Μια από τις πιο προβεβλημένες λέξεις στο χώρο των πόλεων είναι η ανθεκτικότητα. Αυτό συμβαίνει γιατί ολοένα και περισσότερο οι πόλεις έχουν να αντιμετωπίσουν προβλήματα από φυσικές καταστροφές (π.χ. πυρκαγιές, σεισμοί) αλλά και υγειονομικές όπως η τελευταία με τον Covid-19.

Την προσοχή των ερευνητών στο συγκεκριμένο αντικείμενο, αλλά και των πολιτικών-υπηρεσιακών τοπικών αρχών προσελκύει η προσθήκη της αστικής ανθεκτικότητας. Η αστική ανθεκτικότητα στηρίζεται σε τέσσερις άξονες:

• Αντίσταση
• Προσαρμογή
• Μετασχηματισμός &
• Ανάκαμψη

Επίσης, την αστική ανθεκτικότητα μπορούμε να την χωρίσουμε σε πέντε διαστάσεις:

• Οικονομική
• Υλική
• Θεσμική
• Κοινωνική &
• Φυσική

Τα συμπεράσματα που εξάγονται είναι η έλλειψη σημαντικών εργαλείων και μεθόδων ώστε να αξιολογούμε επαρκώς την ανθεκτικότητα.

Συγκεκριμένα, η ανθεκτικότητα έχει αναδειχθεί ως μια ελκυστική προοπτική σε σχέση με τις πόλεις, συχνά θεωρούμενη ως εξαιρετικά πολύπλοκα, προσαρμοστικά συστήματα. Καθώς οι πόλεις συνεχίζουν να αναπτύσσονται και να παλεύουν με αβεβαιότητες και προκλήσεις όπως η κλιματική αλλαγή, η αστική ανθεκτικότητα έχει γίνει μια όλο και πιο πολύ ευνοημένη έννοια.

Tη λέξη ανθεκτικότητα δε μπορούμε να πούμε ότι την συναντάμε τώρα τελευταία εξαιτίας των μεγάλων φυσικών καταστροφών, προερχόμενες από την κλιματική αλλαγή αλλά και των κρίσεων είτε οικονομικών είτε υγειονομικών. Η λέξη ανθεκτικότητα έχει τη δική της ιστορία αφού προέρχεται από την λατινική ρίζα “resi-lire”, η σημασία της είναι ότι κάνουμε βήματα προς τα πίσω, επιστρέφουμε σε προηγούμενο στάδιο. Ο Holling με άρθρο του διαχώρισε την ανθεκτικότητα σε μηχανική και οικολογική. Οι δύο έννοιες διαφέρουν. Λέγοντας οικολογική ανθεκτικότητα εννοούμε ότι το σύστημα δεν μπορεί να επιστρέψει στην αρχική του κατάσταση αλλά μετατοπίζεται σε νέο σημείο σταθερότητας… Αντίθετα με την μηχανική ανθεκτικότητα θεωρούμε ότι το σύστημα επιστρέφει στο προγενέστερο σημείο ισορροπίας.

O όρος ανθεκτικότητα εμφανίστηκε ως ένας όρος συμπληρωματικός πάνω στον όρο της βιωσιμότητας που ήταν προγενέστερος. Βλέπουμε, όμως, ότι με το πέρασμα των χρόνων τείνει να αντικαταστήσει τον όρο βιωσιμότητα καθώς μιλάμε για τον πρωταρχικό και βασικό τρόπο σχεδιασμού και λήψης αποφάσεων. Στην προσπάθεια που κάνουν οι πόλεις να μετριάσουν τα φαινόμενα (π.χ. κλιματική αλλαγή) και να μπορέσουν να ακολουθούσουν τις περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονομικές κρίσεις.

Η αστική ανθεκτικότητα αναφέρεται στην ικανότητα ενός αστικού συστήματος και όλων των κοινωνικό-οικολογικών και κοινωνικό-τεχνικών δικτύων του σε χωρικές και χρονικές κλίμακες να διατηρούν ή να επιστρέφουν σε επιθυμητές λειτουργίες ενόψει μιας διαταραχής, να προσαρμόζονται στις αλλαγές και να μετασχηματίζουν γρήγορα συστήματα που περιορίζουν την τωρινή και μελλοντική προσαρμοστική ικανότητα.

Τα συμπεράσματα που προκύπτουν από έρευνα του ΟΟΣΑ, μας δείχνουν ότι:

• οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζουν οι πόλεις είναι παρόμοιοι (οικονομική κρίση, γήρανση, φυσικές καταστροφές)
• οι πόλεις μπορούν να ισορροπήσουν από την εμπειρία που διαθέτουν σε θέματα διαχείρισης κινδύνων
• σε σχέση με την ανθεκτικότητα κάθε πόλη καινοτομεί (π.χ. εφαρμογή πολιτικών για συμπαγείς πόλεις, συνεργασία πόλεων και πανεπιστημίων).

Εντοπίζουμε πόλεις που έχουν ως σκοπό την αντιμετώπιση πολύπλοκων προβλημάτων που οφείλονται στην κλιματική αλλαγή και στις επιπτώσεις της, καθώς και σε θέματα οικονομικής, κοινωνικής φύσεως αλλά και ενεργοποίησης των νέων στα κοινά, όπως επίσης και στις τεχνολογικές εξελίξεις. Το σχέδιο ανθεκτικότητας κάθε πόλης προσαρμόζεται σε νέες ιδέες και εφαρμοσμένες πρακτικές.