΝΩΤΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΚΙΝΗΣΗ: Η Στερεά Ελλάδα ζητά όρια, διαφάνεια και σεβασμό
Στο Περιφερειακό Συμβούλιο Στερεάς Ελλάδας συζητήθηκαν δύο ιδιαίτερα σημαντικά θέματα: η έκφραση γνώμης επί του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και της αντίστοιχης Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, καθώς και η ΣΜΠΕ του Προγράμματος Έρευνας και Εκμετάλλευσης Γεωθερμικού Δυναμικού σε περιοχές της χώρας.
Ως Ενωτική Περιφερειακή Κίνηση τοποθετηθήκαμε με σαφήνεια απέναντι στο νέο χωροταξικό για τις ΑΠΕ, αναδεικνύοντας τρεις βασικούς άξονες.
Πρώτον, επισημάναμε την τεράστια ευθύνη της Περιφερειακής Αρχής για τη σημερινή κατάσταση στη Στερεά Ελλάδα. Από περίπου 1 GW εγκατεστημένης ισχύος αιολικών το 2019, η περιοχή έχει φτάσει το 2025 στα 2,5 GW. Αυτή η εξέλιξη δεν έγινε τυχαία. Είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών και ανοχής. Η ίδια Περιφερειακή Αρχή, είτε μέσω του Αντιπεριφερειάρχη Περιβάλλοντος είτε μέσω των υπηρεσιών της Περιφέρειας, υπογράφει Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις για μικρότερα έργα, όπως μπαταρίες, φωτοβολταϊκά και συναφείς εγκαταστάσεις, γνωμοδοτεί θετικά για μεγαλύτερα έργα που αδειοδοτούνται από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση ή το Υπουργείο, και σε όλες τις περιπτώσεις που αφορούν ΠΠΔ προσφεύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας απέναντι σε Δήμους, για να υπερασπιστεί έργα και επιχειρηματικά συμφέροντα.
Δεύτερον, τονίσαμε ότι το νέο χωροταξικό δεν έρχεται για να βάλει τάξη στο άναρχο τοπίο των ΑΠΕ. Αντίθετα, έρχεται να νομιμοποιήσει τις παλιές αυθαιρεσίες και να προσθέσει νέες πάνω σε αυτές. Δεν είναι τυχαίο ότι, ενώ για τη Στερεά Ελλάδα γινόταν λόγος για περίπου 5.000 ανεμογεννήτριες, τώρα μιλάμε για 13.000, χωρίς καν να υπολογίζουμε τι επιπλέον προβλέπεται για φωτοβολταϊκά, μπαταρίες και άλλες εγκαταστάσεις. Το νέο πλαίσιο αντιμετωπίζει τη Στερεά Ελλάδα σαν να είναι μια «λευκή περιοχή», σαν να ξεκινά σήμερα η εγκατάσταση της πρώτης ΑΠΕ, ενώ ήδη σηκώνει δυσανάλογα μεγάλο βάρος. Είναι αποκαλυπτικό ότι γίνεται λόγος για συγκέντρωση στη Στερεά Ελλάδα του 45% της συνολικής ισχύος της χώρας.
Τρίτον, καταθέσαμε συγκεκριμένες προτάσεις. Μεταξύ άλλων ζητήσαμε:
- Να γνωμοδοτήσει αρνητικά το Περιφερειακό Συμβούλιο και να απορρίψει συνολικά το νέο χωροταξικό για τις ΑΠΕ.
- Να κατοχυρωθεί αποφασιστική γνώμη των τοπικών κοινωνιών, των Δήμων και των Περιφερειών για την εγκατάσταση έργων ΑΠΕ.
- Να δηλωθεί η Στερεά Ελλάδα ως υπερκορεσμένη περιοχή.
- Να υπάρξει άμεση απόσυρση των παλιών και εγκαταλελειμμένων πάρκων ΑΠΕ που έχουν ολοκληρώσει τον κύκλο ζωής τους, όπως προβλέπει η νομοθεσία.
- Να προσφύγει η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά του νέου ειδικού χωροταξικού για τις ΑΠΕ, σε περίπτωση που δεν υιοθετηθούν οι ουσιαστικές προτάσεις και παρατηρήσεις της περιοχής μας.
Κάτω από την πίεση δεκάδων κινημάτων, συλλογικοτήτων, φορέων και ενεργών πολιτών από όλη τη Στερεά Ελλάδα, η Περιφερειακή Αρχή αναγκάστηκε τελικά να γνωμοδοτήσει αρνητικά, έστω και με τους γνωστούς της αστερίσκους.
Θέλουμε να ευχαριστήσουμε και συγχαρούμε τα κινήματα, τους φορείς, τις συλλογικότητες και τους πολίτες που τοποθετήθηκαν στο Περιφερειακό Συμβούλιο, αλλά και όσους απέστειλαν δεκάδες τεκμηριωμένες επιστολές. Η συμβολή τους ήταν καθοριστική τόσο στην ανάδειξη των προβλημάτων του νέου χωροταξικού όσο και στην τελική αρνητική γνωμοδότηση του Περιφερειακού Συμβουλίου (καθώς η πίεση στην Περιφερειακή Αρχή του κ. Σπανού έφερε αποτέλεσμα).
Σε ό,τι αφορά τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για τη γεωθερμία, τονίσαμε ότι η γεωθερμία μπορεί να αποτελέσει μια ήπια μορφή Ανανεώσιμης Πηγής Ενέργειας. Σε πολλές προηγμένες χώρες αξιοποιείται για θέρμανση, τηλεθέρμανση, αγροτικές χρήσεις και παραγωγή ενέργειας, συμβάλλοντας στη μείωση του ενεργειακού κόστους και στην ενεργειακή αυτονομία των τοπικών κοινωνιών.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη συζήτηση δεν αφορούσε ένα σαφώς προσδιορισμένο έργο, αλλά ένα γενικό πλαίσιο μελλοντικών παρεμβάσεων, χωρίς συγκεκριμένη χωροθέτηση, χωρίς επαρκείς εγγυήσεις και χωρίς ξεκάθαρη εικόνα για τις επιπτώσεις κάθε περίπτωσης. Για τον λόγο αυτό δεν υπερψηφίσαμε τη ΣΜΠΕ. Δεν υπάρχει καμία εμπιστοσύνη ούτε στην κυβέρνηση ούτε στην Περιφερειακή Αρχή για τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονται τέτοια κρίσιμα ζητήματα. Κάθε περίπτωση πρέπει να εξετάζεται ξεχωριστά, με υπευθυνότητα, διαφάνεια, επιστημονική τεκμηρίωση και ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών.
Η Στερεά Ελλάδα έχει ήδη σηκώσει δυσανάλογο βάρος. Δεν μπορεί να μετατραπεί στο ενεργειακό κέντρο της Αττικής και ολόκληρης της χώρας. Δεν θα επιτρέψουμε να αντιμετωπίζεται ο τόπος μας ως χώρος υποδοχής κάθε ενεργειακής δραστηριότητας, χωρίς όρια, χωρίς σχεδιασμό και χωρίς σεβασμό στους ανθρώπους, στο περιβάλλον και στις τοπικές ανάγκες.
ΔΗΜΟΚΡΑΤΕΣ: Όχι άλλη άναρχη βιομηχανική εγκατάσταση ΑΠΕ στη Στερεά Ελλάδα
Οι ΔΗΜΟΚΡΑΤΕΣ – ΠΚ στηρίζουμε την ενεργειακή μετάβαση και τον ρόλο των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Δεν αποδεχόμαστε όμως την άναρχη βιομηχανική εγκατάστασή τους σε δάση, αναδασωτέες εκτάσεις, περιοχές Natura και ήδη κορεσμένες ζώνες.
Ο πρόσφατος κυβερνητικός νόμος, μετά τον ν. 4685/2020, χαλαρώνει κρίσιμες περιβαλλοντικές εγγυήσεις. Επιτρέπει τη συνέχιση επενδύσεων σε αναδασωτέες εκτάσεις, παρατείνει τη λειτουργία εγκαταστάσεων χωρίς την απαιτούμενη άδεια των δασικών υπηρεσιών, εισάγει «περιοχές επιτάχυνσης ΑΠΕ» με υποβάθμιση της ειδικής οικολογικής αξιολόγησης και ανοίγει δρόμο πολεοδόμησης εντός περιοχών Natura. Αυτά δεν συνιστούν πράσινη μετάβαση. Συνιστούν περιβαλλοντική απορρύθμιση.
Η χώρα δεν μπορεί να επικαλείται ευρωπαϊκές οδηγίες για την επιτάχυνση των ΑΠΕ, όταν παραμένουν ανοιχτές σοβαρές εκκρεμότητες στην προστασία των περιοχών Natura και στον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό. Η επιτάχυνση δεν μπορεί να γίνει εις βάρος της νομιμότητας, της βιοποικιλότητας και των τοπικών κοινωνιών.
Η αρνητική γνωμοδότηση της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας για το νέο Ειδικό Χωροταξικό των ΑΠΕ είναι αναγκαία, αλλά δεν αρκεί. Η ΣΜΠΕ δεν απαντά στο κρίσιμο ερώτημα: πόσα έργα αντέχει πραγματικά η Στερεά Ελλάδα, πού μπορούν να χωροθετηθούν και με ποιες σωρευτικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, στην παραγωγή, στην κτηνοτροφία, στον τουρισμό και στις τοπικές κοινωνίες;
Το ζήτημα δεν είναι μεμονωμένο. Το ίδιο μοτίβο το έχουμε δει και σε άλλα μεγάλα περιβαλλοντικά ζητήματα της Στερεάς Ελλάδας: στον ΧΥΤΒΕΑ επικίνδυνων βιομηχανικών αποβλήτων στην Τανάγρα, στη γενικευμένη ρύπανση της Αυλίδας, στον Αργυρό Ευβοίας και τώρα στις βιομηχανικές ΑΠΕ. Κάθε φορά περισσεύουν οι δηλώσεις ευαισθησίας, οι δημόσιες ανησυχίες και τα κροκοδείλια δάκρυα. Όταν όμως έρχεται η ώρα για δεσμευτικές αποφάσεις, ελέγχους, σύγκρουση με ισχυρά συμφέροντα και πραγματική προστασία των τοπικών κοινωνιών, η Περιφερειακή Αρχή μένει πίσω από τις ανάγκες του τόπου.
Η Περιφερειακή Αρχή και ο κ. Σπανός οφείλουν να περάσουν από τις τυμπανοκρουσίες στις πράξεις: αναγνώριση του υπερκορεσμού της Στερεάς Ελλάδας, ειδική μελέτη φέρουσας ικανότητας, αναστολή των νέων μεγάλων βιομηχανικών έργων μέχρι την ολοκλήρωση σύγχρονου χωροταξικού, σύμφωνη γνώμη της Περιφέρειας, ουσιαστική συμμετοχή Δήμων και πολιτών, Ψηφιακό Περιφερειακό Παρατηρητήριο GIS και προτεραιότητα σε ενεργειακές κοινότητες, αγρότες, κτηνοτρόφους και τοπικές παραγωγικές δραστηριότητες.
Η πράσινη ανάπτυξη δεν μπορεί να χτίζεται πάνω στη χωρική αδικία. Η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να σημαίνει περιβαλλοντική λεηλασία.
Η Στερεά Ελλάδα χρειάζεται κανόνες, διαφάνεια, φέρουσα ικανότητα και ενεργειακή δημοκρατία.
