Ένας ναυτικός από τον Πλατανιστό της νότιας Εύβοιας βρέθηκε στο επίκεντρο μιας από τις δραματικότερες στιγμές του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Δημήτριος Πολυχρονίου υπηρετούσε στο αντιτορπιλικό «ΨΑΡΑ», το οποίο βυθίστηκε από γερμανικά βομβαρδιστικά ανήμερα το Πάσχα του 1941, στον όρμο των Μεγάρων. Η προσωπική του μαρτυρία αποτελεί σήμερα μέρος της ιστορικής έρευνας του Πολεμικού Ναυτικού.
ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΛΑΤΑΝΙΣΤΟ ΣΤΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ
Ο Δημήτριος Πολυχρονίου γεννήθηκε το 1912 στον Πλατανιστό Ευβοίας, στο νοτιοανατολικό άκρο της περιοχής του σημερινού Δήμου Καρύστου.
Το 1935 κατατάχθηκε εθελοντής στο Πολεμικό Ναυτικό.
Το 1938 προήχθη στον βαθμό του διόπου και συνέχισε τη σταδιοδρομία του τα χρόνια που ακολούθησαν.
Όταν η Ελλάδα μπήκε στον πόλεμο, τον Οκτώβριο του 1940, ο Πολυχρονίου βρισκόταν ήδη στις τάξεις του Ναυτικού.
ΤΟ ΑΝΤΙΤΟΡΠΙΛΙΚΟ «ΨΑΡΑ» ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΟΪΤΑΛΙΚΟ ΠΟΛΕΜΟ
Το «ΨΑΡΑ» ήταν ένα από τα τέσσερα ελληνικά αντιτορπιλικά τύπου Dardo, που είχαν ναυπηγηθεί στην Ιταλία κατά τον Μεσοπόλεμο.
Κατά τη διάρκεια του Ελληνοϊταλικού Πολέμου συμμετείχε σε αποστολές συνοδείας νηοπομπών, προστατεύοντας τη μεταφορά στρατευμάτων και εφοδίων.
Με κυβερνήτη τον αντιπλοίαρχο Παναγιώτη Κώνστα, έλαβε μέρος επίσης στις τρεις ελληνικές ναυτικές επιδρομές στο Στενό του Οτράντο, από τον Νοέμβριο του 1940 έως τον Ιανουάριο του 1941.
Τον Απρίλιο του 1941, η γερμανική εισβολή ανέτρεψε ραγδαία τη στρατιωτική κατάσταση.
Η Luftwaffe εξαπέλυε συνεχείς επιθέσεις κατά των ελληνικών πολεμικών πλοίων, επιχειρώντας να εμποδίσει τη μετακίνησή τους προς την Κρήτη και τη Μέση Ανατολή.
20 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1941 – ΠΑΣΧΑ ΣΤΟΝ ΟΡΜΟ ΤΩΝ ΜΕΓΑΡΩΝ
Την Κυριακή του Πάσχα, 20 Απριλίου 1941, τα αντιτορπιλικά «ΨΑΡΑ», «ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΟΛΓΑ», «ΙΕΡΑΞ» και «ΠΑΝΘΗΡ» βρίσκονταν στον όρμο των Μεγάρων.
Το πλήρωμα του «ΨΑΡΑ» περίμενε τις διαταγές για την επόμενη μετακίνησή του.
Όμως η ημέρα του Πάσχα έμελλε να εξελιχθεί σε τραγωδία.
Γερμανικά βομβαρδιστικά εξαπέλυσαν σφοδρή επίθεση εναντίον των ελληνικών πολεμικών πλοίων.
Οι ναύτες έσπευσαν στις θέσεις μάχης και τα αντιαεροπορικά πυροβόλα άρχισαν να βάλλουν εναντίον των αεροσκαφών.
Οι διαδοχικές επιθέσεις προκάλεσαν σοβαρότατες ζημιές στο «ΨΑΡΑ».
Παρά τις προσπάθειες του πληρώματος να αντιμετωπίσει τους βομβαρδισμούς, το αντιτορπιλικό τελικά βυθίστηκε.
Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΟΥ
Ανάμεσα στους άνδρες που έζησαν τον βομβαρδισμό ήταν και ο Δημήτριος Πολυχρονίου, ο οποίος υπηρετούσε στον κλάδο του πυροβολικού.
Η αφήγησή του περιλαμβάνεται σε ιστορική μελέτη που αξιοποιεί δέκα μαρτυρίες πολεμιστών του Ναυτικού για τη βύθιση του «ΨΑΡΑ».
Ένα χαρακτηριστικό στοιχείο της μαρτυρίας του είναι η περιγραφή του τεράστιου αριθμού των γερμανικών αεροσκαφών.
Σύμφωνα με την ιστορική μελέτη, ο Πολυχρονίου παρομοίασε το πλήθος των αεροσκαφών με «σφίγγες».
Τα γερμανικά αεροπλάνα πραγματοποιούσαν επιθέσεις κατά κύματα, χωρίς ουσιαστική ανάπαυλα.
Η συνεχής μεταβολή των στόχων δυσκόλευε τη συγκέντρωση των ελληνικών αντιαεροπορικών πυρών.
Η περιγραφή του ναυτικού από τον Πλατανιστό μάς μεταφέρει την εικόνα του βομβαρδισμού όπως τη βίωσε ένα μέλος του πληρώματος, από το ίδιο το πολεμικό πλοίο.
ΟΙ ΔΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ ΜΕΤΑ ΤΗ ΒΥΘΙΣΗ
Η καταστροφή του αντιτορπιλικού συνοδεύτηκε από νεκρούς, αγνοουμένους και τραυματίες.
Άνδρες του πληρώματος βρέθηκαν στη θάλασσα, ενώ άλλα ελληνικά πλοία, λέμβοι και καΐκια από τα Μέγαρα συμμετείχαν στις προσπάθειες διάσωσης.
Οι επιζώντες χρειάστηκαν ιατρική περίθαλψη, ρουχισμό, τροφή και προσωρινή στέγαση.
Μέλη του πληρώματος μεταφέρθηκαν στη συνέχεια σε άλλα διαθέσιμα πλοία, στο πλαίσιο της προσπάθειας συνέχισης του πολέμου.
Η ΜΕΤΕΠΕΙΤΑ ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΛΑΤΑΝΙΣΤΟ
Ο Δημήτριος Πολυχρονίου επέζησε της βύθισης και συνέχισε τη σταδιοδρομία του στο Πολεμικό Ναυτικό.
Σύμφωνα με τη βιογραφική καταγραφή που δημοσιεύτηκε στη «Ναυτική Επιθεώρηση», προήχθη σε υποκελευστή Β΄ το 1941, σε υποκελευστή Α΄ το 1943 και σε κελευστή το 1945.
Στα μεταπολεμικά χρόνια συνέχισε την υπηρεσία του, φτάνοντας τελικά στον βαθμό του υποπλοιάρχου.
Απεβίωσε στις 20 Αυγούστου 2010, σε ηλικία 98 ετών.
Η επίσημη ναυτική καταγραφή τον αναφέρει ως παλαίμαχο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
ΜΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΟΥ ΣΥΝΔΕΕΙ ΤΟΝ ΠΛΑΤΑΝΙΣΤΟ ΜΕ ΤΗ ΝΑΥΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
Η περίπτωση του Δημητρίου Πολυχρονίου υπενθυμίζει ότι η συμμετοχή των κατοίκων της νότιας Καρυστίας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν περιορίστηκε στα γεγονότα που εξελίχθηκαν μέσα στα γεωγραφικά όρια της περιοχής.
Άνθρωποι από τα χωριά του Δήμου Καρύστου βρέθηκαν να υπηρετούν σε διαφορετικά μέτωπα και στρατιωτικές μονάδες της χώρας.
Ο Πολυχρονίου έζησε από κοντά μια από τις σημαντικότερες απώλειες του ελληνικού στόλου τον Απρίλιο του 1941.
Και η προσωπική του μαρτυρία, μαζί με τις αφηγήσεις των υπόλοιπων μελών του πληρώματος, διατηρεί σήμερα ζωντανές τις τελευταίες ώρες του αντιτορπιλικού «ΨΑΡΑ».
Από τον Πλατανιστό στα πολεμικά πλοία του ελληνικού στόλου. Μια πραγματική ανθρώπινη διαδρομή, που συνδέει ένα χωριό του Καφηρέα με τα μεγάλα γεγονότα του Ελληνοϊταλικού και του Ελληνογερμανικού Πολέμου.
📚 ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ – ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
- Αγγελική Αθανασακοπούλου – Μιχάλης Κατσικαρέλης, ιστορικοί της Υπηρεσίας Ιστορίας Ναυτικού.
«Απώλειες ελληνικών πολεμικών πλοίων στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο: Η περίπτωση του αντιτορπιλικού ΨΑΡΑ».
Δημοσίευση στη «Ναυτική Επιθεώρηση», τεύχος 630. Η μελέτη αξιοποιεί δέκα μαρτυρίες πολεμιστών, ανάμεσά τους και του Δημητρίου Πολυχρονίου.
Διαθέσιμη ηλεκτρονικά:
https://methormisakathektou.blog/νaυτικη-ιστορια/
- Γενικό Επιτελείο Ναυτικού – Ναυτική Επιθεώρηση.
Τεύχος 573, τόμος 170, σελ. 120.
Βιογραφική καταχώριση του υποπλοιάρχου ε.α. Δημητρίου Πολυχρονίου, παλαιμάχου του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Περιλαμβάνει τον τόπο γέννησης, τα στοιχεία της σταδιοδρομίας και την ημερομηνία θανάτου του.
https://www.yin.mil.gr/wp-content/uploads/2016/10/573.pdf
- Ένωση Αποστράτων Αξιωματικών Ναυτικού.
Περιοδικό «Θαλασσινοί Απόηχοι», τεύχος 99, Σεπτέμβριος–Οκτώβριος 2010, σελ. 37.
Ονομαστική καταγραφή θανάτου του Δημητρίου Πολυχρονίου, με ρητή αναφορά στην ιδιότητά του ως παλαιμάχου του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
https://eaan.gr/wp-content/uploads/2020/08/m99.pdf
- Πολεμικό Ναυτικό – Επίσημη Ιστοσελίδα.
Βιογραφία Υποναυάρχου Παναγιώτη Κώνστα, κυβερνήτη του αντιτορπιλικού «ΨΑΡΑ», με τεκμηρίωση της βύθισης του πλοίου στις 20 Απριλίου 1941.
https://hellenicnavy.gr/…/yponayarchos-panagiotis…/
Σημείωση ιστορικής ακρίβειας: Η βύθιση πραγματοποιήθηκε στον όρμο των Μεγάρων και όχι στη νότια Εύβοια. Η σύνδεση με τον Δήμο Καρύστου αφορά την καταγωγή και την προσωπική συμμετοχή του Δημητρίου Πολυχρονίου. Δεν έχει διασταυρωθεί σε ποια ακριβώς πολεμικά πλοία υπηρέτησε μετά τη βύθιση του «ΨΑΡΑ».
ΠΗΓΗ: My Karystia
