Στην αρχαία Ερέτρια ο Απόλλων, Θεός του φωτός, της αρμονίας και της μαντικής, είχε τον δικό του ιερό τόπο. Έναν χώρο όπου η λατρεία, η αρχιτεκτονική και ο μύθος ενώνονταν σιωπηλά μέσα στον χρόνο.
Ο Ναός του αποτελούσε το επιφανέστερο μνημείο της πόλης και βρίσκονταν βόρεια από την αρχαία Αγορά, με την οποία διατηρούσε άμεση και ουσιαστική σχέση.
Σήμερα, ο επισκέπτης αντικρίζει κυρίως τα θεμέλια και την ευθυντηρία του υστεροαρχαϊκού ναού, καθώς και λείψανα παλαιότερων, γεωμετρικών ναών που αποκαλύφθηκαν κάτω από αυτόν. Ο αρχαιότερος ναός ανάγεται στους γεωμετρικούς χρόνους και ήταν εκατόμπεδος, μακρόστενος και αψιδωτός, ενώ θεωρείται από τους αρχαιότερους που αναφέρει ο Όμηρος.
Δίπλα του, προς νότον, εκτεινόταν το δαφνηφορείο το παλαιότερο αψιδωτό κτίσμα της Ερέτριας. Ο ναός αυτός, πιθανότατα αναθηματικός, φαίνεται να μιμείται την πρώιμη «καλύβη» από κλάδους δάφνης στους Δελφούς. Δυτικότερα, διατηρούνται τα λείψανα ενός ακόμη Ιερού, σύγχρονου του.
Πρόκειται για ένα μικρό κυψελοειδές κτίσμα, που πιθανώς μιμείται τον ναό του Απόλλωνος στους Δελφούς, ο οποίος, σύμφωνα με την παράδοση, ήταν κατασκευασμένος από κυψέλες μελισσών. Στοές συμπλήρωναν την εικόνα του Ιερού κατά την αρχαιότατη αυτή φάση, συγκροτώντας έναν χώρο ζωντανό και πολυδιάστατο.
Στις αρχές του 6ου αιώνα π.χ. ανεγέρθηκε ένας δεύτερος εκατόμπεδος ναός επάνω από τον γεωμετρικό, ο οποίος δεν καταστράφηκε, αλλά επιχώθηκε προκειμένου να δημιουργηθεί ένας νεότερος, εντυπωσιακότερος. Ο λαμπρότερος από όλους ανήκει στους ύστερους αρχαϊκούς χρόνους (520–490 π.χ.). Ο υστεροαρχαϊκός ναός κοσμήθηκε με εξαιρετικά γλυπτά. Στο δυτικό αέτωμα απεικονιζόταν αμαζονομαχία με κεντρική μορφή τη Θεά Αθηνά, ενώ ξεχωρίζει το εντυπωσιακά διατηρημένο σύμπλεγμα του Θησέα και της Αντιόπης.
Μπροστά από τον ναό εκτεινόταν πλατεία, όπου βρισκόταν ο βωμός, τόπος προσφορών και τελετουργιών. Ο ναός πιθανότατα δεν είχε ακόμη ολοκληρωθεί όταν καταστράφηκε από τους Πέρσες το 490 π.χ. , η λατρεία, ωστόσο, συνεχίστηκε στους επόμενους χρόνους, με τον χώρο να διατηρεί τον ιερό του χαρακτήρα.
Τον 1ο αιώνα π.χ. ο ναός εγκαταλείπεται και σταδιακά ερημώνεται. Δυστυχώς, το αρχιτεκτονικό του υλικό, όπως και εκείνο άλλων σημαντικών ιερών της Ερέτριας, επαναχρησιμοποιήθηκε σε μεταγενέστερες κατασκευές.
Σήμερα, μέσα από τα σιωπηλά του θεμέλια, ο Ναός του Δαφνηφόρου Απόλλωνος μοιάζει να διασώζει, μέσα στους λίθους και τη σκόνη του χρόνου, τον απόηχο μιας λατρείας που κάποτε γέμιζε τον χώρο με φως, ύμνους και τη διακριτική παρουσία του Φοίβου Απόλλωνος.
Ερέτρια: η Ιστορία της αρχαίας πόλης
Από σήμερα ξεκινά ένα αφιέρωμα στην αρχαία Ερέτρια, με πρώτο σταθμό τον Ναό του Δαφνηφόρου Απόλλωνος — και η συνέχεια θα μας οδηγήσει σε ακόμη περισσότερα μνημεία της πόλης.
