Η Λαμία γιορτάζει διπλά στις 18 Οκτωβρίου, καθώς την ίδια ημέρα τιμάται η μνήμη του πολιούχου της, Αγίου και Ευαγγελιστή Λουκά, αλλά και η απελευθέρωση της πόλης από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής που έγινε στις 18 Οκτωβρίου 1944.
Βασικά Στοιχεία της Εορτής
- Ημερομηνία απελευθέρωσης: 18 Οκτωβρίου 1944
- Πολιούχος: Άγιος Λουκάς ο Ευαγγελιστής
- Εκκλησιαστικές και Επετειακές Εκδηλώσεις:
- Τελούνται πανηγυρικές θείες λειτουργίες, πολυαρχιερατικές ακολουθίες και δοξολογίες στον Ιερό Ναό του Αγίου Λουκά στη Λαμία.
- Γίνονται καταθέσεις στεφάνων, παρελάσεις και εκδηλώσεις μνήμης για την αποτίναξη της ναζιστικής κατοχής.
Η απελευθέρωση της Λαμίας και ο Άγιος Λουκάς
Η απελευθέρωση της Λαμίας συνδυάζει ένα συγκλονιστικό ιστορικό χρονικό και τη βαθιά θρησκευτική πίστη των κατοίκων της γύρω από τον πολιούχο τους, Άγιο Λουκά. Σήμερα η Λαμία γιορτάζει διπλά και η πόλη νιώθει περηφάνια και θρησκευτική κατάνυξη.
- Το Χρονικό της Απελευθέρωσης (18 Οκτωβρίου 1944)
Η Λαμία έζησε μια σκληρή γερμανική κατοχή από τον Απρίλιο του 1941. Καθώς οι Γερμανοί άρχισαν να αποχωρούν από την Αττική τον Οκτώβριο του 1944, η Λαμία αποτέλεσε έναν από τους τελευταίους σταθμούς υποχώρησής τους προς τον βορρά.
- Η τελευταία μάχη: Στις 17 Οκτωβρίου 1944, αντάρτες της 13ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ έδωσαν την τελευταία σφοδρή μάχη με τους κατακτητές στην περιοχή της Μεγάλης Βρύσης, όπου έχασαν τη ζωή τους 9 Έλληνες μαχητές.
- Η σωτηρία από την καταστροφή: Φεύγοντας οι Γερμανοί, είχαν παγιδεύσει με τεράστιες ποσότητες εκρηκτικών τις βασικές υποδομές της πόλης (τις αποθήκες πυρομαχικών στο στρατόπεδο Τσαλτάκη, το εργοστάσιο ηλεκτρισμού κ.α.) με σκοπό να ανατινάξουν τη Λαμία. Η πόλη σώθηκε την τελευταία στιγμή χάρη στην ηρωική παρέμβαση του Ιταλού αντιφασίστα αιχμαλώτου Εμίλιο Σερτένι και Ελλήνων αγωνιστών που έκοψαν τα καλώδια των πυροκροτητών.
- Η είσοδος των ελευθερωτών: Ξημερώνοντας η 18η Οκτωβρίου, ανήμερα της γιορτής του Αγίου Λουκά, τα γερμανικά στρατεύματα αποχώρησαν οριστικά προς τον Δομοκό. Τα τμήματα του ΕΛΑΣ (με επικεφαλής τους καπετάνιους Νικηφόρο, Περικλή, Μπεγνή, Ζούλα κ.α.) εισήλθαν στην πόλη μέσα σε ένα κλίμα έξαλλου ενθουσιασμού από τους κατοίκους. Λίγες ημέρες αργότερα, στις 22 Οκτωβρίου, ο Άρης Βελουχιώτης εκφώνησε στη Λαμία τον ιστορικό και εμβληματικό του λόγο.
-
Ο Ιερός Ναός του Αγίου Λουκά
Οι κάτοικοι της Λαμίας απέδωσαν τη σωτηρία της πόλης από την ολική καταστροφή σε θαύμα του Αγίου Λουκά, καθώς η απελευθέρωση συνέπεσε ακριβώς με την ημέρα της μνήμης του.
- Τοποθεσία και Αρχιτεκτονική: Ο ναός βρίσκεται μέσα στο ομώνυμο καταπράσινο, ορεινό δασύλλιο της πόλης, προσφέροντας πανοραμική θέα. Αρχιτεκτονικά είναι ένας μικρός σταυροειδής ναός χωρίς τρούλο.
- Ιστορικό Ανέγερσης: Χτίστηκε αρχικά ως ξωκλήσι το 1910. Λόγω της τεράστιας ιστορικής και συναισθηματικής του αξίας, αλλά και της σύνδεσής του με τα γεγονότα του 1944, έχει χαρακτηριστεί ως Ιστορικό Διατηρητέο Μνημείο από το Υπουργείο Πολιτισμού.
- Ο Άγιος ως Πολιούχος: Ο Ευαγγελιστής Λουκάς, που ήταν γιατρός στο επάγγελμα, θεωρείται διαχρονικά ο προστάτης της πόλης. Κάθε χρόνο στις 18 Οκτωβρίου, ο ναός αποτελεί το επίκεντρο των θρησκευτικών εκδηλώσεων, από όπου ξεκινά η Λιτανεία της Ιερής Εικόνας προς τον Μητροπολιτικό Ναό στην πλατεία Ελευθερίας.
