Ιερό βουνό του Απόλλωνα στην αρχαιότητα, υπήρξε και το ελληνικό Αραράτ, αφού εδώ λέει ο µύθος ότι στάθηκε η κιβωτός του Δευκαλίωνα και της Πύρρας, προγόνων του ελληνικού γένους, µετά τον Κατακλυσµό.

Τα γραφικά χωριά, ο ιερός τόπος των Δελφών, το Χιονοδροµικό Κέντρο, όλα «ακουµπούν» πάνω στον κατάφυτο Παρνασσό. Με υψόµετρο που φτάνει τα 2.457 µ. (κορυφή Λιάκουρα), εκτείνεται στους νοµούς Βοιωτίας, Φθιώτιδας και Φωκίδας και χάνεται στη σφαίρα του θρύλου.  Ο Παρνασσός πέρασε στο ταξιδιωτικό προσκήνιο µε την ανακήρυξη του Εθνικού Δρυµού το 1938 και µε την ίδρυση του χιονοδροµικού κέντρου.

«Ο Παρνασσός της Αράχωβας»

Είναι αλήθεια ότι πολλοί αν τους ρωτήσεις να σου πουν ένα χωριό του Παρνασσού ίσως δεν μπορέσουν να σκεφτούν κανένα άλλο πέρα από την Αράχωβα. Και αυτό δεν είναι τυχαίο. Γιατί η Αράχωβα αντί για ένα από τα χωριά του Παρνασσού έχει γίνει εδώ και χρόνια ο απόλυτος προορισμός για τον Παρνασσό.

Είναι αλήθεια επίσης, ότι ακούγοντας «Παρνασσός» το μυαλό σχεδόν όλων πάει σε 2 πράγματα: Στον χειμώνα και την Αράχωβα. Ωστόσο το βουνό είναι πολλά περισσότερα από αυτό. Αρχικά ότι, στον Παρνασσό πάμε μόνο τον χειμώνα είναι μια παγιωμένη αλλά λανθασμένη αντίληψη. Ναι, τον χειμώνα είναι υπέροχο τόσο το χιονισμένο βουνό όσο και τα χωριά του, ωστόσο εξίσου όμορφα είναι και τις υπόλοιπες εποχές του χρόνου, διαφορετικά αλλά πολύ όμορφα. Η αντίληψη «Παρνασσός = χειμώνας», έχει καθιερωθεί λόγω του σκι. Όμως δεν κάνουν όλοι σκι, ούτε πάνε όλοι μόνο για το σκι. Οπότε ο χειμώνας είναι ιδανικός για εκδρομή στον Παρνασσό αν πας μόνο σκι. Αυτό όμως δεν αναιρεί πως πρόκειται για έναν υπέροχο προορισμό εξίσου ιδανικό για κάθε στιγμή. Ειδικά το φθινόπωρο με τα χρώματα της φύσης να κινούνται ανάμεσα στο καφετί, το χρυσό και το κίτρινο, το τοπίο είναι μαγευτικό, ο καιρός υπέροχος και τα χωριά χωρίς την κοσμοσυρρόη του χειμώνα.

Φθινοπωρινό τοπίο

Η δεύτερη παγιωμένη αντίληψη είναι «Παρνασσός = Αράχωβα». Η αλήθεια απέχει πολύ από αυτό. Ωραία και γραφική η Αράχωβα αλλά ωραία και γραφικά είναι και όλα τα υπόλοιπα χωριά του Παρνασσού και επιτρέψτε μου να πω, μάλλον και πιο αυθεντικά. Η Αράχωβα όμως είναι η πιο δημοφιλής. Και γιατί είναι τόσο δημοφιλής; Γιατί είναι «κοσμοπολίτικη». Και γιατί είναι «κοσμοπολίτικη»; Γιατί έγινε. Και γιατί έγινε; Γιατί είναι πολύ κοντά στην Αθήνα και φυσικά στους πρόποδες του Παρνασσού και εκμεταλλεύτηκε την ανάγκη του κοινού αυτού της Αθήνας που ήθελε έναν κοντινό χειμερινό προορισμό για εκδρομή και σκι. Αλλά δε θέλει μόνο το σκι προφανώς. Θέλει και να μείνει, να φάει, να πιει το ποτό του, να διασκεδάσει. Και σε αυτό η Αράχωβα ανταποκρίθηκε πολύ καλά.

Πληρώντας τα κριτήρια (γραφική, όμορφη, κοντά στην Αθήνα και στο βουνό) συμπλήρωσε το παζλ με εξαιρετικές υπηρεσίες τόσο στη διαμονή όσο και στην εστίαση και τη διασκέδαση με αποτέλεσμα να βρίσκει κανείς στο χωριό μαγαζιά και ξενώνες με premium υπηρεσίες που περιμένεις κανονικά να τα βρεις σε μια μεγάλη δημοφιλή πόλη. Όλο αυτό το concept προσέλκυσε πριν πολλά χρόνια (και εξακολουθεί) πολύ κόσμο που έψαχνε τη «Μύκονο του χειμώνα». Και τη βρήκε στην Αράχωβα. Από εκεί και πέρα το χωριό έχει καθιερωθεί στο συλλογικό νου ως κοσμοπολίτικος χειμερινός προορισμός. Αλλά και πανάκριβος και… υπερπλήρης. Γιατί; Γιατί το κατάφερε και καλά έκανε. Από εκεί και πέρα ο καθένας μπορεί να αποφασίσει πόσα θέλει (ή μπορεί) να πληρώσει για μια μπριζόλα ή για μια διανυκτέρευση. Γιατί, πρέπει να πληρώσεις κάποιες εκατοντάδες ευρώ για να μείνεις μια νύχτα σε έναν από τους (πολύ όμορφους και κομψούς ομολογουμένως) ξενώνες της Αράχωβας. Αλλά δεν είναι μονόδρομος αυτό. Το βουνό έχει και άλλη πλευρά…

Η άλλη πλευρά του Παρνασσού

Πέρα λοιπόν από την όμορφη Αράχωβα, στους πρόποδες του βουνού υπάρχουν ακόμα αρκετά χωριά που καλώς ή κακώς βρίσκονται στη σκιά της. Είναι όμως εξίσου όμορφα, γραφικά και ιδανική βάση για το βουνό και τις δραστηριότητες σε αυτό. Προφανώς δεν προσφέρουν τις πολλές και premium επιλογές που μπορείς να βρεις στην Αράχωβα, αλλά αλήθεια γιατί να θέλει κάποιος να φάει tartare black angus στο χωριό και όχι πχ καλοψημένα παϊδάκια; Αν θα μπορούσαν να το κάνουν και τα υπόλοιπα χωριά αυτό; Πιστεύω θα μπορούσαν. Αλλά πόσο νόημα θα είχε; Δεν υποτιμώ τις επιλογές και τις υπηρεσίες στα υπόλοιπα χωριά, ίσα ίσα το αντίθετο, πιστεύω ότι είναι πιο ταιριαστές σε ένα μικρό ορεινό χωριό, χωρίς να σημαίνει ότι δεν είναι καλές ή ότι είναι φθηνές (καλά, το τελευταίο ούτε καν, απλά φθηνότερα από την Αράχωβα). Οπότε την επόμενη φορά που θα σκεφτείτε μια κοντινή φθινοπωρινή ή χειμερινή εκδρομή, κοιτάξτε και την άλλη πλευρά του Παρνασσού. Και όχι απαραίτητα γιατί είναι πιο οικονομική, αλλά και διαφορετική, λιγότερο «τουριστική» και πολύ όμορφη.

Παρνασσός

Χωριά όπως η Αγόριανη (επίσημα Επτάλοφος), το Ζεμενό, το ιστορικό Δίστομο, η Αντίκυρα, η Βάργιανη, το Κυριάκι, η Αρβανίτσα, η Τιροθέα, η Αμφίκλεια και το Χρισσό Φωκίδας είναι κάποια από τα υπόλοιπα χωριά του Παρνασσού που σίγουρα αξίζουν μια επίσκεψη. Θα βρείτε όλη αυτή τη θαλπωρή του βουνού, τη γραφικότητα ενός ελληνικού ορεινού χωριού, την ομορφιά του τοπίου, ωραίες εμπειρίες και εξαιρετικές υπηρεσίες (και ας μην περιλαμβάνουν sushi menus ή jacuzzi δίπλα στο τζάκι).

Τα «κρυμμένα» διαμάντια του βουνού

Ο Παρνασσός δεν εξαντλείται στις κοσμοπολίτικες βόλτες και το lifestyle της Αράχωβας. Τα χωριά της «πίσω πλευράς» αποδεικνύουν ότι η αυθεντική ορεινή Ελλάδα παραμένει ζωντανή, προσφέροντας καταφύγιο σε όσους αναζητούν την ηρεμία, την καθαρή φύση και τις αληθινές γεύσεις του βουνού.

1.Επτάλοφος (Αγόριανη): Ο παραμυθένιος παράδεισος των νερών

Χτισμένη σε υψόμετρο 850 μέτρων στις βορειοδυτικές πλαγιές του βουνού, η Αγόριανη (κεντρική φωτο) αποτελεί το αντίπαλο δέος της Αράχωβας, προσφέροντας όμως μια πολύ πιο φυσιολατρική εμπειρία. Πνιγμένη στα έλατα, τα πλατάνια και τις καρυδιές, η Αγόριανη είναι διάσημη για τα τρεχούμενα νερά της.

Το σήμα κατατεθέν της είναι ο πανέμορφος καταρράκτης που ξεκινά λίγο πιο πάνω από την κεντρική πλατεία και σχηματίζει ένα υπέροχο σκηνικό με το ξύλινο γεφυράκι. Στην πλατεία, κάτω από τους αιωνόβιους πλατάνους, θα απολαύσετε στις αρκετές και παραδοσιακές ταβέρνες της  εξαιρετικό ντόπιο κρέας και τοπικές, χειροποίητες πίτες.

Απόσταση από τον Παρνασσό: Απέχει μόλις 22 χλμ. από το Χιονοδρομικό Κέντρο Παρνασσού (περίπου 35-40 λεπτά οδήγησης), ενώ αποτελεί την αφετηρία για το διάσημο ευρωπαϊκό μονοπάτι Ε4 προς τους Δελφούς.

2.Πολύδροσος (Σουβάλα): Η ηρεμία της βόρειας πλευράς

Η Πολύδροσος βρίσκεται στη βόρεια πλευρά του Παρνασσού και αποτελεί μια συνεχώς αναπτυσσόμενη αλλά εξαιρετικά ήσυχη επιλογή. Είναι ιδανική βάση για όσους θέλουν να συνδυάσουν την εύκολη πρόσβαση στο Χιονοδρομικό Κέντρο (από την πλευρά της Φτερόλακας) με τη γαλήνη ενός αυθεντικού οικισμού.

Η ζωή εδώ κινείται γύρω από την πλακόστρωτη πλατεία με την εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου. Επίσης θα βρείτε τις πηγές του Βοιωτικού Κηφισού (πηγές Αγίας Ελεούσας), ένα ειδυλλιακό τοπίο με τρεχούμενα νερά και τα ερείπια της βυζαντινής εκκλησίας της Παλαιοπαναγιάς (Μαύρη Τρούλα).

Απόσταση από τον Παρνασσό: Βρίσκεται σε στρατηγικό σημείο, απέχοντας περίπου 21 χλμ. από τις πίστες (με άμεση πρόσβαση προς τη θέση Φτερόλακα) και προσφέρει φανταστικές διαδρομές για mountain bike και ορειβασία μέσα στον Εθνικό Δρυμό.

3.Αμφίκλεια: Η αρχοντική κωμόπολη με το Μουσείο Άρτου

Η Αμφίκλεια είναι μια γραφική κωμόπολη στους πρόποδες του βουνού, η οποία έχει καταφέρει να διατηρήσει ανέπαφο τον παραδοσιακό της χαρακτήρα. Με πέτρινα αρχοντικά, στενά σοκάκια, παραδοσιακές βρύσες (όπως της Χορευταριάς) και όμορφες πλατείες, εκπέμπει μια μοναδική αρχοντιά.

Η Αμφίκλεια ξεχωρίζει για την πλούσια πολιτιστική της ταυτότητα. Φιλοξενεί το μοναδικό στην Ελλάδα Μουσείο Άρτου, αφιερωμένο στην ιστορία και την παράδοση της παρασκευής του ψωμιού, καθώς και το Μουσείο Επαγγελμάτων. Είναι επίσης γνωστή για τα παραδοσιακά της σφαγεία και τις εποχικές εκδηλώσεις που διοργανώνονται.

Απόσταση από τον Παρνασσό: Απέχει 17 χλμ. από τη θέση Φτερόλακα του χιονοδρομικού (περίπου 25 λεπτά), προσφέροντας την πιο γρήγορη πρόσβαση στο βουνό από τη βόρεια πλευρά.

4.Βάργιανη: Το πετρόχτιστο ησυχαστήριο

Αν αναζητάτε το απόλυτο «κρυμμένο μυστικό», η Βάργιανη είναι η απάντηση. Σκαρφαλωμένη στα 1.090 μέτρα, στα δυτικά όρια του Παρνασσού, είναι ένας διατηρητέος οικισμός με πέτρινα σπίτια, χτισμένα σύμφωνα με την παραδοσιακή ουμελιώτικη αρχιτεκτονική.

Το χωριό προσφέρει απόλυτη απομόνωση και οι πηγές της «Μάνας» με τα γάργαρα νερά που κυλούν κάτω από τα πλατάνια. Από εκεί ξεκινά και η διαδρομή για το περίφημο «Νεραϊδοσπήλαιο», ένα σπήλαιο με σταλακτίτες και σταλαγμίτες που εξάπτει τη φαντασία.

Απόσταση από τον Παρνασσό: Αν και βρίσκεται στα δυτικά όρια και απέχει περίπου 45-50 λεπτά από το χιονοδρομικό, είναι ιδανική βάση για απαιτητικό off-road trekking και πεζοπορία προς το Νεραϊδοσπήλαιο και τις γύρω κορυφές.

5.Αντίκυρα: Εκεί που ο Παρνασσός βουτάει στη θάλασσα

Η Αντίκυρα διατηρεί την αύρα ενός ήσυχου νησιού. Διαθέτει μια υπέροχη, βατή πεζοπορική διαδρομή προς τον λόφο του Προφήτη Ηλία για πανοραμική θέα που θυμίζει σκανδιναβικά φιορδ. Στο λιμανάκι της θα βρείτε εξαιρετικά ουζερί και ψαροταβέρνες, ενώ σε απόσταση αναπνοής βρίσκεται η οργανωμένη παραλία του Αγίου Ισιδώρου  αλλά και οι πιο απομονωμένες ακτές, όπως τα Ποτάμια και ο Βάλτος. Επιπλέον, έχει τεράστιο αρχαιολογικό ενδιαφέρον, καθώς είναι χτισμένη πάνω στην αρχαία φωκική πόλη, με ερείπια παλαιοχριστιανικών βασιλικών και αρχαίων τειχών διάσπαρτα στην περιοχή.

Απόσταση από τον Παρνασσό: Απέχει περίπου 30 χλμ. οδικώς από το χιονοδρομικό κέντρο, αλλά για τους έμπειρους ορειβάτες είναι η είσοδος για τη χαράδρα της Βελίτσας και το θρυλικό μονοπάτι που οδηγεί στην κορυφή Λιάκουρα στα 2.457 μέτρα.

6.Τιθορέα (Βελίτσα): Στο χείλος της χαράδρας

Η Τιθορέα είναι χτισμένη στις ανατολικές πλαγιές του Παρνασσού, σε ένα τοπίο άγριας ομορφιάς, ακριβώς στην είσοδο της χαράδρας του Κακοκάναλου. Η ιστορία της χάνεται στα βάθη των αιώνων, ενώ συνδέεται στενά και με τον ήρωα της Επανάστασης, Οδυσσέα Ανδρούτσο, ο οποίος είχε το ορμητήριό του στην περίφημη σπηλιά του Ανδρούτσου.

Η κεντρική πλατεία με τον τεράστιο πλάτανο (άνω των 200 ετών) προσφέρει συγκλονιστική θέα. Το χωριό είναι ιδανικό για όσους αγαπούν την πεζοπορία, καθώς από εδώ ξεκινούν μερικά από τα πιο εντυπωσιακά, αλλά και απαιτητικά μονοπάτια του βουνού.

Απόσταση από τον Παρνασσό: Απέχει περίπου 35 χλμ. από τα Κελλάρια (μέσω Δελφών/Αράχωβας), αποτελώντας μια εναλλακτική βάση που συνδυάζει το βουνό με την πεζοπορία στο αρχαίο μονοπάτι των προσκυνητών που κατηφορίζει προς την Κίρρα.

Χρισσό: Με θέα τον ελαιώνα και τη θάλασσα

Το Χρισσό βρίσκεται στους νότιους πρόποδες, πολύ κοντά στους Δελφούς, και προσφέρει μια εντελώς διαφορετική οπτική του Παρνασσού. Είναι χτισμένο αμφιθεατρικά και «κοιτάζει» προς τον πανάρχαιο ελαιώνα της Άμφισσας και τον Κορινθιακό κόλπο, παντρεύοντας μοναδικά το βουνό με τη θάλασσα.

Απόσταση από τον Παρνασσό: Αν και παραθαλάσσια, απέχει μόλις 38 χλμ. (περίπου 45 λεπτά) από το χιονοδρομικό μέσω Αράχωβας, κάνοντας εφικτό το σενάριο «πρωί σκι στο χιόνι, μεσημέρι θαλασσινοί μεζέδες στο κύμα».

Ξεχωρίζει για τα όμορφα νεοκλασικά του, τους περιποιημένους κήπους και τη γραφική πλατεία με τα τρεχούμενα νερά. Αξίζει μια επίσκεψη στο Εθνικό-Λαογραφικό Μουσείο του χωριού, το οποίο διαθέτει μια σπουδαία συλλογή από παραδοσιακές ελληνικές φορεσιές.